શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પुष્પાક્ષ ભગવાનના ચરણોમાં ભક્તિ રહેવા માટે રુકમિણી પ્રાર્થના કરે છે: “હે સ્વયં સંતોષી અને સર્વને એકરૂપ જોનાર, મારા વૃદ્ધાવસ્થામાં રજોગુણ વધે ત્યારે, જો તમે મને દયાની દૃષ્ટિથી જુઓ, એ જ અમારું મહાન કલ્યાણ છે.” પછી તે માધુસૂદનને કહે છે, “હે પ્રભુ, તમારાં વચન ખોટા નથી. કારણ કે, યુવતિઓની પ્રેમgenerally માતા માટે હોય છે, બીજાં માટે ક્યારેક જ.” પછી રુકમિણી કહે છે, “અનૈતિક સ્ત્રીનું મન વારંવાર નવા પર વળે છે; વિવેકી પુરુષે આવી faithless સ્ત્રી રાખવી નહીં, નહીં તો બંને ગુમાવે છે.” ભગવાન કૃષ્ણ પછી રુકમિણીને સંબોધન કરે છે: “હે પાવન, રાજકુમારી, મેં તને શબ્દોથી પરીક્ષા લીધી હતી, તારી ઇચ્છા જાણવા માટે. જે કંઈ તું પૂછ્યું, એ બધું સાચું છે.” “હે સુંદર, તું માત્ર મારી ભક્તિ કરે છે, તો તારી દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે. તારો પતિપ્રેમ અને નૈતિકતા સાબિત થઈ છે; મારા વચનોથી તું કાંપ્યો પણ મન મારેથી ન હટ્યું.” “જે દંપતિ જીવનમાં તપ અને વ્રતથી મારી ઉપાસના કરે છે, પણ ઈચ્છાઓમાં અટકાયેલા રહે છે, તેઓ મારી માયાથી મોહિત થાય છે અને મને મુક્તિના સ્વામી માને છે.” “જે અહંકારવાળાં, મને અને મુક્તિના ધનને પામ્યા પછી પણ ભૌતિક સુખ અને પતિની ઈચ્છા રાખે છે, તેઓ દુર્ભાગી છે; એવા લોકો માટે નરક પણ પોતાના લોકો સાથે હોવાથી સુખદ લાગે છે.” “હે ગૃહમાતા, તું repeatedly મારા અનુસંધાનમાં રહી છે, જે દુર્લભ છે અને જન્મમૃત્યુમાંથી મુક્તિ આપે છે—even એવી સ્ત્રીઓ માટે, જે દુર્લભ ઇચ્છાઓ ધરાવે છે અને કપટ કરે છે.” “હે ગર્વિતે, કોઈ પણ ગૃહમાં તારી જેવી પતિપ્રેમી પત્ની નથી. તારા લગ્ન સમયે, તું રાજાઓને ધ્યાનમાં ન રાખી, પણ મારા ગુણો સાંભળેલા બ્રાહ્મણને ગુપ્ત રીતે મારે મોકલ્યો.” “જ્યારે તારા ભાઈનો યુદ્ધમાં અપમાન અને મૃત્યુ થયો, તું એ દુખ સહન કર્યું, મારેથી વિભાજનના ભયથી, અને કંઈ કહ્યું નહીં; έτσι તું અમને જીત્યું.” “જ્યારે તું દૂત દ્વારા ગુપ્ત સંદેશ મોકલ્યો, અને જ્યારે તું વિચાર્યું કે હું આ અયોગ્ય શરીર ત્યાગી દઈશ, તું મારે સ્થિર રહી; તેથી અમે તને જવાબ આપીએ છીએ.” શુકદેવ કહે છે: “આ રીતે, જગતના સ્વામી કૃષ્ણે રુકમિણી સાથે પ્રેમભર્યા સંવાદથી આનંદ કર્યો, માનવલોકની રીતથી રમતાં.” “એ જ રીતે, સર્વવ્યાપી ભગવાન હરી, જગતના શિક્ષક, દરેક પત્નીના ગૃહમાં રહી, ગૃહસ્થધર્મ પાળતાં, જાણે પોતે ગૃહસ્થ હોય.” “પછી, કૃષ્ણની દરેક પત્નીએ દસ દસ પુત્રો અને નવમ પુત્ર જન્માવ્યો, બધા પિતાની ગુણોથી સમાન.” “અચ્યૂત ભગવાન, જે ક્યારેય ઘર છોડતા નથી, તેમના ગૃહમાં હાજર હોવાથી, રાજકુમારીઓ તેમને સર્વથી વધુ પ્રિય માની, છતાં સ્ત્રીઓ તેમના સ્વરૂપને સાચે જાણતી નહતી.” “કૃષ્ણના ચહેરા ખીલી ગયેલા કમળ જેવા, દીર્ઘ હાથ અને આંખો, પ્રેમભરી નજર અને મીઠાં શબ્દોથી સ્ત્રીઓ મોહિત થઈ, પોતાની કળાથી ભગવાનના મહિમા સામે મન નિયંત્રિત કરી શકી નહોતી.” “મુસ્કાન, ભાવ દર્શાવતી ચળપળ, ભ્રૂહલનથી પ્રેમભરી વાત, છતાં ૧૬,૦૦૦ પત્નીઓ કામદેવના તીરો દ્વારા કૃષ્ણના મનને વિક્ષેપ કરવા પ્રયત્ન કરે, પણ સફળ નહોતી.” “એવી સ્ત્રીઓ, જેમની પાંખ બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓ પણ જાણે નહીં, લક્ષ્મીનાથ ભગવાનને પતિ રૂપે પામી, હર્ષથી સતત સેવા કરે, તેમના સ્મિત, નજર, સ્પર્શ અને અલિંગન માટે આતુર રહે.” “શયન, પાંખો, સુગંધિત હાર, વાળ ગોઠવવું, પાન, પદપ્રક્ષાલન, આરામ, સ્નાન વગેરે સેવા માટે હજારો દાસીઓ હાજર રહે.” “કૃષ્ણની ૮ મુખ્ય રાણીઓના દસ દસ પુત્રો: પ્રદ્યુમ્ન, ચરુદેષણા, સુદેષણા, ચરુદેહ, સુચારુ, ચરુગુપ્ત, ભદ્રચારુ, ચરુચંદ્ર, વિચારુ, ચરુ—આ બધા રુકમિણીના પુત્રો, પિતાની સમાન.” “ભાનુ, સુભાનુ, સ્વરભાનુ, પ્રભાનુ, ભાનુમાન, ચંદ્રભાનુ, બૃહદભાનુ, રતિભાનુ, શ્રીભાનુ, પ્રતિભાનુ—સત્યભામાના દસ પુત્રો.” “સામ્બ, સુમિત્ર, પુરુજિત, શતાજિત, સહસ્રજિત, વિજય, ચિત્રકેટુ, વસુમાન, દ્રવિડ, કૃતુ—જાંબવતીના પુત્રો, સામ્બ વડે.” “વીરચંદ્ર, અશ્વસેન, ચિત્રગુ, વેગવાન, વૃષ, આમા, શંકુ, વસુ, શ્રીમાન, કુંતિર—નાગનજિતના પુત્રો.” “શ્રુત, કવિ, વૃષ, વીર, સુબાહુ, ભદ્ર, એકલ, શાંતિ, દર્શ, પૂર્ણમાસા—કાલિન્દીના પુત્રો; સોમક સૌથી યુવાન.” “પ્રઘોષ, ગાત્રવાન, સિંહ, બલ, પ્રબલ, ઊર્ધ્વગ, મહાશક્તિ, સહ, ઓજ, અપરાજિત—માદ્રીના પુત્રો.” “વૃક, હર્ષ, અનિલ, ગૃધ્ર, વર્ધન, અન્નાદ, મહાશા, પાવન, વ્હનિ, ક્ષુધી—મિત્રવિંદાના પુત્રો.” “સંગ્રામજિત, બૃહત્સેન, શૂર, પ્રહરણ, અરિજિત, જય, સુભદ્ર, વામાયુ, સત્યકા—ભદ્રાના પુત્રો.” “દીપ્તિમાન, તામ્ર, તપ્તા અને અન્ય—રોહિણીના પુત્રો. પ્રદ્યુમ્નના પુત્ર અનિરુદ્ધ, રુકમવતી (રુક્મિનીના ભાઈની પુત્રી)ના પુત્ર, બોજકટમાં જન્મેલા, પિતાની સમાન.” “કૃષ્ણના પુત્રો અને પૌત્રો કરોડોમાં હતા; અને બાળકોની માતાઓ ૧૬,૦૦૦.” રાજા પુછે છે: “કૃષ્ણે રુક્મિને અપમાન આપ્યું, અને રુક્મિ તેમને મારવા તત્પર, તો તેણે પોતાની પુત્રી રુક્મવતીને કૃષ્ણના પુત્ર સાથે કેમ વિવાહ કર્યો? એ પ્રતિસ્પર્ધીઓના લગ્નની વાત કહો.” “યોગીઓ ભૂત, ભવિષ્ય, વર્તમાન, અદૃશ્ય, દુર્લભ, ગુપ્ત—બધું સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે.” શુકદેવ કહે છે: “સ્વયંવરમાં, કામદેવ જેવા, ઘણા અંગો ધરાવતો, પસંદ થયો; રાજાઓને હરાવી, એકલા રથમાં તેને લઇ ગયો.” “રુક્મિ, કૃષ્ણ સાથેની શત્રુતા અને અપમાન યાદ રાખી, છતાં પોતાની બહેનને ખુશ કરવા માટે પોતાની પુત્રીને બહેનના પુત્રને આપી.” “કૃષ્ણના મિત્ર કૃતવર્માના પુત્રે પણ રુક્મિનીની પુત્રી સાથે વિવાહ કર્યો, જે સુંદર અને વિશાળ આંખોવાળી હતી.” “રુક્મિએ પોતાની પૌત્રી રોચનાને અનિરુદ્ધને આપી, હરીના પૌત્ર, શત્રુતા છતાં, બહેનને ખુશ કરવા; સંબંધ અયોગ્ય જાણીને પણ, પ્રેમના બંધમાં બંધાયો.” “એ શુભ પ્રસંગે, રુક્મિણી, રામા, કૃષ્ણ, સામ્બ, પ્રદ્યુમ્ન અને અન્ય બોજકટ શહેરમાં ગયા.