શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા યુધિષ્ઠિરે સુંદર રેશમી વસ્ત્રો પહેરી, વિવિધ આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ, યજ્ઞના કર્મકાંડીઓ, ઋષિઓ અને બ્રાહ્મણોને સન્માનપૂર્વક અભૂષણો તથા વસ્ત્રો આપી સન્માનિત કર્યા. ભગવાન નારાયણના ભક્ત એવા રાજાએ પોતાના સંબંધીઓ, મિત્રોને, અન્ય રાજાઓને, જાણીતાઓને અને તમામ મહેમાનોને વારંવાર સન્માન આપ્યું. બધાજ લોકો અદભુત તેજથી ઝગમગતા હતા—તેઓના કાંડા, હાર, પાગ, જાકેટ, નાજુક વસ્ત્રો અને કિંમતી મણકાના હારોથી શોભાયમાન હતા; સ્ત્રીઓ પણ જુડાં કાંડા, અનેક ચુડીઓ, સુંદર ચહેરા અને સોનાના કમરપટ્ટા સાથે તેજસ્વી દેખાતી હતી. પછી મહાન ગુણો ધરાવતાં કર્મકાંડી, ઋષિ અને બ્રાહ્મણો, તેમજ બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર વર્ગના રાજાઓ ત્યાં ભેગા થયા. દેવતાઓ, ઋષિ, પિતૃ, ભૂત અને લોકપાલો તથા તેમના સહયોગીઓએ પણ યથાયોગ્ય સન્માન પામી, પોતપોતાના લોકમાં પાછા ફરવાની પરવાનગી આપી. રાજર્ષિઓ હરિદાસના મહાન રાજસૂય યજ્ઞની પ્રશંસા કરતા થાકતા નહોતા, જેમ કે કોઈ મનુષ્ય અમૃત પીનાર કદી થાકતો નથી. પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે પ્રેમથી પોતાના મિત્રો, સંબંધીઓ અને કુટુંબજનોને વિદાય આપી; અને કૃષ્ણને પણ વિદાય આપતાં, વિયોગની લાગણી અનુભવતાં વિદાય આપી. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, પોતાના પ્રિયજનોને આનંદ આપનારા, ત્યાં થોડો સમય રોકાયા—અને યાદવ વીરોને, જેમ કે સામ્બ અને અન્યને, કુશસ્થળી મોકલી દીધા. આ રીતે ધર્મપુત્ર રાજાએ શ્રીકૃષ્ણની કૃપાથી પોતાના મનના દુર્લભ ઇચ્છાઓના મહાસાગરને પાર કરી, દુઃખમુક્ત થયા. એક વખત, રાજમહેલમાં દુર્યોધન એ મહિમાવંત રાજસૂય યજ્ઞ અને અચ્યૂત ભગવાનની મહિમા જોઈ, અને તેના હૃદયમાં જ્વાળા જાગી. જ્યાં રાજાઓ, દૈત્ય અને દેવતાઓનું વૈભવ સર્જનહાર દ્વારા વિવિધ રીતે સજાવવામાં આવ્યું હતું, ત્યાં ભગવાન દ્રુપદકુમારીની બાજુમાં ઊભા હતા અને કુરુરાજનું મન બંધાઈ ગયું અને વ્યથિત થયું. એ સમયે મધુપતિ શ્રીકૃષ્ણની હજાર રાણીઓ, ભારે કટિ અને મૃદુ ઘૂઘરાંવાળા પગ anklets, લાલ હાર, સુંદર કાંડા અને વહેતા વાળથી શોભતા ચહેરાને ઘેરીને ઉભી હતી. માયાએ બનાવેલી સભામાં ધર્મપુત્ર રાજા પોતાના અનુયાયીઓ, કુટુંબજનો અને કૃષ્ણ સાથે બેઠા હતા; શ્રીકૃષ્ણ પોતે આ દૃશ્ય નિહાળી રહ્યા હતા. સોનાની સિંહાસન પર, ઇન્દ્ર જેવી સમૃદ્ધિ ધરાવતાં, રાજા બાર્દોના સ્તુતિથી શોભાયમાન હતા. ત્યાં દુર્યોધન, ગર્વભેર, પોતાના ભાઈઓથી ઘેરાયેલ, મુગટ અને હાર પહેરી, હાથમાં તલવાર લઈને બેઠો હતો અને ક્રોધે તેને નીચે ફેંકી દીધું. તેણે જમીન પર કપડાની ધારને પાણી સમજી પકડવાનો પ્રયાસ કર્યો—પણ તે સુકું હતું; અને પાણીમાં જમીન સમજી પગ મૂક્યો—પણ તે પાણી હતું. દુર્યોધન માયાના ભ્રમમાં મૂંઝાઈ ગયો. ભીમ અને અન્ય સ્ત્રીઓ તથા રાજાઓએ તેને જોઈને હાસ્ય કર્યું; રાજા તેમને રોકવાનો પ્રયાસ કરતા, પણ શ્રીકૃષ્ણે આ હાસ્યને મંજૂરી આપી. દુર્યોધન શરમથી, નિરાશ ચહેરા અને ક્રોધથી બળતો, મૌન રહી ગજહા તરફ ચાલ્યો ગયો. ધર્મનિષ્ઠ જનોએ “હાય!” કહીને દુઃખ વ્યક્ત કર્યું; અજાતશત્રુ રાજાને મનમાં ચિંતા થઈ. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, ધરતીનો ભાર હલકો થાય તે માટે, મૌન રહી, ચિંતિત ચહેરે સર્વે દૃશ્ય નિહાળી રહ્યા હતા. હે રાજા, આમ મેં તને કહ્યુ કે, મહાન રાજસૂય યજ્ઞમાં સુયોધન (દુર્યોધન)એ કેવી દુષ્ટતા કરી. આ રીતે ભગવત પુરાણના દશમ સ્કંધના બીજા ભાગના પંચોતેરમા અધ્યાય, “દુર્યોધનના અહંકારનું દમન”નું સમાપન થાય છે. હવે, હે રાજા, કૃષ્ણના એક અન્ય અજોડ વિહલાસનું વર્ણન સાંભળો—કેવી રીતે રમણિય, નિર્દેહી ભગવાને સૌભના શલ્વને સંહાર્યો. શલ્વ, શિશુપાલનો મિત્ર, રુક્મિણીના લગ્ન પ્રસંગે આવ્યો હતો; ત્યાં તે યાદવો દ્વારા, જેમકે જરાસંધ અને અન્ય રાજાઓની જેમ, યુદ્ધમાં હરાયો હતો. ત્યારે તમામ રાજાઓ સમક્ષ શલ્વે પ્રતિજ્ઞા લીધી: “હું પૃથ્વીને યાદવોમાંથી મુક્ત કરીશ—મારો પરાક્રમ જુઓ.” આવી મૂર્ખ પ્રતિજ્ઞા કરીને, શલ્વે પ્રજાપતિ ભગવાનની પૂજા કરી—માત્ર એક મુઠ્ઠી ધૂળ ગળી. એક વર્ષ પછી, ઉમા પતિ મહાદેવ, સહેલાઈથી પ્રસન્ન થઈ, શલ્વને આવકાર્યો અને વરદાન માંગવા કહ્યું. શલ્વે એવું વાહન માંગ્યું, જે યાદવોને ભયજનક હોય, મનગમતી જગ્યાએ જઈ શકે અને દેવ, દૈત્ય, માનવ, ગંધર્વ, નાગ કે રાક્ષસ પણ તેને તોડી ન શકે. શિવે “તથાસ્તુ” કહ્યું અને તેમના આદેશથી માયા દૈત્યે એક લોખંડની સૌભ નામની ઉડતી નગરી બનાવી, અને શલ્વને આપી. એ અદ્ભુત, દુઃસાધ્ય, ઇચ્છિત ફળ આપતી નગરી મેળવી, શલ્વે યાદવો પ્રત્યેની શત્રુતાને યાદ કરીને દ્વારકાની તરફ કૂચ કરી. હે ભારત શ્રેષ્ઠ, શલ્વે વિશાળ સેના સાથે દ્વારકાને ઘેરી લીધી અને ઉપનગરો તથા બાગ-બગીચાઓનો વિનાશ કર્યો. દ્વારકાના દરવાજા, મિનારો, મહેલો, ઝરૂખા, વિહારસ્થળો અને ઊંચા મકાનો—all were attacked with showers of weapons. પથ્થરો, વૃક્ષો, વીજળી, સાપો અને કંકર-માટીના વરસાદ પડ્યા અને ભયાનક વાવાઝોડું ઉઠ્યું, ધૂળથી દિશાઓ ઢંકાઈ ગઈ. આ રીતે, જયારે શ્રીકૃષ્ણની નગરી પર સૌભ નગરીથી ભારે આક્રમણ થતું હતું, ત્યારે દ્વારકામાં શાંતિ નહોતી, જેમ પૃથ્વી ત્રિપુરાસુરના આક્રમણ સમયે અશાંત થઈ હતી. પોતાના લોકોને પીડાતા જોઈ, પ્રભુ અને વીર પ્રદ્યુમ્ને રથ પર ચઢીને કહ્યું, “ભય ન રાખો!” સાત્યકી, ચારુદેશ્ન, સામ્બ, અક્રુર તથા તેમના ભાઈ, હાર્દિક્ય, ભાનુવિંદ, ગદ, શુક અને શરણ—અને અન્ય મહાન ધનુર્ધર, રથપતિઓ, સજ્જ રહી, રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિ સાથે યુદ્ધ માટે નીકળ્યા. પછી શલ્વ અને યાદવો વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું, જે દેવ અને દૈત્યના યુદ્ધ સમાન હતું. રુક્મિણીપુત્ર પ્રદ્યુમ્ને દૈવી અસ્ત્રોથી શલ્વના તમામ માયિક ભ્રમોને ક્ષણમાં નષ્ટ કરી દીધા, જેમ સૂર્ય રાત્રિના અંધકારને દૂર કરે છે. તેણે શલ્વના સેના અધિપતિને પચ્ચીસ સોનાની નોકવાળા, લોખંડના ફલકવાળા તીરો વડે ઘાયલ કર્યો. શલ્વને તેણે સો તીરો માર્યા, સૈનિકોને એક-એક તીરો, તેમના નેતાઓને દસ-દસ અને રથો-વાહનોને ત્રણ-ત્રી તીરો મારી ઘાયલ કર્યા. મહાન આત્મા પ્રદ્યુમ્નના આ અદ્ભુત પરાક્રમને જોઈ, મિત્ર અને શત્રુ બંને પક્ષના સૈનિકોએ તેમનું સન્માન કર્યું.