શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા તરફથી મોકલાયેલા દૂત શ્રીકૃષ્ણના સમક્ષ જોડેલા હાથથી નમન કરીને, જરસંધ દ્વારા કૈદમાં રાખવામાં આવેલા રાજાઓની વ્યથા તમામ રાજાઓને સંભળાવે છે. તે જણાવે છે કે જે રાજાઓએ જરસંધના વિજયને સ્વીકાર્યા નથી, તેમને જરસંધે બળજબરીથી કૈદમાં રાખ્યા છે; ગિરિવ્રજમાં બે-દસ હજાર રાજાઓના જૂથો કેદ છે. તે રાજાઓ distressથી શ્રીકૃષ્ણને કહે છે: “કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, અપરિમિત આત્મા, શરણાગતના ભયને નાશ કરનાર, અમે દુનિયાની અસલતથી ડરતા અને મનમાં વિખરાયેલા, તમારી પાસે શરણ માટે આવ્યા છીએ.” તેઓ further કહે છે: “આ જગત અધર્મમાં ડૂબેલું છે, ધર્મની અવગણના કરે છે; છતાં, તમારી પાસેથી ઉદ્ભવેલી આ ક્રિયા તમારી પૂજા માટે છે. જે અહીં, ભલે શક્તિશાળી હોય, અચાનક જાગતા માણસની જીવનની આશા કાપી નાખે છે—તેને નમન.” રાજાઓ પુછે છે: “પ્રભુ, તમે ધર્મની રક્ષા અને અધર્મના દમન માટે અવતરીયા છો. તમારી આજ્ઞાને કોણ ઉલ્લંઘી શકે? કે પોતે પોતાના કર્મનું ફળ મેળવી શકે? અમને જાણ નથી.” તેઓ further કહે છે: “રાજાઓનું સુખ સ્વપ્ન જેવું છે, અન્ય પર નિર્ભર છે; સતત ભયમાં જીએ છીએ, જીવતા-મરતા જીવનનું ભારણ સહન કરીએ છીએ. આત્મામાંથી મળતું સુખ, જે તમારી દ્વારા નિરભય રીતે પ્રાપ્ત થાય છે, તેને છોડી, અમે ઘણું દુઃખ સહન કરીએ છીએ—તમારી માયાથી ભટકી ગયા છીએ.” અંતે, તેઓ પ્રાર્થના કરે છે: “પ્રભુ, તમારી પદમૂળે શરણાગતના દુઃખ દૂર થાય છે, અમને જરસંધના કર્મોથી બંધાયેલા બંધનમાંથી મુક્ત કરો. તમે જ, દસ હજાર હાથીની તાકાત ધરાવતા, સિંહ જેવો રાજા જરસંધને રોકી શકો છો.” તેઓ further કહે છે: “તે રાજા, જે વિશ્વ વિજયમાં આનંદ પામતો અને ગર્વથી ભરેલો છે, તમને બાવીસ વાર યુદ્ધમાં હર્યો છે, જ્યારે તમે તેના મહાન ચક્રને તોડી નાખ્યા. હવે તે તમારા લોકોએ દુઃખ આપ્યો છે—અજેય કૃષ્ણ, અનુકૂળ રીતે કાર્ય કરો.” દૂત કહે છે: “આ રીતે, જરસંધના કૈદમાં રહી, અને તમારા દર્શનની ઇચ્છા રાખી, તેઓ તમારા પદમૂળે શરણ આવ્યા છે. કૃપા કરીને, દુઃખી લોકોને સુખ આપો.” શુકદેવ કહે છે: “આ રીતે રાજદૂત બોલતા, અચાનક તેજસ્વી, પીળા જટાવાળા દૈવી ઋષિ નારદ, સૂર્ય જેવો, ત્યાં આવ્યા.” શ્રીકૃષ્ણ, જગતના સર્વલોકોના સ્વામી, પોતાના સભા અને અનુયાયીઓ સાથે ખુશીથી ઊભા થઈ, નારદને નમન કરે છે. યોગ્ય રીતે સન્માન કરીને, બેઠાડે છે અને શ્રદ્ધા-ભક્તિથી આનંદદાયક શબ્દોમાં ઋષિને સંતુષ્ટ કરે છે. કૃષ્ણ પુછે છે: “આજે ત્રણેય લોકોમાં સર્વે સુખી છે? ભયમુક્ત છે? નિશ્ચિતપણે, ભગવાનની ધર્મવૃદ્ધિ તેમના લોકોમાં ફરતાં વધે છે.” તે further કહે છે: “તમને તો સર્વે લોકમાં કશું અજાણ નથી, સર્જકોમાં શ્રેષ્ઠ છો. તેથી, પુછું છું: પાંડવો શું ઈરાદા ધરાવે છે?” નારદ કહે છે: “પ્રભુ, મેં તમારી માયા અનેકવાર જોઈ છે—અતિદુર્લભ—પ્રભુ, જગતના સર્જક અને માયાધારી. તમે સ્વશક્તિથી જીવોમાં ફરતા, તમારી મહિમા લાકડામાં છુપાયેલા અગ્નિ જેવી છે; તેથી, મને કશું અશ્ચર્ય નથી.” નારદ further કહે છે: “કોણ યોગ્ય રીતે તમારી ક્રિયાઓ જાણે? તમે માયાથી જગતની રચના અને વિલય કરો છો. જે દેખાય છે, તે માત્ર બુદ્ધિની છાયા છે. હું તમને નમન કરું છું, જે સર્વ ભેદથી પર છે.” નારદ કહે છે: “તે, જે આત્માને સંસારથી મુક્તિ આપે છે, શરીરથી થયેલા દુઃખ જાણતો નથી—જે લીલાપ્રસંગથી પોતાની ખ્યાતિ વધારતો—તે અંધકાર નાશકને હું શરણું લઈ છું.” પછી, નારદ કહે છે: “હું બ્રાહ્મણ, તમારા ભક્ત, પિતરાઈ ભાઈ, રાજાના ઈરાદા જણાવું છું—તે માનવ જગતને અશ્ચર્યમાં મૂકે છે.” નારદ કહે છે: “પાંડુપુત્ર, બ્રહ્માની સ્થિતિ ઈચ્છે છે, તે રાજસૂય યજ્ઞથી તમારી પૂજા કરશે. પ્રભુ, તમે પ્રસન્ન રહો.” તે further કહે છે: “તે સર્વોચ્ચ યજ્ઞમાં, દેવો અને અન્ય મહાન રાજાઓ ઉત્સુકતાથી એકત્ર થશે, અને તમને દર્શન કરશે.” નારદ કહે છે: “તમારા શ્રવણ, ગીત, અને ધ્યાનથી પણ નજીક રહેતા શુદ્ધ થાય છે—તો જે તમને જુએ કે સ્પર્શે, તે કેટલું વધુ શુદ્ધ થાય!” નારદ further કહે છે: “તમારા પદમૂળની શુદ્ધ ખ્યાતિ સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળમાં પ્રસિદ્ધ છે—જે પાણી સ્વર્ગમાં મંડાકિની, પાતાળમાં ભોગવતી, અને પૃથ્વી પર ગંગા કહેવાય છે, તે સમગ્ર વિશ્વને પવિત્ર કરે છે—તે પાણી, તમારા પદમૂળથી વહે છે, સર્વે લોકની કલ્યાણ માટે વહે છે.” શુકદેવ કહે છે: “પછી, પોતાના પક્ષના સભ્યો વિજય માટે ઉત્સુક, ત્યારે કેશવ, સ્મિત અને મીઠા શબ્દોથી, પોતાના દાસ ઉદ્ધવને સંબોધે છે.” શ્રીકૃષ્ણ કહે છે: “તમે અમારા શ્રેષ્ઠ દ્રષ્ટા છો, સાચા મિત્ર, જે સલાહનું તત્વ અને હેતુ જાણો છો. તેથી, શું કરવું એ અહીં કહો; અમને વિશ્વાસ છે અને accordingly કાર્ય કરીશું.” માલિકના આ શબ્દો સાંભળી, સર્વજ્ઞ હોવા છતાં, ઉદ્ધવે નમ્રતાથી માથું ઝુકાવીને આજ્ઞા સ્વીકાર્યા અને જવાબ આપે છે. શુકદેવ કહે છે: “આ રીતે, દૈવી ઋષિના શબ્દો સાંભળીને, ઉદ્ધવ, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, સભા અને કૃષ્ણની મનોભાવ સમજ્યા પછી, બોલે છે.” ઉદ્ધવ કહે છે: “પ્રભુ, જેમ ઋષિએ કહ્યું, તમે યજ્ઞની સલાહ આપો, પિતરાઈ ભાઈની રક્ષા કરો, અને શરણાગતને આશ્રય આપો.” તે further કહે છે: “રાજસૂય યજ્ઞ તમારે કરવો જોઈએ, પ્રભુ, દિશાઓના વિજયી તરીકે; તેથી જરસંધનો પરાજય બંને હેતુઓ પૂર્ણ કરે છે, એમ હું માનું છું.” ઉદ્ધવ કહે છે: “અમને પણ આથી વિશાળ લાભ મળશે, ગોવિંદ, અને કૈદમાં રહેલા રાજાઓને મુક્ત કરીને તમારી ખ્યાતિ વધશે.” તે further કહે છે: “જરસંધ રાજા ખરેખર અતિદુર્લભ છે, દસ હજાર હાથીની તાકાત ધરાવે છે, અને શક્તિશાળાઓમાં ભીમ સિવાય કોઇ તેની સમાન નથી.” ઉદ્ધવ કહે છે: “તેને એકલ યુદ્ધમાં હરાવવું જોઈએ, સો સૈન્યથી નહીં; તે બ્રાહ્મણોની સેવા કરે છે અને ક્યારેય તેમની વિનંતી નકારતો નથી.” તે further કહે છે: “વૃકોદર (ભીમ) બ્રાહ્મણ તરીકે વેશ ધારણ કરીને તેની પાસે ભીખ માંગે, તો તે ચોક્કસપણે તમારી હાજરીમાં એકલ યુદ્ધમાં તેને મારે—કોઈ શંકા નથી.” ઉદ્ધવ further કહે છે: “પરમાત્મા જગતની સર્જના અને વિલયના કારણ છે; હિરણ્યગર્ભ અને શર્વ એ તમારી અનાદિ શક્તિના રૂપ છે.” તે further કહે છે: “તમારા શુદ્ધ કાર્ય દેવોના ઘરમાં ગવાય છે: રાજાઓના શત્રુઓનો નાશ, ગોપીઓ, ગજપતિની પત્નીઓ, જનકની દીકરીઓ, શરણાગત માતા-પિતા, ઋષિઓ અને અમારો દ્વારા.” ઉદ્ધવ કહે છે: “કૃષ્ણ, જરસંધનો વધ અનેક હેતુઓ પૂરા કરશે; અને તમે ઇચ્છતા યજ્ઞ પણ આ કાર્યથી પૂર્ણ થશે.” શુકદેવ કહે છે: “પછી, રાજા, સર્વે—દૈવી ઋષિ, યદુવંશના વડીલ, અને કૃષ્ણ—ઉદ્ધવના સર્વ દૃષ્ટિએ શુભ શબ્દોનું સન્માન કરે છે.” પછી, દેવકીપુત્ર શ્રીકૃષ્ણ, eldersને વિદાય આપી, પોતાના દાસ દારુક, જયત્ર અને અન્યને આજ્ઞા આપી, યાત્રાની તૈયારી કરે છે. કૃષ્ણ પોતાના સ્ત્રીઓ, પુત્રો અને સેવકોને મોકલે છે, સંકર્ષણ અને યદુરાજને વિદાય આપે છે, અને ગરુડ ચિહ્નિત રથ પર ચઢે છે, જે રથ ચાલક લાવ્યો છે. પછી, પોતાના સૈન્ય—રથ, હાથી, પદાતી અને ઘોડેસવારના નેતાઓથી ઘેરાયેલા, શ્રીકૃષ્ણ યાત્રા કરે છે, ચારેય દિશાઓ મૃદંગ, ઢોલ, શંખ અને તુરીના ઘોષથી ગૂંજી ઉઠે છે. આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના ‘દૈવી જ્ઞાનની પૂછપરછ’ નામના સત્તરમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.