શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મિત્રના બદला લેવા માટે દ્વિવિદ નામનો વાનર દેશને વિનાશ તરફ દોરી ગયો. Cities, ગામો, વસાહતો અને ગૌપાલકોના પાડા—all were set ablaze by his fury. ક્યારેક, તે પર્વતો ઉખાડી, અનાર્ત પ્રદેશમાં, જ્યાં હરી, તેના મિત્રના હંતાર, નિવાસ કરતા, ત્યાં પ્રદેશોને પર્વતોથી દબાવી દેતો. ક્યારેક, સમુદ્રના મધ્યમાં ઉભો રહી, પોતે દસ હજાર હાથીઓ જેટલી શક્તિ ધરાવતો, હાથ વડે પાણી ઉંચું કરતો અને કિનારાના પ્રદેશોને ડૂબાડી દેતો. તે મહાન ઋષિઓના આશ્રમો પણ નાશ કરી નાખ્યો, વૃક્ષો તોડી નાખ્યા, અને દુષ્ટતા પૂર્વક તેમની યજ્ઞવેદિકાઓને મૂત્ર અને વિસર્જનથી અપવિત્ર કરી નાખી. અહંકારથી ભરેલો, તે પુરુષો અને સ્ત્રીઓને પકડી પર્વતની ગફાઓ અને ખીણોમાં ફેંકી દેતો, અને પછી તેમને પથ્થરો વડે દબાવી નાખતો, જેમ કોઈ કારીગર જીવાતને દબાવે. જ્યારે તે દેશને વિનાશ કરી રહ્યો હતો અને મહાન સ્ત્રીઓને અપમાન કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેને મીઠી ગાન સાંભળવા મળ્યું અને તે રૈવતક પર્વત તરફ ગયો. ત્યાં તેણે યદુઓના સ્વામી, રામ (બલરામ)ને કમળમાળથી શોભિત, દરેક અંગે સુંદર, સ્ત્રીઓની ટોળીઓથી ઘેરાયેલા જોયા. તે રામને જોઈ રહ્યો હતો, જે વરુણી પીધા પછી આંખો અસ્થિર અને રૂપે ઉગ્ર હાથી જેવા તેજસ્વી જણાતા. દુષ્ટ વાનર એક વૃક્ષ પર ચડી, ડાળીઓ હલાવી, જોરથી અવાજો કરી, સૌનું ધ્યાન ખેંચી લીધો. તેની દુષ્ટતાને જોઈ, બલરામની સાથીયાં, જે સ્વભાવથી રમૂજી અને હસવા શોખીન હતી, હસવા લાગી. વાનરએ તેમને મટકાવા માટે સામેથી માટી અને અન્ય વસ્તુઓ ફેંકી, અને પોતાની પાછળની બાજુ બતાવી, બધું રામની નજર સામે. ત્યારે ક્રોધિત બલરામે પથ્થર ફેંક્યો, પણ વાનરે પથ્થરને છલથી ટાળી, વાઇનનો ઘડો પકડી લીધો. ઘડો પકડી, વાનરે બલરામને મટકાવા માટે હસતાં હસતાં દુષ્ટતાથી ઘડો ફોડી નાખ્યો અને બલરામના વસ્ત્રો છોડી નાખ્યા. અહંકારથી ભરેલા વાનરે બલરામને દબાવી, અણગમતું વર્તન કર્યું; બલરામે તેની અણગમતી અને દેશના દુઃખથી ક્રોધિત થઈ, પોતાનો ગદા અને હલ ઉઠાવી, દુશ્મનને મરવા ઈચ્છા કરી. દ્વિવિદે એક વિશાળ વૃક્ષ હાથે ઉઠાવી, ઝડપથી બલરામના માથા પર ફટકાર્યું; પણ સંકર્ષણ (બલરામ) અડગ રહ્યો, જાણે પર્વત ઉપરથી ઘડપણ પડ્યું હોય. બલરામે વૃક્ષ પકડી, ગદાથી દ્વિવિદને ફટકાર્યું; તેના કુંડાળમાં ફટકારથી લોહી વહેવા લાગ્યું. પર્વત પર લાલ ગેરુ ચડ્યું હોય તેમ, તે ફટકારને ગણતો ન હતો; ફરી બીજું વૃક્ષ ઉખાડી, જોરથી ડાળીઓ તોડી, અને ફરી ફટકાર્યું. પણ બલરામે તે વૃક્ષને સો વાર ટુકડા કરી નાખ્યું; પછી બીજું વૃક્ષ, પણ તે પણ સો વાર ટુકડા થઈ ગયું. આ રીતે, બલરામ સાથે યુદ્ધ કરતા, દરેક વૃક્ષ દૂર થઈ ગયું, દ્વિવિદે આસપાસના બધા વૃક્ષો ઉખાડી, આખી જંગલને વૃક્ષવિહોણી કરી નાખી. પછી, બલરામ પર પથ્થરનો વરસાદ વરસાવ્યો; પણ બલરામે ગદાથી બધા પથ્થરો સરળતાથી કચડી નાખ્યા. પછી વાનર, હાથને તાડના તણા જેવો બનાવી, મુઠીઓ તૈયાર કરી, રોહિણીપુત્ર (બલરામ)ના નજીક જઈ, બંને મુઠીઓથી તેના છાતી પર ફટકાર્યું. પણ યદુઓના મુખ્ય, બલરામે ગદા અને હલ છોડી, બંને હાથથી વાનરને પકડી, ગુસ્સામાં તેની કુંડાળ પર દબાવ્યું; વાનર લોહી ઊગાડી, પડ્યો. તેના પડતાં, ધરતી, વૃક્ષો—all trembled, જાણે પવનમાં પર્વત હલ્યો હોય, કે પાણીમાં નાવ ડગમગી હોય. આકાશમાં દેવો, સિદ્ધો, મહાન ઋષિઓ 'જય', 'નમન', 'શાબાશ, શાબાશ'—એવા ઉલ્લાસથી બોલ્યા અને ફૂલો વરસાવ્યા. આ રીતે, દ્વિવિદ, જે વિશ્વને દુઃખ આપતો હતો, તેને મારી, ભગવાન, લોકોથી વખાણ પામી, પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ્યા. આ રીતે દશમ સ્કંધના બીજા ભાગની સડસઠમી અધ્યાય 'દ્વિવિદ વધ' પૂર્ણ થાય છે, જે પરમહંસો માટેના શાસ્ત્ર, શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણમાં છે. પછી, સાંભા નું વિવાહ અને બલરામ દ્વારા હસ્તિનાપુરને ખેંચવાનો પ્રસંગ આવે છે. કૌરવો ગુસ્સામાં કહે, 'આ છોકરો અણગમતો છે; અમને અવગણીને, અમારી ઈચ્છા વિરુદ્ધ અમારી પુત્રીને પકડી લીધી.' તેઓ કહે, 'આ અહંકારીને બાંધો; વ્રિષ્નિઓ શું કરશે? તેઓ તો અમારે આપેલી ધરતી પર આનંદ માણે છે, જે અમારે કૃપાથી મળી છે.' 'જો વ્રિષ્નિઓ સાંભા બાંધવામાં આવ્યો છે એમ સાંભળીને અહીં આવે, તો તેમનો અહંકાર તૂટી જશે અને તેઓ શાંત થઈ જશે, જાણે નિયંત્રિત શ્વાસ હોય.' આમ, કર્ણ, શાલ, ભૂરી, યજ્ઞકેતુ અને સુયોધન, કૌરવોના વડીલોના સહાયથી સાંભાને બાંધવાનો પ્રયાસ કરે છે. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો તેની પાછળ પડે છે, ત્યારે સાંભા, મહાન રથયોદ્ધા, પોતાનો સુંદર ધનુષ પકડી, એકલા સિંહ જેવો ઊભો રહે છે. કૌરવો ગુસ્સામાં, 'રોકો! રોકો!' એમ બોલી, ધનુષથી સાંભા પર બાણ વરસાવે છે. યદુઓના સંતાન, કુરુઓના શ્રેષ્ઠ, સાંભા, કુરુઓના આ પ્રહાર સહન ન કરે, જાણે સિંહ નાના પ્રાણીઓની ચિંતા ન કરે. પોતાના ધનુષ તાણીને, તે એક સાથે અને અલગ-અલગ, કર્ણ સહિતના છ રથયોદ્ધાઓને બાણથી ઘાયલ કરે છે. ચાર બાણથી ચાર ઘોડા, એક-એક બાણથી રથચાલકો, અને મહાન ધનુર્ધરોને ઘાયલ કરે છે; તેના શૌર્ય માટે તેઓ તેને સન્માન આપે છે. પણ તેઓ તેને રથવિહોણો કરે છે: ચાર ઘોડા ઘાયલ, એક રથચાલક મૃત્યુ પામે, અને બીજું બાણ તેની ધનુષ કાપી નાખે છે. મુશ્કેલ યુદ્ધ પછી, સાંભાને બાંધીને, કૌરવો વિજય સાથે પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ કરે છે, સાથે રાજકુંવર અને પોતાની પુત્રી લઈ જાય છે. આ વાત નારદથી સાંભળીને, રાજા, વ્રિષ્નિઓ ગુસ્સામાં આવી જાય છે, અને ઉગ્રસેનના આગ્રહથી, કૌરવો સામે યુદ્ધ માટે તૈયાર થાય છે.