શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કૃષ્ણ ભગવાનના વિવાહની ઈચ્છાથી, દરેક સ્ત્રીએ તેમના હૃદયમાં એ આશા રાખી—"મારે આ જ મારા પતિ બનવા જોઈએ, અને સર્જનહાર પણ આને સ્વીકારે"—અને સર્વે પોતાની ભાવના મુજબ કૃષ્ણને અર્પણ કરી દીધી. ત્યારબાદ, કૃષ્ણે તેમને spotless वस्त્રો પહેરાવી, સેવકો, વિશાળ ધન-સંપત્તિ, રથ, ઘોડા અને અન્ય સમૃદ્ધિ સાથે દ્વારકા તરફ મોકલ્યા. કેશવએ એરાવતના વંશમાંથી ચૌદ તુંડવાળા ચોવીસ સફેદ હાથીઓ પણ મોકલ્યા. પછી, ભગવાન દેવોના સ્વામીના નિવાસસ્થાને ગયા અને અધિતીને કુંડલ આપ્યા; ત્યાં ઈન્દ્ર અને તેમની પ્રિય ઈન્દ્રાણી સાથે, તેમને સન્માન મળ્યું. પત્ની સત્યભામાની ઈચ્છાથી પ્રેરિત થઈ, કૃષ્ણે પારિજાત વૃક્ષને ઉખાડી, ગરુડ પર રાખી, ઈન્દ્ર સહિત દેવોને પરાજિત કરી, તે વૃક્ષ પોતાના શહેરમાં લાવ્યા. તે વૃક્ષ સત્યભામાના ઘર-બગીચામાં સ્થાપિત કર્યું, જેના સુગંધ માટે લાલચી મધમાખીઓ સ્વર્ગથી તેની પાછળ આવી. સત્યભામાએ, અચ્યૂતના પગને પોતાના મસ્તકના શિખરથી સ્પર્શી, પોતાની ઈચ્છા પૂરી કરવાની વિનંતી કરી; અને એથી, મહાન પુરુષની સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે—અહો, દેવોમાં અહંકારનું અંધકાર કેટલું ઊંડું છે! પછી, એક જ ક્ષણે, ભગવાને અનેક રૂપ ધારણ કરી, દરેક સ્ત્રીના મહલમાં તેમને વિવાહ કર્યો. તેઓ દરેકના ઘરમાં, સર્વેની સરખામણી અને ભેદથી પર, પોતાના મનની ઈચ્છા મુજબ, પોતાના પತ್ನીઓ સાથે આનંદમાં રહેતા, જેમ એક સામાન્ય ગૃહસ્થ પોતાના પત્નીઓ સાથે રહે છે. એ રીતે, ભગવાન લક્ષ્મીના પતિ—જેના માર્ગ બ્રહ્મા અને અન્ય દેવો પણ જાણતા નથી—મેળવી, એ સ્ત્રીઓ આનંદ અને વધતી જતી પ્રેમથી, હસતાં, નજરથી, સંયોગથી, રમતાં શબ્દોથી અને લાજથી કૃષ્ણની સેવા કરતી હતી. સૈકડો દાસીઓ પણ ભગવાનની સેવા કરતી—મળવા જવું, આસન આપવું, પૂજા, પગ ધોવું, પાન, આરામ, પંખો, સુગંધિત હાર, વાળ ગોઠવવું, શય્યા તૈયાર કરવી, સ્નાન અને ભેટ આપવી—આવી અનેક રીતે. એ રીતે, 'પારિજાત વૃક્ષ લાવવું અને નરકાસુરનો સંહાર' નામે, ભાગવત પુરાણના દશમ સ્કંધનો ઉનસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે, જે પરમહંસો માટેનું શાસ્ત્ર છે. પછી, શ્રી બાદરાયણ કહે છે: એક વખત, ભાઈષ્મી (રૂક્મિણી) પોતાના પતિ, જગતગુરુ કૃષ્ણને, તેમના બેડ પર આનંદથી બેસેલા, પોતાના સાથીઓ સાથે પંખો વડે સેવા કરતી હતી. જે ભગવાન રમતમાં જ સૃષ્ટિ, પાલન અને વિનાશ કરે છે, અને યદુઓમાં ગાયોની અને પોતાના કુળની રક્ષા માટે અવતાર લીધા છે, તે કૃષ્ણના આંતરમહલમાં, ઝૂળતી મોતીની માળા, છત અને રત્નદિપોથી શોભિત, માલતીના ફૂલો, ફૂલોથી અને મધમાખીઓના ગુંજનથી, અને જાળાવાળી બારીમાંથી ચાંદની પ્રકાશ પ્રવેશતી, પારિજાતના બગીચાની સુગંધવાળી પવન, અગરની ધૂપ, અને ઉદ્યાનોથી ભરપૂર, દૂધના ઝાંખા જેવી સફેદ ઉત્તમ શય્યાએ, ભગવાન આરામથી બેઠા હતા, અને ભાઈષ્મી તેમના પતિની સેવા કરતી હતી. પછી, પોતાની સાથીના હાથે રત્નજડિત યક-પંખો લઈને, દેવી કૃષ્ણને પંખો કરતી, પૂજન કરતી. જ્યારે તે ચાલતી, તેના પગમાં રત્નજડિત પાયલ નરમ અવાજ કરતાં; હાથમાં રિંગ, કંગણ અને પંખો, તેની માળા કપડાની નીચે છુપાયેલા ઉરસી-સફરનથી લાલ હતી, અને કમર પર અમૂલ્ય કટિબંધી, એ અચ્યૂતની બાજુમાં શોભી રહી હતી. કૃષ્ણે, સૌંદર્ય અને લક્ષ્મીના સ્વરૂપ, જે પોતાના રમતમાં કૃષ્ણના જ રૂપમાં આવી હતી, અને જેની પાસે બીજું આશ્રય નહોતું, તેને જોઈ, ફરીથી મસ્તક પર વાળ, કુંડલ, તેજસ્વી હાર અને અમૃત જેવી મુસ્કાન સાથે, pleased થઈ, રૂક્મિણીને બોલ્યા: "હે રાજકુમારી, તને વિશ્વના રક્ષણકર્તા રાજાઓ—બળ, સંપત્તિ, સૌંદર્ય, દાન અને શક્તિથી યુક્ત—પાત્રતા સાથે ઈચ્છતા હતા. તમે એ બધા રાજાઓને, જેમ શિશુપાલ વગેરે, અહંકારથી ભરેલા, તિરસ્કાર કર્યો, અને ભાઈ તથા પિતા દ્વારા મને અર્પણ કરવામાં આવી—પણ, તું તારા સમાન પાત્ર કેમ પસંદ ન કર્યો? હે સુંદર ભ્રૂવાળી, રાજાઓના ભયથી, તું સમુદ્રમાં શરણાઈ લીધી, શક્તિશાળી દુશ્મન બનાવી, રાજસિંહાસન ત્યાગી દીધું. સામાન્ય રીતે, સ્ત્રીઓ એવા પુરુષો પાછળ જાય છે, જેમની દિશા અજાણી છે, અને જે વિશ્વની રીત છોડે છે, તેઓ દુઃખ પામે છે. અમે તો હંમેશા નિર્વૃત્ત, અને નિર્વૃત્તોને પ્રિય; તેથી, હે કટિ-સ્નિગ્ધા, ધનવાન સ્ત્રીઓ મને પસંદ કરતી નથી. વિવાહ અને મિત્રતા એ સમાન ધન, જન્મ, શક્તિ, સૌંદર્ય અને સ્થિતિ ધરાવનાર વચ્ચે જ યોગ્ય છે; ક્યારેય સર્વોચ્ચ અને નીચમાં નથી. હે વિદર્ભની રાજકુમારી, આ સમજ્યા વિના, તું મને—ગુણવિહિન—પાત્ર wandering mendicants દ્વારા વ્યર્થ પ્રશંસિત—પસંદ કર્યો. તેથી, તું એવા ક્ષત્રિય વીર સાથે જોડાવા જોઈએ, જે તારા સમાન છે, અને જેને દ્વારા તું આ લોક અને પરલોકમાં સાચા લાભ પામે. શિશુપાલ, શાલ્વ, જરાસંધ, દંતવક્ર અને અન્ય રાજાઓ, હે સુશોભિત જાંઘવાળી, મારા શત્રુ છે, અને તારો મોટો ભાઈ રૂક્મિ પણ તેમના સાથે છે. હે શુભે, તને હું અહીં લાવ્યો, એ રાજાઓના અહંકારને દમાવવા, જે પોતાના બળના મદથી અંધ છે, અને સજ્જનોના હિત માટે. હકીકતમાં, હું નિરપેક્ષ છું, પત્ની, સંતાન, સુખની ઈચ્છા નથી; હું સ્વમાં તૃપ્ત છું, અને મારું ઘર તો પ્રકાશ વિહીન યજ્ઞ છે." શુકદેવ કહે છે: આ રીતે બોલીને, ભગવાને રૂક્મિણીને પોતાની પ્રિય, અવિભાજ્ય સમજી, એમના અહંકારનો અંત કર્યો. પછી, ત્રણ લોકના સ્વામી, પોતાના પ્રિય દ્વારા આટલું કઠોર બોલ્યા—જે રૂક્મિણીએ ક્યારેય ન સાંભળ્યું—તે રાણી, ભયથી, હૃદયમાં કંપન સાથે, ગાઢ અને અનંત દુઃખમાં પલળી, રડવા લાગી. તે પોતાના સુંદર પગ, લાલ નખથી શોભિત, જમીન પર આંકતી, આંખોમાં કાજલથી અંધારું, ઉરસી-સફરનથી લાલ, અને આંખોથી રડતી, માથું ઝુકાવ્યું, અવાજ દુઃખથી અટકી ગયો. અસહ્ય દુઃખ, ભય અને શોકથી મન વિખૂટું, હાથમાંથી કંગણ સરકી ગયો, પંખો પડી ગયો; શરીર, મન ગૂંચવાયું, અચાનક બેહોશ થઈ, પવનથી આઘાત પામેલી કેળી જેવી, વાળ વિખૂટા. આ જોઈ, કૃષ્ણ, પ્રિયની પ્રેમથી બંધાયેલા, અને તેમના ઊંડા પ્રેમથી અજાણ, દયાથી પલળી ગયા. તત્ક્ષણે, શય્યાથી ઉતરી, ચતુરભુજ ભગવાને રૂક્મિણીને ઊભી કરી, વાળ ગોઠવ્યા, અને પોતાના કમળ જેવા હાથે ચહેરો પછાડ્યો. આંખમાંથી આંસુ, દુઃખથી ભીંજાયેલા ઉરસી,拭ી, અને પોતાના હાથથી拥抱, એ જે કૃષ્ણ સિવાય બીજા કોઈને પ્રિય ન હતી. પ્રભુ, જે શાંત કરવા જાણે છે, દુઃખી સ્ત્રીને દયાથી શાંત કર્યા; એનું મન અહંકાર અને રમૂજથી ગૂંચવાયું હતું, છતાં એ દુઃખ માટે અયોગ્ય હતી—ભગવાન, સજ્જનોના આશ્રય, તેને શાંત કર્યા.