શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

જ્યારે રાજાએ સાંભળ્યું કે જરાસંધ હજુ અજય છે, ત્યારે તે વિચારમાં પડ્યો, અને હરિએ ઉદ્ધવ દ્વારા અગાઉ જણાવેલો ઉપાય કહ્યું. ત્યારબાદ ભીમસેન, અર્જુન અને કૃષ્ણ—ત્રણે બ્રાહ્મણોના ચિહ્નો ધારણ કરીને—ગિરિવ્રજમાં ગયા, જ્યાં બૃહદ્રથપુત્ર જરાસંધ રહેતો હતો. યથાસમય, અતિથિ તરીકે તેઓ ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ્યા અને બ્રાહ્મણ રૂપે રાજવીય પુરુષોએ પરંપરા મુજબ વર્તન કર્યું. તેઓએ કહ્યું: "હે રાજા, દૂરથી આવેલા અતિથિઓ આવ્યા છે; અમને જે ઇચ્છા છે, તે આપો." પછી તેમણે પુછ્યું: "ધૈર્યવાન માટે શું અસહ્ય છે? અધર્મી માટે શું અયોગ્ય છે? દાનવીર માટે શું અદિય છે? સર્વને સમાન દ્રષ્ટિથી જોનારથી શ્રેષ્ઠ કોણ?" અને કહ્યું: "જે કશાત્રિય, પોતાના નશ્વર શરીરથી, સદાચારીઓમાં અમર યશ કમાવવા સક્ષમ હોવા છતાં, એ પ્રાપ્ત નથી કરતો, તે ખરેખર દયનીય છે." તેમણે હરીશ્ચંદ્ર, રંતિદેવ, શિબી, બલિ, શિકારી, કબૂતર—એવા ઘણા લોકોએ નશ્વર શરીરથી શાશ્વત યશ મેળવ્યું છે, એમ ઉલ્લેખ કર્યો. શુકદેવજી કહે છે: તેમના અવાજ, દેખાવ અને ધનુષની ડોરીના ચિહ્નો જોઈને, અને અગાઉ તેમને જોઈ લીધા હોવાથી, જરાસંધે રાજવીય અતિથિઓને ઓળખી લીધા અને વિચાર કર્યો: "આ રાજકુળના સગા બ્રાહ્મણના રૂપમાં આવ્યા છે; હું તેમને—even પોતાનું શરીર, જે છોડવું અઘરું છે—દાનમાં આપી દઈશ." પછી તેણે ઉલ્લેખ કર્યો કે બલિનું યશ, શુદ્ધ અને સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ, વિષ્ણુ દ્વારા બ્રાહ્મણ રૂપે તેની સંપત્તિ લઈ લીધા પછી પણ ટકી રહ્યું. ઈન્દ્રની સંપત્તિ ઇચ્છીને, વિષ્ણુ બ્રાહ્મણ રૂપે દૈત્યરાજા બલિ પાસે પૃથ્વી લઈ ગયા, અને બલિએ જાણતા-સંતોળતા છતાં તે આપી દીધી. પછી તેણે કહ્યું: "શરીર તો બ્રાહ્મણો માટે જીવતા કશાત્રિય સગા માટે શું કામનું? અહીં શરીર પતન થાય ત્યારે મહાન યશ મળે છે." આ રીતે, શ્રેષ્ઠ ભાવના સાથે, જરાસંધે કૃષ્ણ, અર્જુન અને ભીમસેનને કહ્યું: "હે બ્રાહ્મણો, તમારી ઈચ્છા પસંદ કરો; હું તમારે માટે પોતાનું માથું પણ આપી દઈશ." ત્યારે ભગવાને કહ્યું: "હે રાજા, જો તમે યોગ્ય માનો તો અમને યુદ્ધ આપો; અમે રાજકુળ સાથે યુદ્ધ કરવા માટે આવ્યા છીએ." પછી કૃષ્ણે કહ્યું: "આ ભીમસેન છે, ઓ પાર્થ; તેનો ભાઈ અર્જુન છે. મને, કૃષ્ણને, તેમનો મામા અને તમારો શત્રુ જાણો." આ રીતે જાણીને, મગધના રાજાએ ઉંચી હસી કરીને, ગુસ્સામાં કહ્યું: "તમે મૂર્ખો છો, હું તમને યુદ્ધ આપું છું." તેણે કૃષ્ણને કહ્યું: "તારે સાથે હું યુદ્ધ નહીં કરું, કારણ કે તું પોતાની જ મહત્ત્વા છોડી, મથુરા છોડીને સમુદ્રકિનારે આશ્રય લીધો." પછી તેણે કહ્યું: "આ ભીમસેન મારી જ ઉંમરનો છે, પણ શક્તિમાં સમાન છે; અર્જુન લડવા યોગ્ય નથી, પણ ભીમ મારી સાથે બરાબર છે." એમ કહીને, જરાસંધે ભીમસેનને મોટો ગદા આપ્યો, પોતે પણ એક ગદા લઈ, શહેર બહાર ગયો. પછી બંને શૂરવીરો, બરાબર સામસામા, યુદ્ધક્ષેત્રે મળ્યા; યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત થઈ, વીજાયુ જેવી ગદાઓથી એકબીજાને માર્યા. તેમની લડાઈ નૃત્યમંચ પર નૃત્ય કરતા વીરલ નૃતકો જેવી લાગતી હતી, તેઓ ડાબી-જમણી બાજુ ચક્રાકારે ફરતા હતા. તેમની ગદાઓની ટકરાર વીજાયુના ગડગડાટ જેવી હતી, અને હાથીઓના દાંત અથડાય તેવી હતી. બંનેની ભયંકર બાહુશક્તિથી ગદાઓ એકબીજાના ખભા, કટિ, પગ, ઘૂંટણ અને માથા પર વાગી, અને તૂટી ગઈ, જેમ blazing હાથીઓની લડાઈમાં સૂર્યના કિરણો તૂટી જાય છે. ત્યારબાદ, બંને શૂરવીરો ગુસ્સામાં, લોખંડ જેવી મુઠ્ઠીઓથી એકબીજાને માર્યા; તTheir slap thunderbolts જેવી ધ્વનિ પેદા થઈ. બંને એકબીજાને મારતા, કૌશલ, શક્તિ અને ઉર્જામાં સમાન, યુદ્ધ અદ્વિતीय હતું; કોઈની ઝડપ ઘટી નહોતી. આ રીતે, મહાન રાજા, તેઓ લડતા રહ્યા, અને તે સ્થળે સત્તાવીસ દિવસ વીતી ગયા, જ્યાં તેમના મિત્રો રાત્રે ઉભા રહી હતાં. એક વખત, વિઋકોદર (ભીમ)એ પોતાના મામાને કહ્યું: "હે માધવ, હું યુદ્ધમાં જરાસંધને હરાવી શકતો નથી." કૃષ્ણ, શત્રુની જન્મ અને મૃત્યુની વાત જાણીને, અને તેનો જીવન જરા દ્વારા ટકતો હોવાનું જાણીને, પાર્થે (ભીમમાં) પોતાની શક્તિ ઉમેરીને, શું કરવું તે વિચાર્યું. પછી, શત્રુને મારવાનો ઉપાય વિચારીને, કૃષ્ણે ભીમને સંકેત આપ્યો—એક ડાળીને ફાડી, જેમ બતાવવું હોય તેમ. આ સંકેત સમજીને, ભીમસેન, યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ, શત્રુના પગ પકડી, તેને ધરતી પર ફેંકી દીધો. પછી, એક પગ પર પગ રાખી, બીજા પગને હાથથી પકડી, એ રીતે anusથી ફાડી નાખ્યો, જેમ મોટો હાથી ડાળી ફાડી નાખે. લોકો એ શરીરને બે ભાગમાં જોઈ રહ્યા—એક ભાગમાં એક જ પગ, જાંઘ, વાંઝ, કટિ, પીઠ, છાતી, ખભા; બીજામાં એક જ હાથ, આંખ, ભ્રૂ, કાન. જરાસંધના મૃત્યુ પર મોટો રડાટ થયો; લોકો ભીમસેન તથા વિજયી, અવિનાશી શૂરવીરોને ગળે મળ્યા અને સન્માન આપ્યું. ભગવાન, સર્વજીવોના સર્જક અને સ્વયં-નિયંત્રણ ધરાવનાર, જરાસંધના પુત્ર સહદેવને મગધનો રાજા બનાવ્યા અને જરાસંધ દ્વારા કેદ કરાયેલા રાજાઓને મુક્ત કર્યા. આ રીતે, દશમ સ્કંધના બીજી ભાગમાં, "જરાસંધના વધ" નામે, ભાગવત મહાપુરાણની બહેતરાવન ચોપત્રી (72મું અધ્યાય) પૂર્ણ થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: સોળ હજાર આઠસો રાજાઓ, યુદ્ધમાં હાર્યા અને કેદ કરવામાં આવેલા, પર્વતની ગુફાથી બહાર આવ્યા; તેઓ મેલાં અને ગંદા વસ્ત્રો પહેરેલા હતા. ભૂખથી દુર્બળ, મુખ સુકાઈ ગયેલા, કેદની પીડાથી પીડિત, તેઓ સામે કૃષ્ણને જોયા—કાળાં રંગના, પીળાં વસ્ત્રોમાં. તેમણે કૃષ્ણને શ્રીવત્સ ચિહ્ન, ચાર હાથ, કમળ જેવા લાલ આંખો, સુંદર દયાળુ ચહેરો અને ચમકતા મકરાકૃતિ કાનના કુંડલ સાથે જોયા. કૃષ્ણના હાથમાં કમળ, ગદા, શંખ અને ચક્ર હતા; તેમણે મુકુટ, હાર, કંગણ, કટિબંધી અને બાહુબંધી ધારણ કરી હતી. કૃષ્ણના ગળામાં શ્રેષ્ઠ રત્ન અને વનફૂલોની વણમાલ હતા; રાજાઓએ કૃષ્ણને આંખે પી ગયા, જાણે જીભથી ચાખતા હોય, એમ.