શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કુરુ વંશમાં જે ભય અને સંકટ ઊભું થયું હતું, ત્યારે સર્વાત્મા, સર્વશક્તિમાન, અવિનાશી અને જગતના સર્જક એવા ભગવાનને સૌએ વિનમ્રતાપૂર્વક નમસ્કાર કરી આશ્રય લીધો. તેઓએ કહ્યું: "હે સર્વશક્તિમાન, અમારે તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ, આપ અમને રક્ષા કરો." શુકદેવજી કહે છે: જ્યારે ભયભીત અને કાંપતા એ આશ્રિતોએ ભગવાન બલરામજીની પ્રાર્થના કરી, ત્યારે બલરામજી પ્રસન્ન થયા અને તેમને સંપૂર્ણ સંતોષપૂર્વક નિર્ભયતા આપી કહ્યું: "ડરશો નહીં." પછી દુર્યોધને બલરામજીને દક્ષિણાઆરૂપે સાઠ વર્ષના ગજદળ અને બાર હજાર ઘોડા અર્પણ કર્યા. ઉપરાંત, તેણે સૂર્ય સમાન તેજવાળા છ હજાર સોનાના રથ અને હજાર ગળામાં હાર વિનાની દાસીઓ પણ આપી. બલરામજી, સાત્વત વંશના શ્રેષ્ઠ, આ બધું સ્વીકારી પોતાના પુત્ર અને પુત્રવધૂ સાથે પોતાના મિત્રોની વંદના પામી વિદાય થયા. પછી હલાયુધ (બલરામજી) પોતાના સ્નેહી સંબંધીઓ પ્રત્યે હૃદયમાં પ્રેમ રાખી, પોતાની નગરીમાં પ્રવેશ્યા. યાદવોની સભામાં બેસી, તેમણે કુરુઓમાં થયેલા પોતાના કાર્યોનું વર્ણન કર્યું. આજે પણ ગંગાના દક્ષિણમાં રામજીની પરાક્રમથી યુક્ત એ નગરી ઊંચી અને સર્વેને દૃશ્યમાન છે. આ રીતે, ભાગવત પુરાણના દશમ સ્કંધના ઉત્તર વિભાગમાં "હસ્તિનાપુરને ખેંચીને સંકર્ષણજીની વિજય" નામક અઢીસઠમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. આ પછી, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના ગૃહસ્થ જીવનની વાત આવે છે. એક દિવસ મહર્ષિ નારદજીએ સાંભળ્યું કે નરકાસુરનો વિનાશ થયો છે અને શ્રીકૃષ્ણએ અનેક સ્ત્રીઓ સાથે એકલાએ લગ્ન કર્યા છે. આ આશ્ચર્યજનક વાત સાંભળી, નારદજીના મનમાં ઈચ્છા જાગી કે શ્રીકૃષ્ણની દ્રારિકા જઈને આ સર્વેનું દર્શન કરવું. વિચિત્ર વાત એ હતી કે એક જ શરીરથી શ્રીકૃષ્ણે એકસાથે આઠ હજાર અને બે સોથી વધુ સ્ત્રીઓ સાથે, દરેકના ઘરે રહીને, લગ્નજીવન નિભાવ્યું. આ જોઈને નારદજી અત્યંત ચકિત થયા. દ્રારિકા નગરીમાં પહોંચતા, તેમણે જોયું કે ત્યાં બગીચાઓ અને ઉદ્યાનોમાં વસંત પ્રસરી હતી; પક્ષીઓ અને બ્રાહ્મણોના મંગળધ્વનિ સંભળાતાં હતાં. તળાવો કૃષ્ણકમળ, કુમુદ, નિલોત્પલ અને સ્વયં પ્રકાશિત પદ્મોથી શોભતા હતાં; ઊંચા વનસ્પતિઓ, હંસ અને બગલાની કલરવથી પૂર્યા હતાં. આ નગરીમાં નવ લાખ ક્રિસ્ટલ અને ચાંદીથી બનેલા મહેલ હતા, જે પચ્ચી અને મણિથી ઝગમગતા હતા. માર્ગો, ચૌક, બજારો, સભામંડપો અને દેવાલય સૌ સુંદર અને વૈવિધ્યપૂર્ણ હતાં; રસ્તા, વાટિકા, ઓટલા અને દળાન પાણીથી છાંટેલા, ધ્વજ-પતાકાઓથી સજ્જ હતાં. મહેલો internally પણ અત્યંત ભવ્ય અને સૌ ગૃહસ્થો દ્વારા પૂજ્ય હતા. એમાં શ્રીહરિનું કૌશલ્ય સ્પષ્ટ દેખાતું, જાણે ત્વષ્ટા (વિશ્વકર્મા)એ પોતે રચ્યા હોય. નારદજી એ સોળ હજાર મહેલો પૈકી એક મહેલમાં પ્રવેશ્યા, જે શ્રીકૃષ્ણની એક પત્નીનો ભવ્ય નિવાસ હતો. એ મહેલ મોતીયાંથી શોભતા મંડપ, મણિમય સિંહાસન અને દંતમય પથારીથી શોભતો હતો. દિવાલો નીલમણિથી, જમીન મણિથી ઝગમગતી હતી. ત્યાંની દાસીઓ સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલી, પણ ગળામાં હાર ન હતા; પુરુષો પણ ઉત્તમ વસ્ત્ર, પટકા, પાગ, મણિ કાનના કુંડળથી અલંકૃત હતાં. મણિમય દીપકોથી અંધકાર દૂર થયો હતો. રંગબેરંગી બાલ્કનીઓમાં મોર નૃત્ય કરતા; ધૂપ, નૈવેદ્ય અને વિદ્વાનોના ગીત-ગાનથી વાતાવરણ પવિત્ર હતું. એમ thousands દાસીઓની વચ્ચે, સૌ ગુણ, રૂપ અને યુવાનીમાં સમાન, નારદજીએ રાણી શ્રીકૃષ્ણને સુવર્ણ ચામરાથી વિજવન કરતી જોઈ. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, ધર્મના પરમ આધાર, તરત જ પથારી પરથી ઊભા થયા, મસ્તક નમાવી, નારદજીના ચરણોમાં નમન કર્યું અને પવિત્ર હાથે તેમને પોતાના આસન પર બેસાડ્યા. પછી ભગવાને નારદજીના પગ ધોઈ, તે પાણી પોતાનાં મસ્તક પર ધારણ કર્યું. ભગવાન તો જગતગુરુ અને સર્વપાવન છે, તેમ છતાં બ્રાહ્મણની પાવનતાને શ્રેષ્ઠ માનતાં તેઓએ આ વિધિ કરી. પછી, પરમ પુરુષોત્તમ ભગવાન નારદજીને મીઠા અને શાસ્ત્રોક્ત વચનોથી પુછ્યું: "હે ભગવન, આપ અમારે શું આજ્ઞા આપશો?" નારદજીએ કહ્યું: "હે સર્વલોકનાથ, આપમાં સર્વે પ્રજાઓ પ્રત્યે દયાભાવ અને દુષ્ટો પ્રત્યે ક્ષમાભાવ સ્વાભાવિક છે. જગતના કલ્યાણાર્થે આપ અવતાર ધરીને તેની રક્ષા કરો છો, એ અમને જાણીતી વાત છે. આપના પાદપદ્મો, જે બ્રહ્મા અને મહાત્માઓના હૃદયમાં ધ્યાનરૂપે સ્થિત છે, અને સંસારમગ્નોને આશ્રય આપે છે, એના દર્શનથી હું પરમ તૃપ્ત છું. કૃપા કરીને એવી સ્મૃતિ આપો કે હું હંમેશા આપનું સ્મરણ કરતા રહું." પછી, બીજે દિવસે, નારદજી શ્રીકૃષ્ણની બીજી પત્નીના ઘરે ગયા, ભગવાનની યોગમાયાનું રહસ્ય જાણવા. ત્યાં તેમણે જોયું કે શ્રીકૃષ્ણ પોતાના પ્રિયજન અને ઉદ્ધવ સાથે પાશા રમતા હતા. તેમનું સમ્માન ઊભા રહી, આસન આપી વગેરે વિધિથી થયું. શ્રીકૃષ્ણે તેમને જાણે અજાણ્યા હોય તેમ પુછ્યું: "હે ભગવાન, આપ ક્યારે આવ્યાં? અમારો તો કોઈ અર્થ નથી, આપ જેવા પૂર્ણ પુરુષ માટે અમે શું કરી શકીએ?" છતાં, "આપના જન્મની સુંદર કથા કહો," એમ કહ્યું. નારદજી આશ્ચર્યચકિત થઈ, ચૂપચાપ બીજાં ઘરમાં ગયા. એમ દરેક ઘરમાં, ક્યારેક શ્રીકૃષ્ણ સંતાનોને આનંદ આપી રહ્યા છે, ક્યાંક સ્નાન માટે તૈયાર થઈ રહ્યા છે, ક્યાંક અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી રહ્યા છે, યજ્ઞ કરી રહ્યા છે, બ્રાહ્મણોને ભોજન આપી રહ્યા છે, તો ક્યાંક પોતે ભોજન ગ્રહણ કરી રહ્યા છે. ક્યારેક સાંજ સમયે વેદપાઠ કરી રહ્યા છે, તો ક્યાંક તલવાર-ઢાલ લઈને વીરોની જેમ ચાલે છે. ક્યાંક ઘોડા, હાથી, રથ સાથે બલરામજી સાથે પ્રવાસ કરે છે, તો ક્યાંક પથારી પર આરામ કરે છે અને સ્તુતિ સાંભળે છે. ક્યાંક ઉદ્ધવ વગેરે મંત્રીઓ સાથે ચર્ચા કરે છે, તો ક્યાંક રાજમહેલની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ સાથે જળક્રીડા કરે છે. ક્યાંક વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને અલંકૃત ગાયો દાન આપે છે, તો ક્યાંક શુભ કથાઓ અને પુરાણો સાંભળે છે. ક્યારેક પ્રિયજન સાથે હાસ્ય-પરिहास કરે છે, તો ક્યાંક ધર્મ, અર્થ અથવા કામના કાર્યોમાં વ્યસ્ત છે. ક્યાંક એકલા બેસી પરમાત્માનું ધ્યાન કરે છે, તો ક્યાંક ગુરૂઓની સેવા અને ઉપહાર આપે છે. ક્યાંક સંધિ કરે છે, તો ક્યાંક યુદ્ધ; ક્યાંક બલરામજી સાથે ધર્મનિષ્ઠ લોકોના કલ્યાણ માટે વિચાર કરે છે. યોગ્ય સમયે પોતાના પુત્ર-પુત્રીના લગ્ન યોગ્ય વર-વધૂ સાથે કરે છે અને તેમને યોગ્ય ધન-સંપત્તિ આપે છે. આ રીતે, નારદજીએ શ્રીકૃષ્ણની અનંત યોગમાયાને પોતાના ચક્ષુથી જોઈ, અને ભગવાનના દિવ્ય ગૃહસ્થ જીવનનું અનોખું દર્શન કર્યું.