શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા યુધિષ્ઠિર પોતાના મિત્રો, સગા-સંબંધીઓ અને સ્વજનોને પ્રેમપૂર્વક વિદાય આપી રહ્યા હતા; અને શ્રીકૃષ્ણથી પણ, હૃદયમાં વિયોગની લાગણી સાથે, વિદાય લીધા. ભગવાન કૃષ્ણ, જે પોતાના પ્રિયજનોને આનંદ આપતા છે, થોડો સમય ત્યાં રહ્યા અને યદુવીરો—સાંબ તથા અન્ય—ને કુશસ્થળી તરફ મોકલ્યા. ધર્મપુત્ર રાજાએ, પોતાના મનમાં ઊભેલી ઇચ્છાઓના વિશાળ સમુદ્રને, જે પાર કરવું અતિ કઠિન હતું, કૃષ્ણજીની સહાયથી પાર કરી distressથી મુક્ત થઈ ગયા. એક વખત રાજમહેલમાં, દુર્યોધન રાજસૂય યજ્ઞની મહિમા અને અચ્યૂત ભગવાનની તેજસ્વિતા જોઈને, તેના મનમાં દહન થવા લાગ્યો. તે સ્થળે, જ્યાં દેવ, દાનવ અને રાજાઓની સંપત્તિ, સર્જનહાર દ્વારા વિવિધ રીતે ગોઠવવામાં આવી હતી, ભગવાન દ્રુપદપુત્રી દ્રૌપદીની બાજુમાં ઊભા હતા; અને કુરુરાજ દુર્યોધનનું હૃદય એ દૃશ્યથી મોહિત અને દુ:ખી થઈ ગયું. એ સમયે, મધુપતિ શ્રીકૃષ્ણની હજાર રાણીઓ, જેઓની કમર ભારે અને પગમાં ઝણઝણતા પાયલ હતા, શ્રીકૃષ્ણના તેજસ્વી મુખ, લાલ હાર, સુંદર કાણ-કુંડળ અને વાળથી શોભિત, એ આસપાસ ઘેરાઈ હતી. માયા દ્વારા બનાવેલ સભામાં, ધર્મપુત્ર રાજા, પોતાના અનુયાયીઓ, સ્વજનો અને કૃષ્ણજીની નજર હેઠળ, સમ્રાટ તરીકે બેઠા હતા. સુવર્ણ સિંહાસન પર, ઈન્દ્ર સમાન વૈભવથી યુક્ત, રાજા બારડો દ્વારા પ્રશંસા પામતા હતા. દુર્યોધન, ગર્વભેર, પોતાના ભાઈઓની વચ્ચે, મસ્તક પર મુકુટ અને માળા ધારણ કરીને, હાથમાં તલવાર લઈને ગુસ્સામાં તેને નીચે ફેંકી બેઠો હતો. સભામાં, દુર્યોધન જમીન પર કપડાંના કિનારા પકડીને તેને પાણી સમજી બેઠો, પણ તે સુકા હતા; અને પાણીમાં જમીન સમજી, માયાની મોહમાયાથી ભ્રમિત થઈ ગયો. ભીમએ આ જોઈને હાસ્ય કર્યું, અને સ્ત્રીઓ તથા અન્ય રાજાઓએ પણ હસ્યા; રાજાએ તેમને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ કૃષ્ણજીએ હાસ્યને મંજૂરી આપી. દુર્યોધન શરમથી, મુખ નીચે કરી, ગુસ્સામાં તપ્ત થઈ, ચૂપચાપ ગજહા તરફ ચાલ્યો; સજ્જનોમાં 'અલાસ!'નો મોટો રવ ઉઠ્યો, અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર) મનમાં ચિંતિત થયા; શ્રીકૃષ્ણ, પૃથ્વીના ભારને હલકા કરવા ઈચ્છતા, ચૂપ રહી, ચકિત નજરે દૃશ્ય નિહાળી રહ્યા હતા. હે રાજન, તમે જે પૂછ્યું તે દુર્યોધનના દુશ્કૃત્ય વિશે, મહાન રાજસૂય યજ્ઞ પ્રસંગે, મેં કહ્યુ. આ રીતે, દશમ સ્કંધના બીજા ભાગમાં, ભાગવત પુરાણના પવિત્ર હંસો માટે, દુર્યોધનના ગર્વના વિમોચનની પચોતેરમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. હવે, શુકદેવજી કહે છે—હે રાજા, કૃષ્ણના બીજા અદભૂત કૃત્યના વર્ણન સાંભળો, કે કેવી રીતે રમણિય, શરીર-રહિત ભગવાને સૌભના રાજા શાલ્વને સંહાર કર્યો. શાલ્વ, શિશુપાલનો મિત્ર, રુક્મિણીના લગ્ન પ્રસંગે આવ્યો હતો; યદુઓએ તેને, જરાસંધ અને અન્ય રાજાઓની જેમ, યુદ્ધમાં પરાજિત કર્યો હતો. શાલ્વે બધા રાજાઓ સામે પ્રતિજ્ઞા લીધી—'હું પૃથ્વીને યદુઓથી મુક્ત કરીશ—મારી પરાક્રમનો સાક્ષી રહો.' આવી મૂર્ખ પ્રતિજ્ઞા કરીને, શાલ્વે સર્વજ્ઞ ભગવાન, પ્રાણીઓના સ્વામી,ની ઉપાસના કરી—માત્ર એક વાર મુઠ્ઠી ધૂળ ગળી. એક વર્ષ પછી, ઉમા-પતિ, દયાળુ ભગવાન, સરળતાથી પ્રસન્ન થઈ, આશ્રયમાં આવેલા શાલ્વને વરદાન આપ્યા. શાલ્વે એવું વાહન માંગ્યું, જે યદુઓને ભયજનક હોય, મનગમતી જગ્યાએ જઈ શકે, અને દેવ, દાનવ, મનુષ્ય, ગંધર્વ, સર્પ, રાક્ષસ વગેરે કોઈ પણ તોડી ન શકે. 'તથાસ્તુ,' કહીને, ગિરીશ (શિવજી)એ, માયા દાનવને આદેશ આપીને, દુશ્મન શહેરોનો વિજયી, લોખંડની સૌભ નામની શહેર બનાવી, શાલ્વને આપી. આ અવિજેય, ઇચ્છા-પૂર્તિ, ભયાનક વાહન પ્રાપ્ત કરીને, શાલ્વે યદુઓની શત્રુતા યાદ કરી, દ્વારકાની તરફ રવાના થયો. હે ભારતश्रेष्ठ, શાલ્વે પોતાની વિશાળ સેના સાથે શહેરને ઘેરી, ઉપનગરો અને બગીચાઓને નષ્ટ કરી નાખ્યા. દ્વારકા શહેરના દ્વાર, મિનાર, મહેલ, બાલ્કની, આનંદ-સ્થાન અને ઊંચા મકાનો—all were attacked with showers of weapons. પથ્થરો, વૃક્ષો, વીજળી, સર્પ અને કંકળના વરસાદ પડ્યા; અને ભયાનક વાવાઝોડું ઉઠી, દિશાઓ ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ. આ રીતે, શ્રીકૃષ્ણના શહેર પર સૌભ દ્વારા ભારે ઉપદ્રવ થયો, અને શહેરમાં શાંતિ નહોતી—જેમ પૃથ્વી પર ત્રિપુરા દ્વારા હુમલો થયો હોય. પોતાના લોકો પર આકરા સંકટ જોઈને, તેજસ્વી, પરાક્રમી પ્રદ્યુમ્ને રથમાં ચડી, 'ડરશો નહીં!' કહી ધીરજ આપી. સાત્યકી, ચારુદેશ્ન, સાંબ, અક્રૂર અને તેના નાના ભાઈ, હાર્દિક્ય, ભાનુવિંદ, ગદા, શુક અને સરણ—અને અન્ય મહાન તીરંદાજો, રથ-વિભાગના નેતાઓ, સશસ્ત્ર, રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતી સાથે યુદ્ધ માટે નીકળ્યા. પછી, શાલ્વ અને યદુઓ વચ્ચે, દેવ-દાનવ યુદ્ધ સમાન, રોમાંચક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું. રુક્મિણીપુત્ર પ્રદ્યુમ્ને, દિવ્ય અસ્ત્રોથી, શાલ્વના તમામ માયાજાળને પલભરમાં નષ્ટ કરી દીધા—જેમ સૂર્ય રાત્રીના અંધકારને દૂર કરે. પ્રદ્યુમ્ને, શાલ્વના સેના-પતિને, પચ્ચીસ સોનેરી શળ અને લોખંડના અગ્ર-શળોથી, સુંદર જોડાવાવાળા બાણો વડે ઘાયલ કર્યો. શાલ્વને સો બાણ, તેના સૈનિકોને એક-એક, નેતાઓને દસ-દસ, અને તેમના વાહનોને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારે. પ્રદ્યુમ્નના આ અદભૂત અને શક્તિશાળી પરાક્રમ જોઈ, મિત્ર અને શત્રુ બંને સૈનિકોએ તેનું સમ્માન કર્યું. માયા દાનવની રચના, મોહમાયાથી, અનેક રૂપમાં અને એક રૂપમાં, દેખાતી અને અદૃશ્ય, દુશ્મન માટે સમજવા અશક્ય હતી. ક્યારેક જમીન પર, ક્યારેક આકાશમાં, ક્યારેક પર્વત પર, ક્યારેક પાણીમાં, સૌભ શહેર, ભયજનક સ્થિતિમાં, અગ્નિસળિયાની જેમ ઘૂમતી હતી. જ્યાં-જ્યાં શાલ્વ, સૌભ અને તેની સેના દેખાતી, ત્યાં-ત્યાં સાત્વત મુખ્યોએ તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા. અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન પ્રજ્વલિત, ઝેરી સર્પ સમાન ઘાતક બાણોથી, શાલ્વની સેના ભયભીત અને મોહિત થઈ ગઈ. શાલ્વની સેના તરફથી અવિરત શસ્ત્રવર્ષા છતાં, પરાક્રમી વૃષ્ણિઓ યુદ્ધ છોડ્યા નહીં, બંને લોક જીતવાની ઈચ્છા રાખી. શાલ્વના મંત્રી, દ્યુમાન, જે પહેલાં પ્રદ્યુમ્નને પરાજિત કરી ચૂક્યો હતો, ભારે ગદા લઈને નજીક આવ્યો, અને પ્રદ્યુમ્નને ઘાયલ કરી, જોરદાર ગર્જના કરી.