શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મગધના રાજા, જરસંધ, જેનો અહંકાર અડગ હતો અને વિશ્વ વિજયમાં આનંદ મેળવે છે, તે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની અસીમ શક્તિ સામે વારંવાર પરાજિત થયો હતો; ભગવાને યુદ્ધમાં તેના મહાન ચક્રને બાવીસ વખત ભંગ કર્યો હતો. હવે એ જ જરસંધ ભગવાનના લોકો પર દુઃખ લાવી રહ્યો છે. “અજય ભગવાન, કૃપા કરીને યોગ્ય રીતે કાર્ય કરો,” એમ રાજદૂત વિનંતી કરે છે. મગધના કાબૂમાં આવેલા રાજાઓ, ભગવાનને દર્શન કરવા આતુર અને દુઃખી, તેમના પદ પર આશ્રય લે છે. “કૃપા કરીને, આ પીડિતોને કલ્યાણ આપો,” એમ દૂત પ્રાર્થના કરે છે. એ વખતે, જ્યારે રાજદૂત આવી રીતે વાત કરી રહ્યો હતો, ત્યારે દિવ્ય ઋષિ નારદજી, જેણે પીળા જટાવાળું તેજસ્વી સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું, અચાનક સૂર્યની જેમ પ્રગટ થયા. તેમને જોઈને, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, સર્વલોકોના સ્વામી, પોતાના સહયોગીઓ સાથે ઊભા થયા અને આનંદપૂર્વક નમ્રતાથી નારદજીને વંદન કર્યું. શ્રીકૃષ્ણે નારદજીનું યોગ્ય રીતે સન્માન કર્યું, તેમને આસન આપ્યું અને શ્રદ્ધા-ભક્તિપૂર્વક સુખદ વાણીથી સંબોધન કર્યું: “આજે ત્રણેય લોકમાં બધું શાંતિપૂર્ણ અને નિરભય છે કે નહીં? નિશ્ચિતપણે, ભગવાનના ધર્મનું વર્ધન થાય છે જ્યારે તેઓ લોકમાં વિહાર કરે છે.” “તમને તો સર્વ લોકમાં કશું અજાણ નથી, સર્જનહાર મહારાજ! તેથી, અમે પૂછીએ છીએ: પાંડવો શું ઇચ્છે છે?” નારદજી બોલ્યા: “ભગવાન! તમારી માયા મેં અનેક વાર જોઈ છે—જે પાર પાડી શકાતી નથી. તમે, જગતના સર્જક અને માયાધારી, પોતાનાં શક્તિથી જીવોમાં વિહાર કરો છો, પણ તમારી તેજસ્વિતા લાકડામાં રહેલા અગ્નિ જેવી છુપાયેલી રહે છે; તેથી, કશું મને આશ્ચર્યજનક નથી લાગે.” “આ જગતમાં તમારી ક્રિયાઓ કોણ જાણે છે? તમે તમારી માયાથી જગતની રચના અને લય કરો છો. જે દેખાય છે તે માત્ર બુદ્ધિની છાયા છે. હું તમને વંદન કરું છું, જેમનું સ્વરૂપ સર્વ ભેદથી પર છે.” “સંસારમાં ભટકતી આત્માને મુક્તિ આપનાર, શરીરથી થતી પીડા અજાણ, અને રમણીય અવતારો દ્વારા પોતાનું યશ જાગૃત કરનાર, અંધકાર દૂર કરનાર ભગવાન, હું તમારી શરણમાં આવું છું.” “પણ, બ્રાહ્મણ, હું હવે તમને જણાવું છું—તમારો ભક્ત, તમારા પિતરાઈ ભાઈ, પાંડુપુત્ર, માનવજગતમાં આશ્ચર્યજનક કાર્ય કરવા જઈ રહ્યા છે.” “પાંડુપુત્ર, બ્રહ્મા જેવા પદની ઇચ્છા રાખીને, રાજસૂય યજ્ઞ દ્વારા તમને પૂજવા ઈચ્છે છે. ભગવાન, કૃપા કરીને આમાં પ્રસન્ન થાઓ.” “આ મહાયજ્ઞમાં, દેવતા અને અન્ય મહાન રાજાઓ, ઉત્સુક થઈને, એકત્ર થશે અને તમને દર્શન કરશે.” “ભગવાન, તમારી પ્રસિદ્ધિ તો સાંભળીને, ગાઈને, ધ્યાન કરીને—even નજીક રહેનાર પણ પવિત્ર થાય છે—તો જે તમને જોઈને અથવા સ્પર્શ કરે, તેઓ તો કેટલા વધુ પવિત્ર થાય!” “જેઓના પદની પવિત્ર પ્રસિદ્ધિ સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળમાં પ્રસિદ્ધ છે—જેઓના પદથી વહેતી ગંગા સ્વર્ગમાં મન્દાકિની, પાતાળમાં ભોગવતી અને પૃથ્વી પર ગંગા બનીને સમગ્ર જગતને પવિત્ર કરે છે—એ પદથી વહેતી ગંગા તમામ લોકમાં કલ્યાણ લાવે.” શુકદેવજી કહે છે: એ સમયે, પોતાના પક્ષના લોકો વિજય માટે ઉત્સુક હતા, ત્યારે કેશવ, સ્મિતભેર અને મધુર વાણીથી પોતાના દાસ ઉદ્ધવને સંબોધન કરે છે. ભગવાન બોલ્યા: “તમે અમારા માટે સર્વश्रेष्ठ દ્રષ્ટિ છો, સત્ય મિત્ર, જે પરામર્શનું તત્વ અને હેતુ જાણો છો. તેથી, અહીં શું કરવું જોઈએ, એ કહો; અમને વિશ્વાસ છે અને અમે તેમ જ કાર્ય કરીશું.” માલિક દ્વારા così Sambodhit, સર્વજ્ઞાન હોવા છતાં, ઉદ્ધવ નમ્રતાથી માથું નમાવીને આજ્ઞા સ્વીકારી અને જવાબ આપ્યો. આ રીતે, ‘દિવ્ય જ્ઞાનની પૂછપરછ’ નામે સાત્વી ભાગ પૂર્ણ થાય છે, શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધમાં. શુકદેવજી કહે છે: ઋષિના આ વચનો સાંભળીને, ઉદ્ધવ, જેઓ વિશેષ બુદ્ધિશાળી હતા, સભા અને શ્રીકૃષ્ણના અભિપ્રાયને સમજીને, એમ બોલ્યા: “ભગવાન, જેમ ઋષિએ કહ્યું, તેમ તમે યજ્ઞમાં સલાહકાર બનીને, તમારા પિતરાઈ ભાઈની રક્ષા કરો અને આશ્રય માંગનારને શરણ આપો.” “રાજસૂય યજ્ઞ તમારે કરવો જોઈએ, હે વિજયી! જરસંધનો પરાજય બંને હેતુ માટે યોગ્ય છે.” “અમને પણ આથી વિશેષ લાભ થશે, હે ગોવિંદ, અને બંધાયેલા રાજાઓને મુક્ત કરીને તમારું યશ વધશે.” “એ રાજા તો દસ હજાર હાથીની બળના સમાન છે; અને મજબૂત લોકોમાં ભીમ સિવાય કોઈ તેની સામે ઊભા રહી શકે નહીં.” “તેને તો એકલ યુદ્ધમાં જ હરાવવું જોઈએ, સૈન્યના અનેક વિભાગથી નહીં; તે બ્રાહ્મણોમાં નિષ્ઠાવાન છે અને ક્યારેય તેમની વિનંતી ઠોકરતો નથી.” “વૃકોદર, એટલે કે ભીમ, બ્રાહ્મણના વેશમાં જઈને તેની પાસે ભિક્ષા માંગે; તમારી હાજરીમાં, તે તેને એકલ યુદ્ધમાં નિશ્ચિતપણે મારશે.” “પરમાત્મા તો જગતની સર્જન અને લયનું કારણ છે; હિરણ્યગર્ભ અને શર્વ પણ તમારી જ અનાદિ શક્તિના રૂપ છે.” “તમારા પવિત્ર કાર્ય દેવતાઓના ઘરોમાં ગવાય છે—રાજાઓના શત્રુઓના વિનાશ, ગોપીઓ દ્વારા, ગજપતિની પત્નીઓ, જનકની પુત્રીઓ, તમારા માતાપિતા, ઋષિગણ અને અમારાં દ્વારા પણ.” “કૃષ્ણ, જરસંધનો વિનાશ અનેક હેતુ માટે લાભદાયી છે; અને તમારે ઇચ્છેલો યજ્ઞ પણ આ કાર્યથી પૂર્ણ થશે.” શુકદેવજી કહે છે: રાજા, ત્યારબાદ, સર્વે—દિવ્ય ઋષિ, યદુ વંશના વડીલ અને શ્રીકૃષ્ણ—ઉદ્ધવના શ્રેષ્ઠ, શુભ અને કલ્યાણદાયક વચનોનું સન્માન કરે છે. પછી, દેવકીપુત્ર ભગવાન, વિદાય લેવાની આજ્ઞા આપે છે; પોતાના વડીલોને વિદાય આપી, દારુક, જયત્ર અને અન્ય દાસોને સૂચના આપે છે અને યાત્રાની તૈયારી કરે છે. તે પોતાની સ્ત્રીઓ, પુત્રો અને દાસોને મોકલી આપે છે, સંકર્ષણ અને યદુ રાજાને વિદાય આપે છે, અને ગરુડધારી રથ પર ચઢે છે, જે રથ તેના રથચાલક દ્વારા લાવવામાં આવ્યો હતો. પછી, પોતાની સેના—રથ, હાથી, પદાતી અને ઘોડેસવારના નાયકો સાથે—મૃદંગ, નગરા, શંખ અને તુરીની ધ્વનિ સાથે, ચારે બાજુ ગુંજી ઉઠે છે. પુત્રો સાથે, પવિત્ર સ્ત્રીઓ, સુંદર વસ્ત્રો, આભૂષણ, સુગંધિત દ્રવ્ય અને માળા પહેરી, સોનાના પલાંખા અને રથમાં બેસી, તલવાર અને ઢાલધારી પુરુષોની રક્ષા હેઠળ, અચ્યુત પોતાના સ્વામીનું અનુસરણ કરે છે. પુરુષો, ઊંટ, ગાય, ભેંસ, ગધેડા, ઘોડા, રથ, હાથી, દાસ અને મહાન સ્ત્રીઓ, કડક અને કંગણ, કમરપટ્ટા, ઓઢણા અને વસ્ત્રોથી સજ્જ, પોતાનો સામાન લઈને, સર્વ દિશામાં ચાલે છે. સેના, વિશાળ ધ્વજ, છાંયાવાળી છત, છત્રી અને પંખા, ભવ્ય હથિયાર, આભૂષણ, મુકુટ અને કવચથી સજ્જ, સૂર્યની જેમ તેજસ્વી દેખાય છે; તેની ગુંજ, મહા વ્હાલ અને તરંગોથી ઉઠેલા મહાસાગર જેવી છે. પછી, ઋષિ, યદુના સ્વામી દ્વારા સન્માનિત, તેમને હૃદયમાં સ્થાપિત કરીને, આકાશમાર્ગે વિદાય લે છે; ભગવાનના સંકલ્પને સાંભળીને, મુકુન્દ, ભગવાનના દર્શનથી તૃપ્ત, યોગ્ય ભેટ આપે છે. ભગવાન, રાજદૂતને સુખદ વાણીથી આશ્વાસન આપે છે: “ભય ન રાખો, દૂત; આશીર્વાદ! હું મગધના રાજાને વિનાશ કરીશ.” એ રીતે, દૂત વિદાય લઈને, સંદેશા રાજાઓને પહોંચાડે છે; તેઓ પણ, શ્રીકૃષ્ણના દર્શન માટે આતુર, એના આગમનને જોઈ આનંદિત થાય છે. હરિ, આનાર્ત, સૌવીર, મારુ અને વિનાશનને પાર કરીને, પર્વતો અને નદીઓ, શહેરો, ગામ અને ગૌશાળાઓમાં પહોંચે છે. આ રીતે, શ્રીકૃષ્ણ, પોતાના ભક્તોની રક્ષા, દુઃખી રાજાઓને મુક્તિ, અને ધર્મના સ્થાપન માટે, યાત્રા શરૂ કરે છે—દિવ્ય ઋષિ, ઉદ્ધવ, યદુ વંશ, અને સર્વેના આશીર્વાદ સાથે, ભવ્ય અને પવિત્ર યાત્રા.