શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શાલ્વના સેના પર અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી જ્વલંત તીક્ષ્ણ બાણો વરસી રહ્યા હતા, જે ઝેરી સાપ જેવી ઘાતક હતા. એ બાણોથી શાલ્વના યોદ્ધાઓ ભયભીત અને ગભરાઈ ગયા હતા. તેમ છતાં, શાલ્વની સેના તરફથી સતત શસ્ત્રવર્ષા થવા છતાં, વૃષ્ણિ યોદ્ધાઓએ શૂરવીરતા સાથે યુદ્ધ છોડ્યું નહીં; દરેક પોતે બંને લોક જીતવાની ઇચ્છા રાખતો હતો. શાલ્વના મંત્રી દ્યુમાન, જે પહેલા પ્રદ્યુમ્નને પરાજય આપી ચૂક્યો હતો, ભારે ગદા લઈને યુદ્ધભૂમિમાં આવ્યો અને પ્રદ્યુમ્નને ગદા વડે ઘમાસાણ પ્રહાર કર્યો અને જોરદાર દહાડ માર્યો. દુશ્મનોને દમન કરનાર પ્રદ્યુમ્ન, ગદા પ્રહારથી તેની છાતી ફાટી ગઈ હતી, તેને તેના રથચાલક, ધર્મનિષ્ઠ દારુકપુત્ર, યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો. થોડીવાર પછી પ્રદ્યુમ્ને ચેતনা પામીને પોતાના રથચાલકને કહ્યું, “અરે, રથચાલક, તું મને યુદ્ધમાંથી દૂર લઈ ગયો એ અનુકૂળ નથી!” યદુ વંશમાં જન્મેલા કોઈ યોદ્ધાએ યુદ્ધભૂમિ છોડ્યું હોય એમ ક્યારેય સાંભળ્યું નથી—માત્ર એવો રથચાલક જ, જે અશૂરવીર છે અને પાપમાં પડેલો હોય. “હું કેવી રીતે મારા પિતા રામ અને કેશવ પાસે જઈશ, જ્યારે હું યુદ્ધમાંથી પાછો ફર્યો છું? તેઓ પૂછશે ત્યારે હું શું જવાબ આપીશ?” “મારા ભાઈઓની પત્નીઓ તો હસી હસીને કહેશે: ‘અરે, અરે, તારી ભયભીતતા યુદ્ધમાં કેવી રીતે જાણે પડી?’” રથચાલકે વિનયપૂર્વક કહ્યું, “પ્રભુ, ધર્મ જાણીને મેં આવું કર્યું. રથચાલકનું કામ distressed યોદ્ધાને બચાવવું છે, અને યોદ્ધાનું કામ distressed રથચાલકને બચાવવું છે.” “મને જાણીને, તમે દુશ્મનના પ્રહારમાં બેહોશ થઈ ગયા હતા, તેથી મેં તમને યુદ્ધમાંથી દૂર લઈ ગયો.” આ રીતે, શાલ્વ સાથેનું યુદ્ધ વર્ણવતું સત્તરમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. પછી, શ્રી શુકદેવજી કહે છે: પ્રદ્યુમ્ને શુદ્ધિ માટે પાણી સ્પર્શ કર્યું અને ધનુષ ધારણ કરીને પોતાના રથચાલકને કહ્યું, “મને દ્યુમાન, શૂરવીર, પાસે લઈ જા.” રુક્મિણીપુત્ર પ્રદ્યુમ્ને સ્મિત સાથે દ્યુમાન પર આઠ લોખંડના બાણો ચલાવ્યા, દ્યુમાન પોતાના જ સૈનિકો પર હુમલો કરી રહ્યો હતો. ચાર બાણોથી તેણે દ્યુમાનના રથના ચાર ઘોડા, એક બાણથી રથચાલક, બે બાણથી ધનુષ અને ધ્વજ, અને એક બાણથી દ્યુમાનનું માથું ભેદ્યું. ગદા, સાત્યકી, સામ્બ અને અન્ય વૃષ્ણિઓએ સાઉભના રાજાના સૈનિકોને સંહાર્યા; તમામ સાઉભયોદ્ધાઓના ગળા કપાઈ ગયા અને તેઓ સમુદ્રમાં પડી ગયા. યુદ્ધમાં યદુઓ અને શાલ્વઓ એકબીજાને સંહારતા રહ્યા, અને આ ભયાનક યુદ્ધ સત્તર દિવસ અને રાત સુધી ચાલ્યું. કૃષ્ણ, ધર્મપુત્રના આમંત્રણથી, ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયા; રાજસૂય યજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી અને શિશુપાલનો સંહાર કર્યા પછી, તેમણે કુરુ વંશના વડીલો, ઋષિઓ, પૃથા અને તેના પુત્રો સાથે વિદાય લીધી અને ભયાનક અશુભ ચિહ્નો જોઈ, દ્વારકાની તરફ ગયા. કૃષ્ણે કહ્યું, “હું અહીં મારા શુભમિત્રો સાથે આવ્યો છું; ચેદી સાથે સંકળાયેલા રાજાઓ મારી નગર પર આક્રમણ કરવા જ રહ્યા છે.” પોતાના લોકોને સંહારતા જોઈને અને નગરની રક્ષા માટે વ્યવસ્થા કરીને, કેશવે દારુકાને શાલ્વ અને સાઉભ વિશે કહ્યું: “રથચાલક, મારો રથ ઝડપી શાલ્વના સમક્ષ લઈ જા; ડરતો નહીં, કારણ કે આ શાલ્વ માયાવિ છે.” દારુકાએ રથ ચઢી લીધું અને આગળ ધપાવ્યો; બધા મિત્ર અને દુશ્મનોએ અર્જુનના નાના ભાઈને યુદ્ધમાં પ્રવેશતા જોયા. શાલ્વ, જેની સેના લગભગ નષ્ટ થઈ ગઈ હતી, તેણે કૃષ્ણને જોઈને ભયાનક દહાડ સાથે કૃષ્ણના રથચાલક પર ભાલા ફેંક્યો. એ ભાલો, આકાશમાં ઉલ્કા જેવો જ્વલંત, દિશાઓ પ્રકાશિત કરતો, શૌરીના બાણોથી સો ટુકડા થઈ ગયો. પછી, કૃષ્ણે શાલ્વને સોળ બાણો અને સાઉભને, જે આકાશમાં ફરતું હતું, બાણવર્ષા કરી, અને સૂર્ય જેમ કિરણોથી પ્રકાશિત કરે છે, તેમ બાણોથી સાઉભને ઘાયલ કર્યું. શાલ્વે શૌરીના ડાબા હાથ પર પ્રહાર કર્યો અને શારંગ ધનુષ તોડી નાખ્યું; એ દૃશ્ય અદભુત હતું. આ જોઈને beingsમાં ભારે હાહાકાર મચી ગયો. સાઉભના રાજાએ ગર્જના કરીને જનાર્દનને કહ્યું, “મૂર્ખ, તારી કારણે અમારા મિત્ર—મારો ભાઈ—સભામાં માર્યો ગયો, તેની પત્ની અપહરણ થઈ, અને તું બેફિકર રહીને કામ કર્યું.” “આજે, તીક્ષ્ણ બાણોથી, હું તને, જે પોતાની અજેયતા માને છે, પાછા ન આવતી પથ પર મોકલી દઈશ, જો તું મારા સામે ઊભો રહી શકીશ.” ભગવાને કહ્યું, “મૂર્ખ, તું વ્યર્થમાં ગર્વ કરે છે; તને મૃત્યુ તારી નજીક ઊભો છે એ દેખાતું નથી. સાચા શૂરવીર કથનથી નહીં, પણ કર્મથી પોતાની શક્તિ બતાવે છે.” એવું કહી, ભગવાને શાલ્વના છાતી પર ભયાનક ગદાથી પ્રહાર કર્યો; શાલ્વ કાંપ્યો અને રક્ત ઉગાળી નાખ્યું. ગદા પ્રહારથી શાલ્વ પાછો ઠેલાઈ ગયો અને અદૃશ્ય થઈ ગયો. પછી, એક માણસ અચ્યુત પાસે આવ્યો, નમન કરીને રડતો-રડતો કહ્યું, “મને દેવકી દ્વારા મોકલવામાં આવ્યો છે.” “કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, બલવાન, તારા પિતા, જે તને ખૂબ પ્રેમ કરે છે, શાલ્વ અને તેના લોકો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યા અને પાંજરમાં મૂકાયેલા પશુની જેમ લઈ જવામાં આવ્યા.” આ દુઃખદ સમાચાર સાંભળીને કૃષ્ણ, સ્નેહથી વિહ્વલ, માનવ સ્વભાવ ધારણ કરીને, દુઃખી અને દયાળુ થઈ, સામાન્ય માણસની જેમ બોલ્યા: “મારા પિતા, બલવાન અને નિરંતર રામ, જે દેવ અને દાનવો દ્વારા અપરાજિત છે, તેને શાલ્વ જેવા નાના માણસ દ્વારા કેવી રીતે લઈ જવામાં આવ્યો? આ તો ભાગ્યની શક્તિ છે.” જ્યારે ગોવિંદ એ રીતે બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે સાઉભના રાજા પ્રગટ થયા અને, કૃષ્ણને, જેમ વાસુદેવને લાવવામાં આવ્યા હતા, એમ લાવી, કહ્યું: “આ છે તારો પિતા, જેના માટે તું આ લોકમાં જીવે છે. હું તેને તારા સામે મારું છું. જો તું ભગવાન છે, તો બચાવ, મૂર્ખ!” આ રીતે ધિક્કારતા, શાલ્વે તલવાર ખેંચી, અનકદુંદુભિનું માથું પકડી, અને એ માથું લઈને આકાશમાં સાઉભના કિલ્લામાં પ્રવેશ કર્યો. એ સમયે, મહાન આત્મા કૃષ્ણ, પોતાના લોકોમાં સ્નેહથી ઘેરાઈ, એક ક્ષણ માટે સ્વભાવવશ દુઃખી થયા. પરંતુ, તેમને જલદી સમજાયું કે આ તો શાલ્વે માયા દ્વારા રચેલી દૈત્ય illusion છે. યુદ્ધભૂમિમાં જગાડાયા પછી, અચ્યુતને ત્યાં કોઈ દૂત કે પિતાનું શરીર દેખાયું નહીં. જેમ માણસ સ્વપ્નમાંથી જાગે છે, તેમ તેમણે પોતાના દુશ્મનને આકાશમાં, સાઉભ પર, યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈ લીધો.