શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

યજ્ઞના તહેવારની તૈયારી ચાલી રહી હતી ત્યારે રાજાના સેવકો પવિત્ર પ્રાણીઓ લાવીને રાજાને અર્પણ કરતા હતા. એ સમયે અર્જુન તરસથી વ્યાકુળ અને થાકેલા હતા, એટલે તેઓ યમુના નદી પાસે ગયા. ત્યાં શ્રીકૃષ્ણ અને અર્જુને શૌચક્રિયા કરી, સ્વચ્છ જળ પીધું અને પછી બંને મહાન વીરોએ એક અદભૂત સુંદર કન્યાને નજીકમાં ફરતી જોઈ. આ દીપ્તિમાન, કલ્યાણમય રૂપ ધરાવતી યુવતી પાસે અર્જુન, પોતાના મિત્ર કૃષ્ણના કહેવા મુજબ, ગયા અને તેને વિનમ્રતાપૂર્વક પૂછ્યું: "હે સુશોભિત કટિ ધરાવનારી, તું કોણ છે? કોની પુત્રી છે? ક્યાંથી આવી છે? તારો આશય શું છે? મને લાગે છે કે તું પતિ શોધવા આવી છે. કૃપા કરી બધું કહો, હે સુંદરિ." ત્યારે શ્રીકાલિન્દીએ કહ્યું: "હું દેવતાસૂર્યની પુત્રી છું, પતિની શોધમાં છું. હું વિશ્નુ, વરદાન આપનાર, એમને પતિ રૂપે મેળવવા માટે કઠિન તપ કરું છું. હું બીજા કોઈને પતિ તરીકે પસંદ કરતી નથી; શ્રીના નિવાસસ્થાન એવા મુકુન્દ, આશ્રયહીનના આશ્રય, એ મારા પર પ્રસન્ન થાય એવી મારી ઈચ્છા છે. મને કાલિન્દી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે; હું મારા પિતા દ્વારા બનાવવામાં આવેલા મહેલમાં યમુના નદીના જળમાં વસું છું, ત્યાં સુધી કે હું અચ્યૂત ભગવાનને ન જોઈ લઉં." આ સાંભળીને અર્જુને વાસુદેવ શ્રીકૃષ્ણને બધું કહેલું. કૃષ્ણે આ વાત સમજી, કાલિન્દીને પોતાની રથમાં બેસાડી, તેમને રાજા યુધિષ્ઠિર પાસે લઈ ગયા. પછી કૃષ્ણે, પાંડવો માટે, વિશ્વકર્મા દ્વારા એક અદભુત નગર નિર્માણ કરાવ્યું. એ શહેરમાં કૃષ્ણ પોતાના પ્રિયજનોને પ્રસન્ન કરવા માટે નિવાસ કરતા. ત્યારબાદ તેમણે અર્જુનનું સારથ્ય કરીને અગ્રિદેવને ખાંડવ વન આપી દીધું. અગ્નિ દેવતાએ પ્રસન્ન થઈને અર્જુનને ધનુષ્ય, સફેદ ઘોડાવાળું રથ, બે અક્ષય તૂણીઓ, અવિદ્યાર્થ બાંધણી અને દૈવી અસ્ત્રો આપ્યા. ખાંડવ દહનમાં બચાવેલા માયા દાનવે મિત્રતાના નિમિત્તે એક વિશાળ સભા મંડપ ભેટમાં આપ્યો, જેમાં દુર્યોધન જળને જમીન સમજી ભ્રમિત થયો. આ બધાં બાદ, કૃષ્ણે પોતાના મિત્રોની મંજૂરીથી અને રાજાની આજ્ઞાથી ફરી દ્વારકા તરફ પ્રસ્થાન કર્યું, સત્યકી અને અન્ય યાદવો સાથે. પછી યોગ્ય સમયે અને શુભ મુહૂર્તે કૃષ્ણે કાલિન્દી સાથે લગ્ન કર્યા. એ પ્રસંગે સમગ્ર જનસમુદાયમાં પરમ આનંદ વ્યાપી ગયો અને સર્વોત્તમ કલ્યાણ થયું. વિંદા અને અનુવિંદા, અવંતિના રાજકુમારો અને દુર્યોધનના અનુયાયીઓ, પોતાની બહેન મિત્રાવિંદાને કૃષ્ણને પસંદ કરવા દેતા નહોતા અને સ્વયંવર રોકી દીધું. પણ, રાજા, કૃષ્ણે સર્વ રાજાઓની સામે મિત્રાવિંદાને બળપૂર્વક વિવાહ કરી લીધા. કોશલ દેશના નાગ્નજિત નામના રાજા હતા, જે ધર્મપ્રિય અને પ્રસિદ્ધ હતા. તેમની પુત્રીનું નામ સત્યા (નાગ્નજિતી) હતું. કોઈ પણ રાજકુમાર એના સાથે લગ્ન કરી શકે એ માટે, પહેલા સાત ભયંકર, તીખા શિંગાવાળા, અદમ્ય અને ગર્વીલા બળદોને વશ કરવાં જરૂરી હતા. આ સ્પર્ધાની વાત સાંભળી, યાદવોના સ્વામી શ્રીકૃષ્ણ વિશાળ સેના સાથે કોશલपुरी પહોંચ્યા. રાજાએ આનંદપૂર્વક તેમને આદરપૂર્વક બેસાડ્યા, સન્માન આપ્યો અને સ્વાગત કર્યું. પ્રિય પાત્રને આવ્યા જોઈને સત્યાએ મનમાં ઈચ્છા કરી: "જો મારું વ્રત સાચું હોય, તો ભગવાન કૃષ્ણ મારા પતિ બને અને મારા સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે." પણ એ વિચારે છે: "જેઓના ચરણરજ લક્ષ્મી, બ્રહ્મા, શિવ અને લોકપાલ પોતાના મસ્તક પર ધારણ કરે છે, જેઓ રમતમાં જ સમુદ્ર પર પુલ બાંધે છે, એવા પરમેશ્વર મારાથી કેમ પ્રસન્ન થાય?" પછી, પુન: પૂજા પામ્યા પછી, નારાયણ ભગવાને કહ્યું: "હું તો સ્વયં પરિપૂર્ણ છું, તો થોડા દાનથી મને શું લાભ?" શુકદેવજી કહે છે: ભગવાન કૃષ્ણે આનંદથી, ગાઢ વાદળ જેવી ગુંજતી વાણીમાં, સ્મિત સાથે, કુરુ વંશજ રાજાને કહ્યું: "ક્ષત્રિય માટે ભિક્ષા માગવી નિંદનીય છે, પણ તમારી મિત્રતા ઈચ્છીને હું તમારી પુત્રી માગું છું, પણ કન્યાદાન માટે કાંઈ મૂલ્ય આપવાનું નથી, કેમ કે અમારે દહેજ આપવાનું નિયમ નથી." રાજાએ જવાબ આપ્યો: "હે ભગવાન, જયાં લક્ષ્મીજી સ્વયં નિવાસ કરે છે, તમામ ગુણોના એકમાત્ર આધાર, એવા આપથી વધુ શ્રેષ્ઠ અને ઈચ્છનીય પાત્ર બીજું કયું હોઈ શકે?" "પણ, હે યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ, અમે પહેલાંથી જ નક્કી કર્યું છે કે જે પણ રાજકુમાર સાત અદમ્ય બળદોને વશ કરશે, તેને જ મારી પુત્રી મળશે." "આ સાત ભયંકર બળદોએ અનેક રાજકુમારોને હરાવીને ઘાયલ કર્યા છે." "જો તમે, હે યાદુપ્રિય, તેમને વશ કરી શકો, તો મારી પુત્રી તમારે જ મળશે." આ સંકલ્પ સાંભળીને ભગવાને પોતાનું વસ્ત્ર બાંધ્યું, પોતાને સાત સ્વરૂપે વિભાજિત કર્યા અને રમતમાં જ બળદોને વશ કરી લીધા. શ્રીકૃષ્ણે બળદોના અભિમાન અને બળને તોડી, તેમને દોરાથી બાંધી, એવા સહેજતાથી ખેંચ્યા જેમ બાળક લાકડાના રમકડાં ખેંચે. રાજા આશ્ચર્ય અને આનંદથી ભરાઈ ગયા, અને પોતાની પુત્રી સત્યાને કૃષ્ણને આપીને, વિધિવત વિવાહ કરાવ્યો. રાજપરિવારમાં આનંદની લહેર ફરી, અને વિશાળ ઉત્સવ યોજાયો. શંખ, નગારા, તુરી અને વાદ્યોના નાદ સાથે ગીતો ગવાયા, વાદ્યયંત્ર વાગ્યાં, બ્રાહ્મણોએ આશીર્વાદ આપ્યા અને સૌ લોકો સુંદર વસ્ત્રો, ફૂલો અને આભૂષણોથી શોભિત થઈ આનંદ માનવા લાગ્યા. ભગવાને દહેજરૂપે દસ હજાર ગાય, ત્રણ હજાર સુંદર વસ્ત્ર અને હાર પહેરેલી યુવતીઓ, નવ હજાર હાથી, હાથી કરતાં સો ગણી રથો, રથ કરતાં સો ગણા ઘોડા અને ઘોડા કરતાં સો ગણા મનુષ્યો આપ્યા. રાજા નાગ્નજિતે દંપતીને રથમાં બેસાડી, વિશાળ સેના સાથે, હૃદયમાં પ્રેમથી વિદાય આપી. આ વાત સાંભળી, યાદવો અને બળદો દ્વારા પરાજિત થયેલા રાજાઓ એ વિધિ સહન કરી શક્યા નહીં અને વધુમાં દુલ્હનને લઈ જતી બારાતને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. અર્જુન, ગાંડીવધારી અને કૃષ્ણના મિત્ર, એ રાજાઓના તીરોની વરસાદને છોડી નાખી, જેમ સિંહ નાના પ્રાણીઓને મારતો હોય એમ તેમને પરાજિત કર્યા. આ રીતે દહેજ પ્રાપ્ત કરીને, યાદુવંશમાં શ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણે દ્વારકામાં સત્યા સાથે સુખપૂર્વક વિતાવ્યું.