શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કોશલના રાજાએ, પોતાના હૈયામાં પ્રેમથી પિગળી, સત્યાભામા અને કૃષ્ણને રથ પર બેસાડ્યા અને તેમની આસપાસ વિશાળ સેના ગોઠવી. એ સેના નવ હજાર હાથીઓથી, એના સો ગણા રથોથી, એના સો ગણા ઘોડાઓથી અને એના સો ગણા માનવોની સંખ્યા થી સજ્જ હતી. જ્યારે એ યુગલને વિદાય આપવામાં આવી રહી હતી, ત્યારે યદુઓ અને અન્ય મહાન વીરોથી પરાજિત થયેલા અન્ય રાજાઓએ એ વાત સાંભળી અને સહન ન કરી શક્યા. તેઓએ સત્યાભામાને લઈ જતી આ શોભાયાત્રાને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પણ અર્જુન, ગાંડીવધારી અને કૃષ્ણના પ્રિય મિત્ર, એ રાજાઓના તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદને વિખેરી નાખ્યા. તેઓને એ રીતે પરાજય આપ્યો જેમ સિંહ નાના જંતુઓને હરાવી નાખે છે. પછી યદુવંશના શ્રેષ્ઠ, દેવકીનંદન શ્રીકૃષ્ણે દેહજ પ્રાપ્ત કરી અને દ્વારકામાં સત્યાભામા સાથે સુખપૂર્વક વિતાવ્યું. પછી કૃષ્ણે પોતાના પિતૃપક્ષની ફુઈ શ્રીમતી શ્રુતકીર્તિના પુત્રી, કૈકેય દેશની રાજકુમારી ભદ્રાનું પણ વિવાહ કર્યું, જેમને સંતર્દન અને તેમના ભાઈઓએ કૃષ્ણને સોંપી હતી. એ જ રીતે કૃષ્ણે મદ્રદેશના રાજાની પુત્રી, શુભલક્ષણોથી યુક્ત લક્ષ્મણાને પણ તેના સ્વયંવરમંથી, ગરુડાએ અમૃત હરણ કર્યાની જેમ, પોતાના સાથે લઈ ગયા. આ રીતે, કૃષ્ણે હજારો સુંદર રૂપાળી રાણીઓ પ્રાપ્ત કરી, જેમને તેમણે ભૌમાસુર (નરકાસુર) ને સંહાર્યા પછી બંધનમાંથી મુક્ત કરી હતી. પરીક્ષિત રાજાએ પૂછ્યું: "હે મુનિશ્રેષ્ઠ, કૃપા કરીને કહો કે ભગવાને કેવી રીતે ભૌમાસુરનો સંહાર કર્યો અને એ સ્ત્રીઓને, જેમને કેદ કરવામાં આવી હતી, કેવી રીતે શારંગધારી કૃષ્ણે મુક્ત કરી?" શુકદેવજી કહે છે: ઇન્દ્રે કૃષ્ણની છત્રી, કુંડલ અને સાથીઓ લઈ લીધા હતા અને દેવતાઓના પર્વત પરનો તેમનો અધિકાર પણ હટાવી લીધો હતો. પૃથ્વીપુત્ર ભૌમાસુરના વિધ્નકારક કાર્યો જાણીને, કૃષ્ણે પોતાની પત્ની સત્યાભામા સાથે ગરુડ પર આરૂઢ થઈને પ્રાગ્યોતિષપુર પહોંચ્યા. એ શહેર ચારે બાજુથી ભયાનક પર્વતો, શસ્ત્રગઢો, પાણી, અગ્નિ અને વાયુના દુર્ગો અને મુરાના ભયાનક બાંધણોથી ઘેરાયેલું હતું. કૃષ્ણે પોતાની ગદા વડે પર્વતો તોડી નાખ્યા, તીક્ષ્ણ બાણોથી શસ્ત્રગઢો નષ્ટ કર્યા, ચક્રથી અગ્નિ, પાણી અને વાયુના દુર્ગો વિઘટિત કર્યા અને તલવારથી મુરાના બંધનો તોડી નાખ્યા. પાંજરણ્ય શંખના ગર્જનથી તેમણે દુશ્મનના યંત્રો અને ગર્વીલા હૃદયોને ભંગ કરી નાખ્યા. ગદાધર કૃષ્ણે પોતાની ગદા વડે દુર્ગના દ્વારો તોડી નાખ્યા. પાંજરણ્યના ગર્જનને સાંભળી, પાંચ મસ્તકવાળો દાનવ મુર, જળમાંથી ઉઠી આવ્યો. તે ત્રિશૂલ હલાવતો, ભયાનક તેજથી દહકતો, કૃષ્ણ પર તૂટી પડ્યો. તેણે ગરુડ પર ત્રિશૂલ ફેંક્યો અને પાંચ મોઢાથી ગર્જના કરી, જેના ધ્વનિએ આખું બ્રહ્માંડ ગુંજી ઉઠ્યું. પણ કૃષ્ણે ત્રિશૂલ પર ત્રિવિધ બાણ મારીને તેને વિઘટિત કરી દીધો અને મુરાના મોઢામાં પણ બાણ હાંકી દીધા. મુરાએ ક્રોધથી પોતાની ગદા ફેંકી, પણ કૃષ્ણે પોતાની ગદા વડે એ ગદાને હજાર ટુકડામાં વિભાજિત કરી નાખી. પછી કૃષ્ણે સુદર્શન ચક્રથી મુરાના પાંચેય મસ્તક હલકે severed કરી નાખ્યા. મુર મુંડવિહોણો થઈ જળમાં પડી ગયો, જાણે ઇન્દ્રે પર્વતનો શિખર કાપી નાખ્યો હોય. એના સાત પુત્રો—તામ્ર, અંતરિક્ષ, શ્રવણ, વિભાસુ, વસુ, નભસ્વાન અને સાતમો અરુણ—પીઠાને મુખ્ય રાખી, ભયાનક શસ્ત્રો સાથે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા. તેઓએ કૃષ્ણ પર તીક્ષ્ણ બાણ, તલવાર, ગદા, ભાલા, શૂળ ફેંક્યા, પણ ભગવાને પોતાના બાણોથી એમના બધા શસ્ત્રો કાપી નાખ્યા. પછી કૃષ્ણે સુદર્શન ચક્ર અને બાણોથી એમના શસ્ત્ર, હાથ, પગ અને કવચ કાપી નાખ્યા અને એમને યમલોક મોકલી દીધા. આ રીતે પૃથ્વીપુત્ર નરકાસુર પણ સંહારાયો. આ જોઈને દુર્મર્ષણ, ગર્વથી ભરેલો, સમુદ્રથી જન્મેલા હાથીઓ સાથે યુદ્ધ કરવા આવ્યો. તેણે કૃષ્ણ અને સત્યાભામાને ગરુડ પર બેઠેલા જોઈ, જાણે વીજળીવાળા વાદળ પર સૂર્ય, અને શતશસ્ત્ર ફેંક્યા. એ સાથે બધા યોદ્ધાઓએ પણ હુમલો કર્યો. પણ ગદાધર કૃષ્ણે તીક્ષ્ણ બાણોથી એમના હાથ, જાંઘ, મસ્તક અને દેહના ભાગો કાપી નાખ્યા; એમના ઘોડા અને હાથીઓ પણ સંહાર્યા. યોદ્ધાઓએ જેટલા શસ્ત્રો અને મિસાઇલ ફેંક્યા, કૃષ્ણે દરેકને પોતાના તીક્ષ્ણ બાણ અને તલવારથી કાપી નાખ્યા. ગરુડએ પોતાના પાંખોથી હાથીઓને માર્યા, ચાંચ અને નખોથી એમને સંહાર્યા. નરકાસુર, પોતાની સેના વિઘટિત જોઈ અને ગરુડથી પીડાતો, શહેરમાં ભાગતો ગયો. તેણે કૃષ્ણ પર શસ્ત્ર ફેંક્યું, પણ એ વજ્ર પણ નિષ્ફળ ગયું; કૃષ્ણને એથી જરા પણ અસર ન થઈ. પછી તેણે ભાલું ઉઠાવ્યું, પણ હરીએ એને છોડે એ પહેલાં જ સુદર્શન ચક્રથી તેનો મસ્તક કાપી નાખ્યો. એ મસ્તક, સુંદર મુકડા અને કુંડલોથી શોભાયમાન, ધરા પર પડ્યું. ઋષિ અને દેવતાઓએ "અહો! બહુ સારું!" એમ વખાણ કર્યું અને મુકુંદ પર પુષ્પવર્ષા કરી. પછી પૃથ્વીદેવી કૃષ્ણ પાસે આવી, તેજસ્વી કુંડલ, વૈજયંતી માળા, મહામણિ અને રાજાછત્રી લઈને, અને એ બધું પ્રચેતસપુત્ર કૃષ્ણને અર્પણ કર્યું. પૃથ્વીદેવી, જે દેવતાઓમાં પૂજનીય છે, ભક્તિપૂર્વક જોડેલા હાથથી અને પ્રેમપૂર્વક સમર્પિત મનથી જગન્નાથ શ્રીકૃષ્ણની સ્તુતિ કરવા લાગી. ભૂમિદેવી બોલી: "દેવાધિદેવ, શંખ-ચક્ર-ગદાધારી, ભક્તોની ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ ધારણ કરનાર પરમાત્મા, તમને વંદન. કમળનાભ, કમળમાળાધારી, કમળનેત્ર, કમલપાદ, તમને repeatedly વંદન. ભગવંત, વાસુદેવ, વિષ્ણુ, પરમપુરુષ, સર્વજ્ઞ, મૂળ કારણ, તમને repeatedly વંદન. અજય, અનાદિ, અનંત શક્તિ ધરાવનાર, જગતના સર્જક, સર્વાત્મા, સર્વવ્યાપી, તમને repeatedly વંદન. "હે અનાદિ, તમે સર્જન માટે ઉગ્રરૂપ ધારણ કરો છો, સંહાર માટે પણ; જગતની સ્થિતિ માટે તમે સત્ત્વરૂપ છો; સમય, પ્રકૃતિ અને પરમપુરુષ—બધું તમે જ છો. પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, ઇન્દ્રિય, દેવતા, મન અને મહત્તત્વ—જગતમાં જે કશું ચલિત-અચલિત છે, એ બધું તમારી અંદર અદ્વિતીય સ્વરૂપે છે; તમે માયાથી પર છો. "મારો આ પુત્ર ભયભીત થઈને તમારા કમલચરણોમાં શરણાગત થયો છે; કૃપા કરીને તેને રક્ષા કરો—તમારો પાવન હસ્ત, જે સર્વ પાપ દૂર કરે છે, એના મસ્તક પર મૂકો." શુકદેવજી કહે છે: ભૂમિદેવીના ભક્તિભર્યા અને વિનયપૂર્વકના શબ્દો સાંભળી, ભગવાને તેને આશ્વાસન આપ્યું અને પૃથ્વીપુત્રના વૈભવશાળી ગૃહમાં પ્રવેશ કર્યો.