શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીકૃષ્ણ સર્વના મિત્ર અને આત્મા છે—તેમને કોઈ ‘આપણે’ અને ‘તમે’ જેવી ભેદભાવના નથી. છતાં, તેઓ સર્વના હૃદયમાં નિવાસ કરીને, જે તેમને સ્મરે છે તેમના દુઃખ દૂર કરે છે. એક દિવસ, યુધિષ્ઠિરે ભગવાનને વિનંતી કરી: “હે પ્રભુ, અમે કઈ શુભકર્મ બાકી રાખી હશે? કારણ કે, આપ જે મહાયોગીઓ માટે પણ દુર્લભ છો, એવા આપ અમને, સામાન્ય બુદ્ધિવાળા પાંડવોને, દર્શન આપ્યા છો.” રાજાના આ વિનંતિ પછી, શ્રીકૃષ્ણ ઘણા મહિનાઓ સુધી ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં રહ્યા અને ત્યાંના લોકોના નેત્રોને આનંદિત કર્યા. એક દિવસ, વિજયી અર્જુને હનુમાનધ્વજયુક્ત રથ ચઢ્યો, પોતાના ગાંડીવ અને અખૂટ તીરો સાથે. કૃષ્ણ સાથે, બંને સંપૂર્ણ શસ્ત્રસજ્જ થઈ, અનેક જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલા મહાવનમાં શિકાર કરવા ગયા. ત્યાં અર્જુને પોતાના તીરો વડે વાઘ, જંગલી શૂકર, મહિષ, હરણ, શરભ, જંગલી બળદ, ગેંડા, સસલા અને સળિયા વગેરેનો વેધન કર્યો. ત્યાંના સેવકો એ પવિત્ર કરેલા પ્રાણીઓને તહેવારના અવસરે રાજાને લાવ્યા. અર્જુન તરસથી પ્યાસી અને થાકેલી સ્થિતિમાં યમુના તટે ગયો. ત્યાં, પવિત્રતા કરી અને શુદ્ધ જળ પીધા પછી, બંને મહાન વીર, કૃષ્ણ અને અર્જુન, પાસે જ એક અતિમોહક રૂપવતી કન્યાને ફરતી જોઈ. અર્જુન કૃષ્ણના સંકેતે તે તેજસ્વી, શુભલક્ષણા યુવતી પાસે ગયો અને વિનમ્રતાપૂર્વક પૂછ્યું: “હે સુશીલાંગી, તમે કોણ છો? કોની પુત્રી છો? ક્યાંથી આવી છો? શું ઈચ્છો છો? મને લાગે છે, તમે પતિની શોધમાં છો. બધું કહો.” તે કન્યાએ કહ્યું: “હું દેવતા સૂર્યની પુત્રી કાલિન્દી છું. હું પતિ માટે તપ કરી રહી છું; મારા મનમાં શ્રી વિષ્ણુને પતિ રૂપે પસંદ કર્યો છે. મુક્તિદાતા મુકુન્દ જ મારા વર હોવા જોઈએ—મારે બીજું કોઈ સ્વામી જોઈએ નહીં. હું કાલિન્દી, મારા પિતા દ્વારા બનાવવામાં આવેલા યમુનાના જળમાં આવેલા મહેલમાં રહેું છું, જ્યાં સુધી અચ્યૂત ભગવાનના દર્શન ન થાય.” અર્જુને આ વાત કૃષ્ણને કહી. કૃષ્ણે કાલિન્દીને રથ પર બેસાડી અને તેને યુધિષ્ઠિર પાસે લાવ્યા. ત્યારબાદ, શ્રીકૃષ્ણે પૃથાપુત્રો માટે વિશ્વકર્મા દ્વારા અદ્ભુત નગર બાંધડાવ્યું. પોતાના પ્રિયજનોને પ્રસન્ન કરવા માટે કૃષ્ણ ત્યાં રહ્યા અને પછી અર્જુનને સારથ્ય આપી, ખાંડવવન અગ્નિને અર્પણ કર્યું. અગ્નિદેવે પ્રસન્ન થઈને અર્જુનને ધનુષ્ય, શ્વેત ઘોડાવાળું રથ, બે અખૂટ તીર્કોઅ, અવિદ્યેય કવચ અને દૈવી શસ્ત્રો આપ્યા. માયા, જે અગ્નિથી બચી ગયા, તેમણે મિત્રતા રૂપે મહાન સભાગૃહ નિર્માણ કર્યું, જેમાં દુર્યોધન જળને જમીન સમજી ભ્રમિત થયો હતો. ત્યારબાદ, કૃષ્ણે પાંડવો અને મિત્રો પાસેથી અનુમતિ મેળવી, સત્યકી વગેરેના વળગણમાં, ફરી દ્વારકા પાછા ગયા. પછી, શુભ મુહૂર્તે અને ઋતુમાં, કૃષ્ણે કાલિન્દી સાથે વિવાહ કર્યો, જેના કારણે તેમના પ્રજાજનોમાં પરમ આનંદ અને કલ્યાણ ફેલાયો. વિંદ અને અનુવિંદ—અવન્તિના રાજકુમારો અને દુર્યોધનના અનુયાયીઓ—તેમની બહેન મિત્રાવિન્દાને કૃષ્ણ પસંદ કરે છે છતાં સ્વયંવર કરવા દેતા નહોતા. ત્યારે, સર્વ રાજાઓ સામે કૃષ્ણે મિત્રાવિન્દાને બળપૂર્વક અપહરણ કરી, પોતાની પત્ની બનાવ્યા. કોશલ દેશના રાજા નગ્નજિત, ધર્મનિષ્ઠ અને વિખ્યાત હતા; તેમની પુત્રી સત્યાનું બીજું નામ નગ્નજિતિ હતું. કોણે પણ સત્યાને જીતવી હોય તો પહેલા સાત ભયાનક, તીક્ષ્ણ શિંગાવાળા, અશાંત બળદોને વશ કરવું પડતું—અને અનેક રાજકુમારો એમાં નિષ્ફળ થયા હતા. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે, આ સ્પર્ધા વિશે સાંભળીને, સાત્વતોના સ્વામી તરીકે વિશાળ સેના સાથે કોશલના નગરમાં આવ્યા. રાજાએ તેમને ઊભા રહી, આસન આપી, માન આપીને સન્માનપૂર્વક આવકાર્યા. રાજકુમારી, મનપસંદ વર આવે છે જોઈ, મનમાં પ્રાર્થના કરી: ‘જો મારું વર્તન સાચું હોય તો ભગવાન કૃષ્ણ મારા પતિ બને અને મારા સર્વ ઈચ્છા પૂર્ણ કરે.’ તે ભગવાન, જેમના ચરણરજ લક્ષ્મી, બ્રહ્મા, શિવ અને લોકપાલો પોતાના મસ્તકે ધારણ કરે છે, જેમણે રમતમાં પોતાના હિત માટે સમુદ્ર પર પુલ બાંધ્યો—એવા શ્રીકૃષ્ણે મનમાં વિચાર્યું: ‘મારે તો કંઈ ઓછું જોઈએ નહીં.’ તેમણે કહ્યું: “હું તો પૂર્ણ આનંદમાં છું, મને કંઈ ઓછું જોઈએ નહીં.” પછી, કૃષ્ણે આનંદપૂર્વક આસન ગ્રહણ કર્યું અને ગુર્જના વંશજ સાથે ઘનગંભીર અવાજે હસતાં કહ્યું: “હે રાજન, ક્ષત્રિય માટે ભિક્ષા નિંદનીય છે, છતાં તમારી મિત્રતા ઈચ્છીને હું તમારી પુત્રી માગું છું—પણ કન્યાદાન માટે કશું માંગતો નથી, કારણ કે અમે વરમાલા નથી લેતા.” રાજાએ જવાબ આપ્યો: “હે પ્રભુ, મારી પુત્રી માટે આપ કરતા શ્રેષ્ઠ અને ઈચ્છનીય વર બીજું કોણ? લક્ષ્મીજી આપના અંગમાં નિવાસ કરે છે. પણ, એક શરત છે—અમે અગાઉ નક્કી કર્યું છે કે, જે વર સાત ભયાનક બળદોને વશ કરી શકે, તેને જ પુત્રી આપવી.” “આ સાત બળદોએ ઘણા રાજકુમારોને પરાજિત અને ઘાયલ કર્યા છે. જો તમે, યદુકુલના આનંદ, તેમને વશ કરી શકો તો જ સત્યાનું પાણિગ્રહણ કરી શકો.” આ સાંભળીને, શ્રીકૃષ્ણે પોતાનું વસ્ત્ર કસ્યું, પોતે સાત સ્વરૂપે વિભાજિત થયા અને રમતમાં જ સાતેય બળદોને વશ કરી લીધા. પછી, તેમની દંભ અને બળ તોડી, તેમને દોરીથી બાંધી, બાળક લાકડાના રમકડાં ખેંચે તેમ ખેંચ્યા. રાજા આનંદિત અને આશ્ચર્યચકિત થઈ, પોતાની પુત્રી સત્યાને કૃષ્ણને આપી, અને કૃષ્ણે યોગ્ય વિધીથી તેને પતિ રૂપે સ્વીકારી. રાજપરિવારની સ્ત્રીઓએ શ્રીકૃષ્ણને જમાઈ રૂપે પામીને પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો અને મહોત્સવ ઉજવાયો. શંખ, ઢોલ, તુરી અને વાદ્યો વગાડાયા; ગીતો અને સંગીતના સ્વરો ગુંજ્યા; બ્રાહ્મણોએ આશીર્વાદ આપ્યા; સ્ત્રી-પુરુષોએ સુંદર વસ્ત્રો, ફૂલો અને આભૂષણોથી સજાઈ આનંદ ઉજવ્યો.