શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

સ્ત્રીઓ ધીમે ધીમે સમજવા લાગી અને થોડું શરમાતા, આનંદપૂર્વક, આશ્ચર્યથી આ અમૂલ્ય રત્ન જેવો પુરૂષ પાસે આવી. ત્યારબાદ, વૈદર્ભી, કાળી આંખો અને મીઠા બોલાવાળી, પોતાના ગુમ થયેલા પુત્રને યાદ કરી, માતૃસ્નેહથી hendes સ્તન ભીંજાઈ ગયા. તે વિચારે છે—આ પુરુષરત્ન કોણ છે, કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર? એ ક્યા માતાના પુત્ર છે? કોના ગર્ભમાં રહેતો હતો? કઈ સ્ત્રીને એ મળ્યો છે, અથવા કોની પાસે એ આવ્યો છે? વૈદર્ભી મનમાં કહે છે: “મારો પોતાનો પુત્ર જન્મગૃહમાંથી ગુમ થયો હતો. આ પણ એ જ ઉંમર અને રૂપ ધરાવે છે—જો એ ક્યાંક જીવતો હોય, તો એ કયા સ્થળે હશે?” તે વધુ વિચારે છે: “એ શારંગધારી ભગવાન જેવી જાકે, અંગો, ચાલ, અવાજ, સ્મિત અને નજરમાં એવી સમાનતા કેવી રીતે મળી છે?” એના હૃદયમાં વિશ્વાસ પેદા થાય છે: “આ ચોક્કસ એ જ બાળક છે, જેને મેં ગર્ભમાં ધારણ કર્યો હતો. મારો ડાબો હાથ પ્રેમથી થરથરાય છે, અને એ માટે મારો સ્નેહ વધતો જાય છે.” વૈદર્ભી આવી રીતે મનમાં વિચારી રહી હતી, ત્યારે દેવકીના પુત્ર, તેજસ્વી કૃષ્ણ, દેવકી અને વસુદેવ સાથે ત્યાં આવ્યા. સર્વ જાણતાં હોવા છતાં, જનાર્દન ભગવાન મૌન રહ્યા; નારદે સમગ્ર કથા કહી, શમ્બરનું સંહાર સહિત. આ અદભુત કથા સાંભળીને, કૃષ્ણની આંતરગૃહની સ્ત્રીઓ આનંદથી જળવાઈ, વર્ષો પછી ગુમ થયેલા બાળકને ફરીથી મળતાં, જાણે મૃત્યુમાંથી પાછો આવ્યો હોય એમ સ્વાગત કર્યું. દેવકી અને વસુદેવ, કૃષ્ણ અને બલરામ તથા તેમની પત્નીઓએ એ દંપતીને, અને રુક્મિણીને પણ, હર્ષથી ભેટી લીધાં. દ્વારકાના વાસીઓએ, ગુમ થયેલા પ્રદ્યુમ્ન પાછો આવ્યો છે, એમ સાંભળીને, “અરે! બાળક જાણે મૃત્યુમાંથી પાછો આવ્યો—સૌભાગ્યથી!” એમ exclaimed કર્યું. એ બાળક, જેને વારંવાર માતાઓ પોતાના પ્રભુ અને પિતાને જેવો પ્રેમથી પૂજતા, અને જે માટે તેમનો સ્નેહ રોજ વધતો—પરંતુ એ અજીબ નથી, કેમ કે લક્ષ્મીના ધામના પ્રતિબિંબમાં, કામ અને પ્રેમના ક્ષેત્રે, જે ગુણથી વંચિત છે, એ બીજાઓ શું કરી શકે? આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવતના દશમ સ્કંધ, દ્વિતીય ભાગ, પચપનમા અધ્યાય ‘પ્રદ્યુમ્ન જન્મ કથા’ પૂર્ણ થાય છે. પછી છપ્પનમા અધ્યાય આરંભે છે. શ્રી શુકદેવે કહ્યું: સતરાજિતે, એક દોષ કરી, પોતાની દીકરી કૃષ્ણને આપી, અને સ્યામંતક રત્ન પણ વ્યક્તિગત રીતે અર્પણ કર્યું. રાજાએ પૂછ્યું: “સતરાજિતે કૃષ્ણ સામે શું દોષ કર્યું, ó બ્રાહ્મણ? સ્યામંતક રત્ન કયા સ્થળેથી મળ્યું? તેણે પોતાની દીકરી હરિને કેમ આપી?” શુકદેવે કહ્યું: સતરાજિત, સૂર્યદેવના મોટા ભક્ત અને મિત્ર, જેમણે પ્રસન્ન થઈને સ્યામંતક રત્ન આપ્યું. એ રત્ન ગળામાં પહેરી, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, સતરાજિત દ્વારકામાં પ્રવેશ્યા, અને એના તેજથી લોકો એને ઓળખી શક્યા નહીં. દૂરથી જોઈ, લોકો એના તેજથી ચમકાઈ ગયા, અને dice રમતાં ભગવાન પાસે જઈને કહ્યું: “ઓ નારાયણ, શંખ, ચક્ર, ગદા ધારક, દામોદર, કમળનેत्र, ગોવિંદ, યદુઓના આનંદ! અહીં સૂર્યદેવ આવે છે, ó જગતના સ્વામી, તમને જોવા ઈચ્છે છે, એના પ્રખર કિરણોથી લોકોની નજર ચોરી લે છે.” “નિશ્ચયથી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ લોકો ત્રણેય લોકમાં તમારી શોધ કરે છે; જાણે છે કે તમે યદુઓમાં છુપાયેલા છો, આજે અજન્મા ભગવાન તમને જોવા આવે છે.” શુકદેવે કહ્યું: બાળકોના શબ્દો સાંભળીને, કમળનેત્ર ભગવાન હસ્યા અને કહ્યું: “એ સૂર્યદેવ નથી, એ સતરાજિત છે, રત્નના તેજથી ઝળહળતો.” સતરાજિત પોતાના ભવ્ય ગૃહમાં પ્રવેશ્યા, શુભ પ્રસંગ માટે સજાવેલું, અને રત્ન મંદિરમાં, બ્રાહ્મણો દ્વારા સ્થાપિત કરાવ્યું. દરરોજ, ó ભગવાન, એ રત્નથી આઠ મન સોનુ ઉત્પન્ન થાય છે; જ્યાં એ રત્ન પૂજાય છે, ત્યાં દુર્ભિક્ષ, આપત્તિ, સાપદોષ, રોગ, દુર્ભાગ્ય થતું નથી. યદુરાજ શૌરીએ રત્ન માંગ્યું, પણ સતરાજિતે ધન ઇચ્છતા ન હોવાથી, વિનંતી અવગણીને રત્ન આપ્યું નહીં. એક દિવસ, પ્રસેનાએ તેજસ્વી રત્ન ગળામાં પહેરી, ઘોડા પર બેસી, જંગલમાં શિકાર માટે ગયો. ત્યાં એક સિંહે પ્રસેન અને એના ઘોડાને માર્યા, રત્ન લઈ, પર્વતની ગુફામાં ગયો; પણ ત્યાં જાંબવતે, રત્ન ઇચ્છતા, સિંહને માર્યો. જાંબવતે એ રત્ન પોતાના પુત્ર માટે રમકડા તરીકે ગુફામાં રાખ્યું; પણ ભાઈને ન જોઈ, સતરાજિત ખૂબ દુઃખી થયો. લોકો કહેવા લાગ્યા: “રત્નધારી એ જંગલમાં ગયો, કૃષ્ણે કદાચ એને મારી નાખ્યો; એનો ભાઈ મારા હાથમાં છે.” આવી વાત લોકો એકબીજાને ચુપચાપ કહેવા લાગ્યા. ભગવાને, પોતાનું નામ દુશ્પાત્રતામાં આવતાં સાંભળીને, નાગરિકો સાથે, પ્રસેનના માર્ગે, પોતાની નિર્દોષતા સાબિત કરવા નીકળ્યા. જંગલમાં પ્રસેન અને એના ઘોડાને સિંહે માર્યા છે, એવું જોઈ, લોકો પર્વતની ઢાળ પર સિંહને ભલૂએ માર્યો છે, એવું પણ જોઈ. ભગવાન, એકલા, ભયાનક ભલૂના ગુફામાં, ઘન અંધારામાં પ્રવેશ્યા, લોકો બહાર રાખ્યા. ત્યાં, રત્ન બાળકના રમકડા તરીકે જોઈ, એને લેવા મનમાં નક્કી કર્યું અને બાળક પાસે ઊભા રહ્યા. અજાણ્યા પુરુષને જોઈ, દાઈએ ડરથી બૂમ પાડી; એ સાંભળીને, જાંબવત, શક્તિશાળી ભલૂ, ગુસ્સાથી અંદર દોડી આવ્યો. એણે ભગવાન સાથે, એમને સામાન્ય મનુષ્ય સમજી, ક્રોધમાં, સાચી શક્તિ ઓળખી નહીં. બંને વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું—વિજયની ઇચ્છા સાથે, શસ્ત્ર, પથ્થર, વૃક્ષ, હાથથી, જાણે ગૃધ્રો માંસ માટે લડતા હોય. અઠ્ઠાવીસ દિવસ, દિવસ-રાત, આરામ વગર, બંનેએ વીજળી જેવી મુક્કીથી એકબીજાને માર્યા. કૃષ્ણના ઘા ખાઈ, જાંબવતના અંગો બાંધાઈ, શક્તિ ખૂટી, શરીર પસીનાથી ભીંજાઈ, જાંબવત ખૂબ આશ્ચર્યથી ભગવાનને બોલ્યા: “હું જાણું છું, તમે સર્વ જીવનો જીવન, તેજ, શક્તિ, અને પ્રભુ છો—વિષ્ણુ, પુરાતન પુરુષ, પરમ ભગવાન અને સ્વામી. તમે સર્જનારોના સર્જનારા છો, અને સર્જાયેલામાં રહેલા છો; તમે કાળ છો, માપનારા ભગવાન, પરમ આત્મા, અને સર્વ આત્માઓના આત્મા છો.