શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા યદુવંશી કુમાર, જ્યારે કુરુઓ દ્વારા હુમલો થયો, ત્યારે સિંહ જેમ નાના પ્રાણીઓની અવગણના કરે છે તેમ, તેણે તે સહન નહોતું કર્યું. પોતાના તેજસ્વી ધનુષ્યને તાણીને, તે વીર યોદ્ધાએ કર્ણ સહિત છેયો રથસ્વારોને એકસાથે તથા અલગ અલગ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા. પછી તેણે ચાર તીરો દ્વારા ચાર ઘોડાઓને, એક એક તીરથી ચાર રથચાલકોને, અને મહાન ધનુર્ધરોને તેમના રથ પર ઘાયલ કર્યા; એ માટે સૌએ તેની પ્રશંસા કરી. પછી કુરુઓએ તેને રથવિહોણો બનાવી દીધો: ચાર ઘોડાઓને ઘાયલ કર્યા, એક તીરે રથચાલકને મારી નાખ્યો અને બીજાં તીરે તેનું ધનુષ્ય કપાઈ ગયું. ઘણી મહેનતે તેને બાંધીને અને રથવિહોણો કરીને, વિજયી કુરુઓ પોતાના શહેરમાં રાજકુમાર અને પોતાની દીકરી સાથે પ્રવેશ્યા. રાજા, જ્યારે નારદ દ્વારા આ વાત વ્રિષ્ણિઓએ સાંભળી, ત્યારે તેઓ ક્રોધિત થયા અને ઉગ્રસેનના આદેશથી કુરુઓ સામે લડવા તૈયાર થયા. પણ રામચંદ્રે, શસ્ત્રધારી વ્રિષ્ણિઓને શાંત કરીને, કુરુ અને વ્રિષ્ણિ વચ્ચે ઝઘડો ના થાય એ ઈચ્છ્યું, કેમ કે તેઓ વિવાદનો અંત લાવનાર છે. પછી રામ ચંદ્ર પ્રકાશમય રથમાં, બ્રાહ્મણો અને પોતાના કુળના વડીલો સાથે, ચાંદ્રમાની જેમ તારાઓ વચ્ચે, હસ્તિનાપુર ગયા. ગજહવય નામના સ્થળે પહોંચીને, રામે બાગમાં નિવાસ કર્યો અને ઉદ્ધવને ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે સંદેશ આપવા મોકલ્યા. ઉદ્ધવએ, પરંપરા મુજબ અમ્બિકા પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભૂષ્મ, દ્રોણ, બાહ્લિક અને દુર્યોધનને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કર્યા અને રામચંદ્રના આગમનની જાણ કરી. જ્યારે રામ, તેમના અત્યંત પ્રિય મિત્ર, આવ્યા છે એવી ખબર સાંભળી, ત્યારે સૌ ખૂબ આનંદિત થયા; તેમને સન્માન આપીને, શુભ પદાર્થો સાથે મળવા ગયા. યોગ્ય રીતે મળીને, તેમને ગાય અને પૂજન માટેનું પાણી અર્પણ કર્યું; જેમને બલરામજીની મહિમા ખબર હતી, તેમણે મસ્તક નમાવી વંદન કર્યું. પછી, સંબંધીઓની સુખ-સમાચાર જાણી અને તેમની કળ્યાણની પૂછપરછ કરી, રામે નિર્ભય વાણીમાં કહ્યું: “ઉગ્રસેન, પૃથ્વીના સ્વામી, જે આજ્ઞા આપે, તેને અવિચલ મનથી સાંભળો અને વિલંબ વિના પૂર્ણ કરો. તમારો સંખ્યા વધારે હોવા છતાં, તમે ધર્મનિષ્ઠને અધર્મથી બાંધી લીધો; હું સંબંધીઓમાં એકતા રહે એ માટે આ સહન કરું છું.” બલરામની શક્તિ, વીરતા અને પરાક્રમથી ભરપૂર વાણી સાંભળીને કુરુઓ ઉશ્કેરાયા. તેઓએ કહ્યું: “અરે, આ શું આશ્ચર્ય છે! સમયના અપરિવાર્ત્ય પ્રવાહથી, જેણે શિર્ષ પર મુગટ ધારણ કર્યું છે, તે જ પાદુકા પહેરે છે. વ્રિષ્ણિઓ, જે યુવાન છે, અમારાં સાથે સુવે, બેઠે, ભોજન કરે છે, તેમને અમે રાજાસન આપ્યું છે. તેઓ ચામર, પંખો, શંખ, સફેદ છત્રી, મુગટ, સિંહાસન અને શય્યા ભોગવે છે, એ બધું અમારાં અવગણનાથી થયું છે. યાદવોએ રાજસન્માન મેળવી લીધા છે, જેમ દાતા દ્વારા અમૃત સર્પોને અપાય, તેમ; એ યાદવો, જે અમારાં ઉપકારથી વધ્યા છે, આજે અમને નિર્દયતાથી આદેશ આપે છે. ઇન્દ્ર પણ ભીષ્મ, દ્રોણ, અર્જુન અને અન્ય કુરુઓ સાથે મળીને, જેણે નથી દીધું તે કેવી રીતે લઈ શકે? જેમ સિંહ જંગલમાં શિકાર ઝૂંપે તેમ? શ્રી બાદરાયણ કહે છે: જન્મ, સંબંધ અને સંપત્તિથી અભિમાનમાં ભરાયેલા એ કુરુઓએ, રામ સાથે કઠોર વચન બોલ્યા અને પછી શહેરમાં પ્રવેશ્યા. કુરુઓની દુષ્ટતા જોઈને અને તેમની અપમાનજનક વાણી સાંભળી, અચ્યુત ક્રોધિત થયા; તેમનું રૂપ ભયાનક લાગતું હતું, તેઓ વારંવાર હસતાં બોલ્યા: “આ દુષ્ટો, વિવિધ અભિમાનથી ભરેલા, શાંતિ ઈચ્છતા નથી; એમને માટે સંયમ એ દંડ છે, જેમ પશુઓ માટે લાકડી. હું અહીં શાંતિ ઈચ્છીને આવ્યો છું, ઉગ્રસેન અને કૃષ્ણ સહિત ઉશ્કેરાયેલા યાદવોને શાંત કર્યા છે. આ મૂઢ, ઝઘડાળુ અને દુષ્ટોએ વારંવાર મારી અવગણના કરી અને અપમાનજનક વચન બોલ્યા. ઉગ્રસેન, ભોજ, વ્રિષ્ણિ અને અંધકોના સ્વામી છે, જેમને ઇન્દ્ર અને અન્ય લોકપાલો પણ આજ્ઞા માને છે. એ, જેણે સુધર્મા સભામાં પ્રવેશ કર્યો, અમરલોકથી પારિજાત વૃક્ષ લાવ્યો અને તેની ભોગવટ કરી, એ રાજાસન માટે અયોગ્ય નથી. જેનાં ચરણોમાં શ્રીમતી પોતે સેવા કરે છે, સર્વસ્વામી છે, એ શું રાજસન્માન માટે અયોગ્ય છે? જેમના ચરણરુજને સર્વલોકપાલોના મુગટ ધારણ કરે છે, અને જે સર્વપવિત્ર સ્થાન તરીકે પૂજાય છે; બ્રહ્મા, શિવ અને હું પણ એમના અંશના અંશ છીએ, અને શ્રીમતી લાંબા સમયથી એમની સેવા કરે છે—તો તેમને રાજાસન ક્યાંથી? વ્રિષ્ણિઓ એ જમીન ભોગવે છે, જે કુરુઓએ આપી છે; અમે પાદુકા છીએ અને કુરુઓ શિર્ષ પર મુગટ છે. ધનના મદમાં ચૂર, ઉશ્કેરાયેલા અને અશ્લીલ વાણી બોલનારા એવા લોકોને કોણ સહન કરે અથવા સમજાવે? ક્રોધે ભરાઈ, તેમણે ઘોષણા કરી: ‘આજે હું ધરતીને કૌરવો વિના કરી દઈશ!’ એમ કહી, પોતાનું હલ ઉપાડી, તેઓ ત્રણેય લોકને દહન કરવા દ્રઢતાથી ઊભા થયા. હલના અગ્રભાગથી હસ્તિનાપુર શહેરને ફાડી નાખ્યું અને ગુસ્સામાં તેને ગંગામાં ખેંચવા લાગ્યા. શહેર ગંગામાં વાવાઝોડાની જેમ ફરવા લાગ્યું; એને ખેંચાતું જોઈ, કૌરવો ભયમાં આવી ગયા. જીવતાની ઈચ્છાથી, કૌરવો પોતાના પરિવાર સાથે, લક્ષ્મણા અને સામ્બને આગળ રાખીને, ભગવાન પાસે શરણમાં આવ્યા અને હાથ જોડીને વંદન કર્યું: “હે રામ, સર્વાધાર! અમને તમારું શક્તિ જ્ઞાન નથી. કૃપા કરીને અમારો અપરાધ માફ કરો; અમે મૂર્ખ અને ભટકેલા છીએ. તમે જ નિર્ભર રહેલા, સર્જન, પાલન અને સંહારના કારણ છો. હે સ્વામી, વિદ્વાનો કહે છે કે જગત તમારો રમણિય વિહાર છે, તમે એમાં રમો છો. હે અનંત, તમે હજારો શિર્ષ પર ધરતીને રમતમાં ધારણ કરો છો; અને અંતે, સર્વવિશ્વમાં વિલય પછી, તમે જ અનન્ય અને અપ્રતિમ રૂપે રહે છો. હે સ્વામી, તમારો ક્રોધ જગતને શિક્ષા આપવા માટે છે, દુષ્મનતા કે ઈર્ષ્યા માટે નહીં; તમે સત્વગુણથી ભરપૂર છો અને હંમેશા સૃષ્ટિના રક્ષણમાં તત્પર છો.” આ રીતે, ભગવાન બલરામ અને શ્રીકૃષ્ણના પ્રભાવી દર્શન અને શક્તિથી કૌરવો શાંત થયા, અને બંને વંશોમાં ફરીથી શાંતિ સ્થાપિત થઈ.