શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પ્રભુ શ્રીકૃષ્ણે રાજાના સમક્ષ સભામાં સત્રાજિતને બોલાવીને, તેણે કેવી રીતે સ્યામંતક મણિ ફરી મેળવ્યો તેની વાત કહી અને તે મણિ સત્રાજિતને પરત સોંપી. સત્રાજિત ખૂબ જ શરમાઈ ગયો, તેણે મણિ લઈ, શિરો નમાવીને પોતાના ઘેર પરત ગયો, પોતાના દોષથી વ્યાકુળ અને દુઃખી હતો. આંતરિક પસ્તાવા અને સંકટથી ત્રસ્ત સત્રાજિત વિચારી રહ્યો હતો: "હું આ પાપથી કેવી રીતે મુક્ત થઈ શકું? અચ્યૂતને કેવી રીતે પ્રસન્ન કરી શકું?" તેને ચિંતામાં પડ્યું કે, "શું કરું જેથી લોકો મને ધનલોલુપ, સંકુચિત, મૂર્ખ અને સ્વાર્થપરી ગણાવે નહીં, પણ પવિત્ર માનશે?" અંતે તેણે નિશ્ચય કર્યો: "હું મારી પુત્રી, જે સ્ત્રીઓમાં મણિ સમાન છે, અને આ મણિ બંને શ્રીકૃષ્ણને આપી દઈશ. એમને પ્રસન્ન કરવાનો સાચો માર્ગ એ જ છે, બીજો કોઈ નથી." આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, સત્રાજિત પોતાની ગુણવંતી પુત્રી તથા મણિ લઈને શ્રીકૃષ્ણ પાસે ગયો અને બંને અર્પણ કર્યા. શ્રીકૃષ્ણે યોગ્ય રીતે સત્યભામા સાથે વિવાહ કર્યો; સત્યભામા એના સૌંદર્ય, ગુણ અને પવિત્રતાના કારણે અનેક રાજાઓ દ્વારા ઇચ્છિત હતી. શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: "હું આ મણિ સ્વીકારતો નથી, રાજન. એ તારી પાસે જ રહે, તું દેવતાઓનો ભક્ત છે; અમે તો માત્ર તેના લાભમાં ભાગીદાર છીએ." કેટલાક સમય પછી, શુકદેવજી કહે છે, પરમ પુરુષોત્તમ શ્રીકૃષ્ણ, યુયુધાન (સાત્યકી) જેવા સાથીઓ સાથે, પાંડવોને મળવા માટે ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયા. મુકુંદ, સર્વજગતના સ્વામી, આવ્યા ત્યારે પાંડુપુત્રો એકસાથે ઊભા થયા, એમ લાગ્યું કે જીવંતતા પાછી આવી હોય. અચ્યૂતને ભેટી, પાંડવો તેમના સ્પર્શથી સર્વ દુઃખ ભૂલી ગયા, અને તેમના પ્રેમાળ, સ્મિતભર્યા મુખારવિંદને જોઈ આનંદિત થયા. શ્રીકૃષ્ણે પહેલા યુધિષ્ઠિર અને ભીમના ચરણ સ્પર્શ કર્યા, પછી અર્જુનને આલિંગન આપ્યું અને નકુલ-સહદેવ દ્વારા સન્માનિત થયા. દ્રૌપદી, જે તાજેતરમાં વિવાહિત અને થોડું સંકોચી હતી, શ્રીકૃષ્ણ પાસે આવી, શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રણામ કરી. એ જ રીતે, સાત્યકી તથા અન્ય મહાનુભાવો પાંડવો દ્વારા સન્માનિત થયા અને પોતપોતાની જગ્યાએ બેઠા. શ્રીકૃષ્ણે કુંતીને પ્રણામ કર્યા; કુંતીએ પ્રેમથી ભીની આંખે તેમને આલિંગન આપ્યો. તેમણે કુંતી, પાંડવપત્નીઓ, બહેન અને સૌ સ્વજનોના કલ્યાણ વિશે પૂછ્યું. કુંતી, અનેક દુઃખો અને પછી થયેલા આત્મસાક્ષાત્કારને યાદ કરીને, પ્રેમથી ભરી આંખે અને રુંધાયેલા ગળે બોલી: "અમારું સારા ત્યારે જ થયું, જયારે અમને રક્ષક મળ્યા; હે કૃષ્ણ, મારા ભાઈએ પણ તને યાદ કરીને તારી પાસે મોકલ્યો હતો." "તમે સર્વના મિત્ર અને આત્મા છો, તમારે માટે 'આપણે' અને 'પર' એવો ભેદ નથી; છતાં, હૃદયમાં નિવાસ કરીને, જે તને યાદ કરે છે, તેના દુઃખ હંમેશા દૂર કરો છો." પછી યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: "શું કંઈ સારા કાર્યો બાકી છે? હે પ્રભુ, અમને તો સમજાતું નથી, કેમ કે યોગીઓ પણ જેમને દુર્લભ છે, એવા તું અમને દર્શન આપી રહયા છો!" રાજાના આ વિનંતિથી શ્રીકૃષ્ણે ઘણા મહિના ત્યાં વિતાવ્યા, અને ઇન્દ્રપ્રસ્થના લોકોના નેત્રોને આનંદિત કર્યા. એક દિવસ, અર્જુન, પોતાના હનુમાનધ્વજયુક્ત રથ પર ચઢીને, ગાંડીવ ધનુષ્ય અને અક્ષય તૂણીઓ લઈ, શ્રીકૃષ્ણ સાથે શિકાર માટે જંગલમાં ગયા. ત્યાં, તેણે તીરો વડે વાઘ, જંગલી ડૂંગર, ભેંસ, કુરંગ, સરભ, જંગલી ગાય, ગેંડા, હરણ, સસલા અને સળિયા વગેરેનું શિકાર કર્યું. તેમના સહયોગીઓ એ પવિત્ર કરેલા પ્રાણીઓ રાજાને તહેવાર માટે લાવ્યા. શિકારથી થાકેલા અને તરસેલા અર્જુન યમુના નદી પાસે ગયા. ત્યાં, શુદ્ધ જળથી પ્રક્ષાલન અને પાન કર્યા પછી, શ્રીકૃષ્ણ અને અર્જુનએ એક સુંદર કન્યા જોઈ, જે આસપાસ ફરતી હતી. અર્જુને, મિત્રની આજ્ઞાથી, તે તેજસ્વી, શુભલક્ષણા કન્યાને પૂછીયું: "હું કોણ છું? કોની પુત્રી છું? ક્યાંથી આવી છું? શું ઈચ્છું છું? મને લાગે છે કે તું પતિની શોધમાં છે, બધું કહી દે, સુન્દરી." શ્રી કલિન્દીએ ઉત્તર આપ્યો: "હું દેવતા સૂર્યની પુત્રી છું; પતિ મેળવવા માટે કઠોર તપ કરું છું. મારા માટે ભગવાન વિષ્ણુ, શ્રીના નાથ, સિવાય બીજું કોઈ પતિ નથી. એ મુકુંદ, આશ્રયહીનનો આશ્રય, મારા પર પ્રસન્ન થાય." "મારું નામ કલિન્દી છે, હું યમુનાના જળમાં, પિતાએ બનાવેલી ભવ્ય કોટીમાં નિવાસ કરું છું, જ્યાં સુધી અચ્યૂતના દર્શન ન થાય." આ સાંભળીને અર્જુને વાસુદેવને વાત કરી; શ્રીકૃષ્ણે હૃદયથી સમજીને કલિન્દીને રથ પર બેસાડી, રાજા યુધિષ્ઠિર પાસે લઈ ગયા. ત્યારપછી, શ્રીકૃષ્ણે પાંડવો માટે વિશ્વકર્માને દ્વારા અદભુત નગર બાંધાવ્યું. પોતાના સ્વજનોને પ્રસન્ન કરવા માટે શ્રીકૃષ્ણ ત્યાં નિવાસ કરતા હતા અને પછી અર્જુનના રથસારથિ બની, ખાંડવ વન અગ્નિને અર્પણ કરવા માટે ગયા. અગ્નિદેવ પ્રસન્ન થઈને અર્જુનને ધનુષ્ય, સફેદ ઘોડાવાળું રથ, બે અક્ષય તૂણીઓ, અભેદ્ય કવચ અને દિવ્ય શસ્ત્રો આપ્યા. તથા માયા દાનવે, અગ્નિમાંથી બચાવ્યા પછી, મિત્રતાના નિમિત્તે એક વિશાળ સભાભવન આપ્યું, જેમાં દુર્યોધન જળને જમીન સમજી ભુલાયો હતો. પછી, શ્રીકૃષ્ણે પાંડવો તથા મિત્રોની મંજૂરીથી, સાત્યકી અને અન્ય સાથીઓ સાથે ફરી દ્વારકા પરત ફર્યા. ત્યારબાદ, યોગ્ય સમય અને મુહૂર્તે શ્રીકૃષ્ણે કલિન્દી સાથે વિવાહ કર્યો, જેથી પ્રજામાં પરમ આનંદ પ્રસરી ગયો. વિંદા અને અનુવિંદા, અવંતિના રાજકુમાર અને દુર્યોધનના અનુયાયી, પોતાની બહેન મિત્રાવિન્દાને શ્રીકૃષ્ણ પસંદ કરે એથી રોકતા હતા. પણ, શ્રીકૃષ્ણે સભામાં બેઠેલા તમામ રાજાઓની સામે મિત્રાવિન્દાને બળપૂર્વક વિવાહ કરી. પછી, કોશલ દેશના પ્રસિદ્ધ ધર્મનિષ્ઠ રાજા નગ્નજિતની પુત્રી સत्या, જેને નગ્નજિતી પણ કહે છે, તેની કથા શરૂ થાય છે.