શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ઉષા પોતાની ગૃહમાં, જે અન્ય કોઈ માટે પ્રવેશવા અઘરું હતું, આનંદિત ચહેરાથી અનિરુદ્ધ સાથે આનંદ માણતી હતી. અનિરુદ્ધને શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો, હાર, સુગંધ, ધૂપ, દીવો, આસન, પાન, ભોજન, રસ, અને સેવા-ભર્યા વચનોથી સન્માન મળતો હતો. કન્યાના મહેલમાં છુપાયેલા અનિરુદ્ધ, ઉષાની વધતી મમતા સાથે સતત ઘેરાયેલા, તેના ઇન્દ્રિયો ઉષા દ્વારા મોહીત થઈ ગયા અને દિવસો કેવી રીતે પસાર થયા, તેને ખબર પડતી નહોતી. યાદુવીર અનિરુદ્ધ દ્વારા ઉષા આનંદિત થઈ રહી હતી, તેની પ્રતિજ્ઞાઓ તૂટેલી હતી; તે સમયે રક્ષકો તેના વ્યવહારને સૂક્ષ્મ સંકેતો દ્વારા જોઈને આશ્ચર્યચકિત અને આનંદિત થયા. રક્ષકો રાજા બાણ પાસે ગયા અને કહ્યું: "અમે તમારી દીકરીમાં શંકાસ્પદ વર્તન જોયું છે, જે કુટુંબ માટે કલંકરૂપ છે." "અમારી રક્ષા હોવા છતાં, મહેલમાં, અમને ખબર નથી કે કેવી રીતે આ કન્યા, જે પહોંચવા અઘરી છે, કોઈ પુરુષ દ્વારા દૂષિત થઈ છે." આ સાંભળીને બાણ દુઃખી થઈ ગયો અને ઝડપથી દીકરીના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો. ત્યાં તેણે યાદુ કુળના અનિરુદ્ધને જોયા—સૌથી સુંદર, શ્યામવર્ણ, પીળા વસ્ત્રોમાં, કમળ જેવા નેત્રો, પહોળા હાથ, ચમકતા કાનના કંડા, વાળે વળાંક, અને મલકાતા નજરથી શોભિત ચહેરો. અનિરુદ્ધ પોતાની પ્રિય ઉષા સાથે, જે તેના માટે આતુર હતી, પાશા રમતો હતો; ઉષાનું શરીર તેના સ્તન પરથી લાગેલા કુંકુમથી રંગાયેલી વણમાલાથી શોભિત હતું અને અનિરુદ્ધના હાથમાં ચમેલીની વણમાલા હતી. બાણે બંનેને સાથે બેઠા જોઇને આશ્ચર્ય અનુભવ્યું. માધવને શત્રુ રક્ષકો અને સૈનિકો દ્વારા ઘેરાયેલો જોઈ અનિરુદ્ધે ગદા ઉપાડી, મૃત્યુદંડ ધારણ કરનાર યમરાજ જેવા, યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો. અનિરુદ્ધને પકડવા દોડેલા બધા બાણના સૈનિકો અનિરુદ્ધ દ્વારા ધક્કા ખાતા, જાણે શ્વાનને મારતા વરાહના નેતા, અને તેમની માથા, જાંઘ, હાથ તૂટી ગયા; તેઓ મહેલમાંથી ભાગી ગયા. ત્યારબાદ બાણના શક્તિશાળી પુત્રએ અનિરુદ્ધને સર્પ-પાશથી બાંધી દીધો, જે ગુસ્સામાં પોતાની જ સૈન્યને મારતો હતો. ઉષા, દુઃખ અને શોકથી overwhelm થઈ, અનિરુદ્ધને બંધાયેલા જોઈ, આંસુથી આંખો ભરી રડવા લાગી. આ રીતે અનિરુદ્ધના બંધનનું વર્ણન પૂર્ણ થાય છે, શ્રીમદ ભાગવતના દશમ સ્કંધમાં, ઉત્તમ ત્યાગીઓ માટેના વિભાગમાં. શુકદેવજી કહે છે: "હે ભારત વંશી, અનિરુદ્ધ અને તેના સગા નજરે ન આવતા, ચાર મહિના દુઃખ અને ચિંતા સાથે પસાર થયા." નારદજી પાસેથી અનિરુદ્ધના બંધન અને ઘટનાની વિગતો સાંભળીને, કૃષ્ણ-પૂજક વ્રુષ્ણીઓ શોનિતપુર માટે નીકળી પડ્યા. પ્રદ્યુમ્ન, યુયુધાન, ગદ, સાંબ, સારણ, નંદ, ઉપનંદ, ભદ્ર અને અન્ય, બલરામ અને કૃષ્ણના અનુયાયીઓ, સાથે ગયા. બાર વિભાગની સૈન્ય સાથે, શ્રેષ્ઠ સાત્વતોએ બાણના શહેરને ચાર બાજુથી ઘેરી લીધું. બાણે પોતાના બગીચા, કિલ્લા, મિનારો અને દ્વાર તોડી પડતા જોઈ, ગુસ્સામાં, સમાન સૈન્ય સાથે યુદ્ધ માટે બહાર આવ્યો. બાણ માટે, પવિત્ર રુદ્ર, પોતાના પુત્ર અને પ્રમથાઓ સાથે, નંદિ પર ચઢીને, બલરામ અને કૃષ્ણ સામે યુદ્ધ માટે આવ્યા. કૃષ્ણ અને શંકર વચ્ચે, તેમજ પ્રદ્યુમ્ન અને ગુહા વચ્ચે, અદ્ભુત, જુદું, અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું. કુંભાંડ અને કૂપકર્ણ બલરામ સામે લડ્યા; સાંબે બાણના પુત્રને પડકાર્યો, અને સાત્યકી બાણ સામે લડ્યો. બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓ, ઋષિ, સિદ્ધો, ગાનધર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો—all their vimanasમાં, યુદ્ધ જોવા આવ્યા. કૃષ્ણે શંકરના અનુયાયીઓ—ભૂત, પ્રમથ, ગુહ્યક, ડાકિની, રાક્ષસ, વિનાયક—ને ભગાડી દીધા. તેમજ પ્રેત, માતૃ, પિશાચ, કુષ્માંડ, બ્રહ્મરાક્ષસ—ને, પોતાના શારંગ ધનુષ્યથી તીક્ષ્ણ બાણો છોડીને, દુર દુર કરી દીધા. પિનાકધારી શંકરે અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો છોડ્યા, પણ કૃષ્ણે counter-shastra દ્વારા તેમને નિષ્ક્રિય કરી દીધા. બ્રહ્માસ્ત્ર સામે બ્રહ્માસ્ત્ર, વાયવ્ય સામે પાર્વતાસ્ત્ર, અગ્નિ-શસ્ત્ર સામે પાર્જન્ય, અને પાશુપત સામે પોતાનું શસ્ત્ર—કૃષ્ણે મુક્યા. પછી, જૃંભણ-શસ્ત્ર દ્વારા ગિરિશને મોહિત કરીને, શૌરી (કૃષ્ણ)એ બાણની સૈન્યને તલવાર, ગદા અને તીક્ષ્ણ બાણોથી નેસ્તનાબૂદ કરી દીધું. પ્રદ્યુમ્નના બાણની વરસાદથી સ્કંદ (કાર્તિકેય) ઘાયલ થયો, તેના અંગોમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, અને મયૂર-ધ્વજધારી યુદ્ધમાંથી પછડાયો. કુંભાંડ અને કૂપકર્ણ, બલરામના હલથી ઘાયલ થઈ પડ્યા; તેમના સૈનિકો નેતા વગર દિશા દિશા ભાગી ગયા. પોતાના સૈન્યના વિનાશને જોઈ, બાણ ગુસ્સામાં સાત્યકીને છોડીને કૃષ્ણ પર તૂટી પડ્યો. એક સાથે પાંચસો ધનુષ્ય પર, બે-બે બાણ લગાવી, બાણ યુદ્ધ-મદમાં પાગલ થઈ, તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા. ભગવાન હરીએ એક સાથે તેના બધા ધનુષ્ય તોડી નાખ્યા, રથ, રથચાલક અને ઘોડા માર્યા, અને પછી શંખ વગાડ્યો. બાણની માતા, કોટરા, પોતાના પુત્રના રક્ષણ માટે, નિર્વસ્ત્ર અને વાળ વિખેરેલા, કૃષ્ણ સામે ઊભી રહી. ત્યારે, ગદાગ્રજ (બલરામ)એ ચહેરો ફેરવી લીધો, અને બાણ, રથ અને ધનુષ્ય વિના, શહેરમાં પ્રવેશી ગયો. યુદ્ધમાં બધા પ્રાણીઓ driven away થયા, ત્યારે ત્રણ માથા અને ત્રણ પગવાળો તાવ-દૈત્યા દશ દિશાઓ દહન કરતો, દશરહના વંશજ (કૃષ્ણ) સામે દોડી આવ્યો. ત્યારે, ભગવાન નારાયણએ પોતાનો તાવ-દૈત્યા છોડ્યો; શિવ-તાવ અને વિષ્ણુ-તાવ વચ્ચે યુદ્ધ થયું. વિષ્ણુ-તાવના પ્રભાવથી overwhelmed થઈ, શિવ-તાવ બૂમો પાડતો, સુરક્ષાની શોધમાં, ડરાયેલો, હૃષિકેશ (કૃષ્ણ) પાસે શરણમાં આવ્યો અને હાથ જોડીને સ્તુતિ કરી: "હે અનંત શક્તિના સ્વામી, સર્વના આત્મા, શુદ્ધ ચૈતન્ય, બ્રહ્મનના લક્ષ્ય, બ્રહ્મન સ્વરૂપ, સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને લયના કારણ, હું તમને નમન કરું છું." "સમય, ભાગ્ય, કર્મ, જીવ, પ્રકૃતિ, પદાર્થ, ક્ષેત્ર, શ્વાસ, સ્વ, અને પરિવર્તન—આ બધું, બીજ અને અંકુરની પ્રવાહરૂપ, તમારી માયા છે; હું તેના નાશમાં શરણું લઉં છું." "તમારી લીલા દ્વારા, વિવિધ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, તમે દેવો, સજ્જન, અને લોકના પુલોને સહારો આપો છો; અહંકાર અને હિંસાથી ભટકેલા લોકોનો વિનાશ કરો છો; પૃથ્વીનો ભાર હલકું કરવા માટે તમારો અવતાર થાય છે." આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવતના દશમ સ્કંધમાં, અનિરુદ્ધના બંધન અને તેના પર થયેલા યુદ્ધની કથા પૂરી થાય છે—પવિત્ર, ભાવભર્યા અને દિવ્ય વર્ણનમાં.