શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કૃષ્ણ ભગવાને જ્યારે બંધનમાંથી મુક્ત થયેલા રાજાઓ પાસે આવ્યા, ત્યારે તેઓએ એમને પોતાની નાકથી સુઘી લીધા હોય તેમ લાગ્યું, એમના હાથોથી એમને ભેટી લીધા, અને પાપમુક્ત થઈ, હરિના ચરણોમાં મસ્તક નમાવ્યું. કૃષ્ણના દર્શનથી રાજાઓનો કેદનો થાક ક્ષણમાં દૂર થઈ ગયો; તેઓએ હાથ જોડીને હૃષીકેશની સ્તુતિ કરી. તેઓએ કહ્યું: “દેવોના સ્વામી, અવિનાશી, શરણાગતોના દુઃખહરણ, તમને વંદન છે! હે કૃષ્ણ, અમે તમારા શરણમાં આવ્યા છીએ—આ જન્મમરણના ભયંકર ચક્રથી થાકી ગયા છીએ, અમારો રક્ષણ કરો.” “હે મધુસૂદન, અમારાં રાજ્ય ગુમાવ્યાં એમાં અમારે તમારું કોઈ દોષારોપણ નથી; હે ભગવાન, અમારે રાજાઓ માટે તો તમારી કૃપા જ મુખ્ય કારણ છે.” “રાજા જ્યારે સત્તા અને વૈભવથી ઘમંડિત થાય છે, ત્યારે તેને સાચો કલ્યાણ મળતો નથી; તમારી માયાથી મોહગ્રસ્ત થઈ, તે નાશવાન સંપત્તિને અચલ માને છે.” “જેમ બાળકો મૃગમરીચિકા જોઈને પાણી માને છે, તેમ જ વિવેકહીન લોકોએ અસત્યને સત્ય માની લીધું.” “અગાઉ અમે પણ સંપત્તિના ઉન્માદથી અંધ બની, જીતવાની લાલચમાં એકબીજાની સાથે સ્પર્ધા કરી, નિર્દયતાથી પોતાના પ્રજાનો નાશ કર્યો, હે પ્રભુ, મૃત્યુ સામે હોવા છતાં પણ બેફિકર રહી ગયા.” “એ જ સંપત્તિ, હે કૃષ્ણ, તમારી અપરિમિત અને અપરાજેય શક્તિથી, કાળથી, અને તમારી દયા દ્વારા હટાઈ ગઈ; અમારો ઘમંડ તૂટી ગયો છે અને હવે અમને તમારા ચરણોની સ્મૃતિ થઈ છે.” “અત્યારે અમને એ રાજ્યમાં કોઈ રસ રહ્યો નથી, કારણ કે તે તો મૃગમરીચિકા જેવું છે, શરીર પણ હંમેશા ક્ષય અને દુઃખનો વિષય છે; હે પ્રભુ, હવે તો અમને તમારું ભજન કરવાની જ ઇચ્છા છે, કારણ કે એનું ફળ, આ જન્મમાં અને પરલોકમાં, શ્રવણને આનંદ આપે છે.” “અમને એ ઉપાય કહો, જેથી અમે આ દુનિયામાં ફરતાં રહીને પણ, તમારા કમળચરણોની સ્મૃતિ ક્યારેય ભૂલીએ નહીં.” “વારંવાર વંદન છે કૃષ્ણને, વસુદેવપુત્રને, હરિને, પરમાત્માને, ગોવિંદને, જે શરણાગતોના દુઃખનો નાશ કરે છે.” શુકદેવજી કહે છે: રાજાઓએ આવી રીતે સ્તુતિ કરી ત્યારે દયાળુ, સર્વના આશ્રય સ્વરૂપ ભગવાને એમને સૌમ્ય વાણીથી કહ્યું: “આજથી, હે રાજાઓ, જેમ તમે ઈચ્છ્યું છે તેમ, મારા પર, આત્મા પર, સર્વના સ્વામી પર, અડગ ભક્તિ તમારી અંદર ઉદ્ભવશે.” “સૌભાગ્યથી, હે રાજાઓ, તમે સાચી સમજ સાથે સાચું કહ્યું છે; જુઓ, વૈભવ અને સત્તાનો ઘમંડ માણસને કેવી રીતે પાગલ બનાવી દે છે.” “હૈહય, નહુષ, વેના, રાવણ, નરક અને બીજા ઘણા દેવ, દાનવ અને મનુષ્યોના સ્વામી પણ સંપત્તિના ઘમંડથી પદચ્યૂત થયા.” “આથી, જાણો કે શરીર વગેરે જે કંઈ છે તે નાશવાન છે; મને યજ્ઞાદિ દ્વારા પૂજો અને ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કરો.” “પ્રજાના સુતરને જાળવો, સુખ-દુઃખ, જન્મ-મરણ જે આવે તેને સહન કરો, જે મળે તે સેવા કરો, અને મનને મારામાં સ્થિર રાખીને જીવન વિતાવો.” “શરીર વગેરેથી અસક્ત રહી, આત્મામાં આનંદ પામો, પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહો, મનને મારા પર એકાગ્ર રાખો—અંતે બ્રહ્મપ્રાપ્તિ થશે.” શુકદેવજી કહે છે: ભગવાન કૃષ્ણે રાજાઓને આવી રીતે ઉપદેશ આપ્યા પછી, એમના પત્નીઓના સ્નાન માટે સેવકો નિયુક્ત કર્યા. સહદેવ દ્વારા રાજાઓનું રાજસિન્હાસનપૂર્વક અભિષેક કરાવ્યું; તેમને સુંદર વસ્ત્રો, આભૂષણો, ફૂલો અને સુગંધિત દ્રવ્યોથી શણગાર્યા. સ્નાન અને શણગાર પછી, તેમને ઉત્તમ ભોજન, વિવિધ આનંદદાયી વસ્તુઓ અને રાજાઓને યોગ્ય પાન વગેરે અપાયાં. મુકુંદે તેમનો સન્માન કર્યો, ત્યારે રાજાઓ દુઃખમુક્ત થઈ, ઝગમગતાં કાનનાં કુંડળોથી શોભી રહ્યા હતા—જેમ વરસાદ પછીના ગ્રહો ઉજળા લાગે છે. કૃષ્ણે રત્ન અને સોનાથી શોભિત રથોમાં ઉત્તમ ઘોડા જોડાવ્યાં, મીઠી વાણીથી રાજાઓને ખુશ કર્યા અને પોતપોતાના દેશે પાછા મોકલ્યાં. મહાન કૃષ્ણ ભગવાને દુઃખમાંથી મુક્ત કરેલા એ રાજાઓ ભગવાન તથા એમના કાર્યોનું સ્મરણ કરતાં જતા રહ્યા. લોકોએ પરમાત્માના કાર્યો જોઈ આશ્ચર્યચકિત થયા અને ભગવાનના આદેશ પ્રમાણે પોતાની ફરજ નિષ્ઠાપૂર્વક નિભાવી. જ્યારે ભીમસેને જરાસંધને સંહાર્યો, ત્યારે કૃષ્ણ, સહદેવના સન્માન સાથે, પૃથાપુત્રો સાથે ત્યાંથી વિદાય થયા. તેઓ ખંડવપ્રસ્થ પહોંચ્યા, વિજયી વીરોએ શંખનાદ કર્યા, જેના અવાજથી મિત્રો આનંદિત અને શત્રુઓ દુઃખી થયા. આ સાંભળીને ઇન્દ્રપ્રસ્થના લોકો ખૂબ ખુશ થયા, એમને લાગ્યું કે હવે માગધ રાજા પરાજિત થયો છે અને એમના પોતાના રાજાનું મનકામ પૂરું થયું છે. પછી ભીમ, અર્જુન અને જનાર્દન રાજાને વંદન કરી, જે કઈ સિદ્ધિ મેળવી હતી તે બધું યુધિષ્ઠિરને જણાવ્યું. આ સાંભળીને રાજા યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણની દયાને સમજ્યા, આનંદથી આંખોમાંથી આંસૂ આવી ગયા અને પ્રેમથી એક શબ્દ પણ બોલી શક્યા નહીં. આ રીતે દશમ સ્કંધના દ્વિતીય ભાગના ત્રીત્રીસમા અધ્યાય ‘કૃષ્ણાદિ આગમન’નો અંત થયો, જે પરમહંસો માટે શ્રેષ્ઠ પુરાણ છે. પછી, શુકદેવજી કહે છે: જરાસંધના સંહાર અને કૃષ્ણના અજોડ કાર્યો સાંભળીને રાજા યુધિષ્ઠિર આનંદિત થયા અને કૃષ્ણને સંબોધી કહ્યું: “ત્રણે લોકના ગુરુઓ, સર્વજીવોના સ્વામી, જે દુર્લભ પ્રાપ્ત કરે પછી પણ ઉપદેશને મસ્તકે ધારણ કરે છે.” “હે કમળનેત્ર, તમે તો distressed ગણાતા લોકોમાં પણ સ્વામીરૂપે વિરાજો છો; હે મહાન, આ તો અદ્ભુત રહસ્ય છે.” “એકમાત્ર પરમાત્મા, જે અદ્વિતીય છે, તેમનું યશ કર્મોથી વધતું કે ઘટતું નથી, જેમ સૂર્ય પર કોઈ અસર થતી નથી.” “હે અજેય, હે માધવ, તમારા ભક્તોમાં ‘મારું-તારું’નું ભેદ નથી; આવી ભેદરેખા તો પશુઓમાં હોય છે.” આ રીતે યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, પછી યોગ્ય સમયે યજ્ઞ માટે કૃષ્ણની મંજૂરીથી યોગ્ય વેદપારંગત બ્રાહ્મણો પસંદ કર્યા: વ્યાસ, ભરદ્વાજ, સુમંતુ, ગૌતમ, અસિત, વસિષ્ઠ, ચ્યવન, કણ્વ, મૈત્રેય, કવષ, ત્રિત, વિશ્વામિત્ર, વામદેવ, સુમતિ, જૈમિની, ક્રતુ, પૈલ, પરાશર, ગર્ગ, વૈશંપાયન, અથર્વા, કશ્યપ, ધૌમ્ય, ભાર્ગવ રામ, આસુરી, વીતિહોત્ર, મધુચ્છંદા, વીરસેન અને અકૃતવર્ણ. આ રીતે મહાન યજ્ઞની તૈયારી શરૂ થઈ.