શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાન રામચંદ્રજીના બ્રહ્મહત્યાના પાપના પ્રાયશ્ચિત વિશે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. એક મહાન ઋષિએ કહ્યું, “હે જગતના પાવનકર્તા, જો આ કાર્ય બ્રહ્મહત્યાના પાપને શુદ્ધ કરે, તો તમે જ યોગ્ય પ્રાયશ્ચિત સ્વયં કરો, અન્ય કોઈના કહેવા વગર.” તે વખતે ભગવાને કહ્યું, “હું જગતના કલ્યાણ માટે હત્યા માટે નિર્ધારિત પ્રાયશ્ચિત જરૂર કરું છું; પ્રથમ યુગમાં જે નિયમ હતો, એ જ નિયમ સ્થાપિત થવો જોઈએ.” અત્યાર સુધી જે વચન અને આશીર્વાદ આપ્યા હતા—દીર્ઘ આયુષ્ય, બળ અને ઇન્દ્રિયો—તે બધું યોગશક્તિથી પૂર્ણ કરું છું, એમ ભગવાને કહ્યું. ઋષિઓએ પ્રાર્થના કરી, “હે રામ, તમારું વચન, તમારું શસ્ત્રબળ અને અમારો મૃત્યુ—all three remain true.” ત્યારે ભગવાને કહ્યું, “વેદમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આત્મા પુત્રરૂપે જન્મે છે; તેથી, પુત્રને જ જીવન, ઇન્દ્રિયો અને બળ સાથે વચન આપનાર બનાવો.” પછી ભગવાને પુછ્યું, “હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, તમારી ઇચ્છા શું છે? કહો, હું જરૂર પૂરી કરું. વિચાર કરો, હે વિદ્વાનો, હું અજાણે થયેલા meinem કાર્યનું પ્રાયશ્ચિત કેવી રીતે કરું?” ઋષિઓએ કહ્યું, “ઇલવલાનો પુત્ર, બલવલા નામે એક ભયંકર દાનવ છે; તે દરેક યજ્ઞ સમયે આવે છે અને અમારું યજ્ઞ ભંગ કરે છે.” “હે દશાર્હ વંશી, એ દુષ્ટને મારો—that is our greatest wish. તે અમરાં પર પુ, રક્ત, વિસર્જન, મૂત્ર, દારૂ અને માંસ વરસાવે છે.” “પછી, ભારતભૂમિ છોડીને, સ્થિર મનથી, બાર મહિના તીર્થોમાં ભટકી, પવિત્ર સ્નાન કરીને, તમે શુદ્ધ બની જશો.” *** એક દિવસ રાજાએ પુછ્યું, “હે પૂજ્ય, મુકુન્દના અન્ય વીરોત્કટ કાર્યો પણ સાંભળવા ઈચ્છું છું; એ મહાન આત્મા, અનંત શક્તિ ધરાવે છે.” “હે બ્રાહ્મણ, ભગવાનના પવિત્ર કથાઓ સાંભળ્યા પછી કોણ સાંભળવું બંધ કરે? માત્ર એ જ, જે કામના તીક્ષ્ણ બાણથી પીડિત અને સાચા મૂલ્યથી અજાણ હોય.” “જે વાણી ભગવાનના ગુણોનું ગાન કરે, જે હાથ ભગવાનના કાર્ય કરે, જે મન સર્વ જીવોમાં વસેલા ભગવાનને સ્મરે, અને જે કાન ભગવાનની પવિત્ર કથા સાંભળે—એ જ સાચા વાણી, હાથ, મન અને કાન છે.” “એ માથું જ સાચું છે, જે બંને સ્વરૂપ ધરાવતા ભગવાનને નમન કરે; એ આંખો જ સાચી છે, જે ભગવાનને નિહાળે; એ અંગો જ સાચા છે, જે હંમેશા વિષ્ણુ અથવા તેમના ભક્તોના ચરણામૃતનું સેવા કરે.” સૂતજી કહે છે: “વિષ્ણુરાતા દ્વારા પૂછવામાં આવતા, બદરાયણપુત્ર, જેમનું હૃદય વાસુદેવમાં મગ્ન હતું, બોલ્યા.” શુકદેવજી કહે છે: “કૃષ્ણનો એક બ્રાહ્મણ મિત્ર હતો, જે વેદમાં પારંગત, ઇન્દ્રિયસukhથી વિમુક્ત, શાંત અને આત્મનિયંત્રિત હતો.” “તે ગૃહસ્થ જીવન જીવે, જે મળે એમાં જીવન ચલાવે; તેની પત્ની પણ ભૂખથી કાંટા જેવી, ફાટેલા કપડાં પહેરી, એ જ રીતે જીવી રહી હતી.” “એ પતિપ્રેમી, દુઃખી અને કાંપતી, પોતાના પતિ પાસે આવી, અને કહ્યું: ‘હે બ્રાહ્મણ, શું ભગવાન, શ્રીના પતિ, તમારો મિત્ર નથી? એ બ્રાહ્મણપ્રિય, સર્વનો આશ્રય અને સાત્વતોના મહારાજ છે.’” “‘હે પૂજ્ય, તપસ્વી, ભગવાનના આશ્રયમાં જાઓ; એ જરૂર distressed ગૃહસ્થને ધન આપે છે.’” “‘હવે એ દ્વારકામાં છે, ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધકના મહારાજ તરીકે. પોતાના ભક્તોને, એ પોતાના પદ સ્મરીને, પોતે જ અર્પણ કરે છે. જે ભગવાન વિધાતા છે, એ ભક્તને માંગ્યા વગર પણ ઇચ્છિત વસ્તુ આપે છે.’” પત્ની વારંવાર વિનયપૂર્વક કહેતી રહી; બ્રાહ્મણ વિચારે છે: ‘સૌથી મોટું લાભ એ છે કે ભગવાન, જે શ્રેષ્ઠ સ્તુતિમાં ગાય છે, એના દર્શન થાય.’ એ રીતે નિશ્ચય કરીને, પતિએ પુછ્યું: “ઘરમાં કોઈ ભેટ છે, હે ભલા સ્ત્રી? કંઈક આપવું જોઈએ.” પત્નીએ બ્રાહ્મણોમાંથી ચાર મુઠ્ઠી પોહા ભેગા કર્યા, કપડામાં બાંધીને પતિને ભેટ આપી. બ્રાહ્મણ એ લઈ, દ્વારકાની તરફ ચાલ્યા, મનમાં વિચારતો: ‘કૃષ્ણના દર્શન કેવી રીતે મળે?’ એ બ્રાહ્મણ દ્વારકાના ત્રણ પરિક્રમાઓ અને ત્રણ પ્રાંગણો પસાર કરીને, અંધક અને વૃષ્ણિ—જે અચ્યૂતના માર્ગે ચાલે—એના ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે. પછી, હરિના સોળ હજાર રાણીઓમાંના એક ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે, અને જાણે દિવ્ય આનંદ પ્રાપ્ત થાય છે. લાંબા દૂરથી, અચ્યૂત, પોતાના પ્રિય પથારી પર બેઠા, તરત જ ઉઠી, નજીક આવી, અને આનંદથી બંને હાથથી મિત્રને અલિંગન કરે છે. પ્રિય મિત્રના સ્પર્શથી, બ્રાહ્મણમાં શ્રેષ્ઠ, કમળ આંખવાળા ભગવાન, આનંદથી આંખોમાંથી અશ્રુ વરસાવે છે. પછી, મિત્રને પથારી પર બેસાડીને, ભગવાને જાતે જ પાણી લાવી, તેના પગ ધોઈ, માન આપ્યો. રાજા, ભગવાને એ પવિત્ર પાણી માથે મૂક્યું, અને sandalwood, agar, saffronથી મિત્રને અતિદિવ્ય સુગંધિત કર્યો. સुगંધિત ધૂપ, દીપમાળથી, આનંદપૂર્વક મિત્રની પૂજા કરી, પાન આપ્યો, ગાય પણ ભેટ આપી, અને સ્વાગતના શબ્દો બોલ્યા. શ્રીમતી જાતે, જર્જરિત કપડાં, દુબળા, શિરા દેખાતા બ્રાહ્મણને યક-પૂંછડીના પંખા વડે સેવાવાળું કરે છે. કૃષ્ણે જેમ એ અવધૂતનું સન્માન કર્યું, એ જોઈ, અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ આશ્ચર્ય અને પ્રેમથી ભરાઈ ગઈ. ‘શું પુણ્ય કર્યું છે આ અવધૂતે, fortune વગર, તુચ્છ અને નિરાધાર?’ ‘જેને શ્રીનિવાસે, ત્રણ લોકના ગુરુએ, મોટા ભાઈની જેમ અલિંગન કર્યું—even as goddess of fortune herself પથારી પર બેઠી હતી.’ પછી, બંને મિત્રોએ ગુરુના ઘરમાં સાથે વિતાવેલા આનંદભર્યા દિવસોની વાતો કરી, એકબીજાના હાથ પકડીને, હે રાજા. પછી ભગવાને પુછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, ગુરુના ઘરમાં શિક્ષા પૂર્ણ કરીને, યોગ્ય દક્ષિણાઅપ્યા પછી, શું તમે યોગ્ય પત્ની સાથે લગ્ન કર્યું?” “મને ખબર છે, હે વિદ્વાન, તમારો મન neither ગૃહસ્થજીવન nor ધન પર લગાવ છે; તમે નિરાશા અને તૃpti વગર કાર્ય કરો છો.” “કેટલાં લોકો કામના ભ્રમથી કાર્ય કરે છે, દૈવી સ્વભાવ છોડીને—જેમ હું પણ જગતના નિરવહ માટે કરું છું.” “હે બ્રાહ્મણ, શું તમે યાદ છે, ગુરુના ઘરમાં સાથે વિતાવેલા દિવસો? દ્વિજ, જ્ઞાનથી, અંધકાર પાર કરે છે.” આ રીતે, ભગવાન અને બ્રાહ્મણ મિત્ર વચ્ચે પ્રેમ, શ્રદ્ધા અને પુરાતન સ્મૃતિઓથી ભરેલી વાતચીત ચાલી.