શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

હે બ્રાહ્મણ, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પવિત્ર કથાઓ, જે મધુર મધ જેવા છે, જગતના પાપો હરી લે છે, અને વારંવાર સાંભળવા છતાં નવી અને તાજી જ લાગે છે—even those who know them well, તેમ છતાં પણ એમને સાંભળવાથી મન તૃપ્ત થતું નથી. શ્રી બાદરાયણ કહે છે: વિદર્ભના મહાન રાજા ભીષ્મક હતાં. તેમને પાંચ પુત્રો અને એક અતિ સુંદર પુત્રી હતી. મોટો પુત્ર રુક્મી, પછી રુક્મરથ, રુક્મબાહુ, રુક્મકેશ અને રુક્મમાલી હતા. તેમની ધર્મનિષ્ઠા અને ગુણવંતી બહેનનું નામ રુક્મિણી હતું. રુક્મિણીના મહેલમાં આવતા મહેમાનો પાસેથી, તેણે મુકુન્દના સૌંદર્ય, શૌર્ય, ગુણ અને યશના વર્ણન સાંભળ્યા. એ બધું સાંભળીને, રુક્મિણીના મનમાં શ્રીકૃષ્ણને પતિ રૂપે અપનાવવાની ઇચ્છા જાગી. શ્રીકૃષ્ણે પણ રુક્મિણીની બુદ્ધિ, સુંદરતા, પવિત્રતા અને ગુણો જોઈને, મનમાં નક્કી કર્યું કે તે યોગ્ય પત્ની છે. જ્યારે રુક્મિણીના કુટુંબના લોકો પણ કૃષ્ણને જમાઈ બનાવવા ઇચ્છતા હતાં, ત્યારે તેના ભાઈ રુક્મીએ, જે કૃષ્ણથી દ્વેષ રાખતો હતો, એમાં અવરોધ કર્યો અને શિશુપાલને પસંદ કર્યો. આ વાત જાણીને, કાળી આંખોવાળી વિદર્ભકુમારી રુક્મિણી ખૂબ જ વ્યાકુળ થઇ ગઈ. ઘણું વિચારી, તેણે એક વિશ્વાસુ બ્રાહ્મણને કૃષ્ણ પાસે દૂત બનાવીને મોકલ્યો. આ બ્રાહ્મણ દ્વારકા પહોંચી ગયો. દ્વારપાલોએ તેને અંદર લઈ ગયા, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ સુવર્ણસિંહાસન પર આરૂઢ હતાં. ભગવાને બ્રાહ્મણને આવકાર્યો, તેને બેઠાડ્યો અને દેવતાઓ જેવો સન્માન આપ્યો. બ્રાહ્મણે ભોજન અને આરામ કર્યા પછી, કૃષ્ણ, ધર્મનિષ્ઠ બ્રાહ્મણના ચરણ સ્પર્શી, પુછ્યું: "હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમારો ધર્મ, જે વડીલોએ માન્ય કર્યો છે, સુખથી ચાલે છે ને? તમારું મન સંતુષ્ટ છે ને?" કૃષ્ણે કહ્યું, "જ્યારે બ્રાહ્મણ પોતાના ધર્મમાં સ્થિર રહી, જે મળે તેમાં સંતોષ રાખે, ત્યારે તે સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરી શકે છે. જો દેવતાઓના સ્વામી પણ અસંતુષ્ટ હોય, તો તેઓ અવ્યાખ્યાયિત રીતે ભટકતા રહે છે, પણ સંતોષી માણસ પાસે કંઈ ન હોય, તો પણ નિરોગી નિદ્રા કરે છે. હું એવા બ્રાહ્મણોને વંદન કરું છું, જે સંતોષી, ગુણવંત, સૌના મિત્ર, વિનમ્ર અને શાંત હોય. બધું સારું છે ને? રાજા જેની પ્રજાને સુખી રાખે છે, એ મને પ્રિય છે." "તમે અહીં આવ્યા છો, તો કહો—વિશેષ કરીને કોઈ ગુપ્ત વાત હોય તો કહો, હું શું કરું?" ભગવાને આ રીતે સન્માનપૂર્વક પૂછ્યું ત્યારે બ્રાહ્મણે રુક્મિણીનું સંદેશ આપ્યું. રુક્મિણીએ લખ્યું: "હે જગતશોભા, તમારા ગુણો સાંભળીને, જે દુઃખ દૂર કરે છે, મારું મન મારો સંકોચ છોડીને તમારા તરફ ખેંચાઈ ગયું છે. તમારા રૂપના દર્શનથી, જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે, મારું હૃદય મોહાઈ ગયું છે. હે મુકુન્દ, કઈ પણ સજીવ, વિવેકવંતી કન્યા, જે સદગુણવાળી હોય, એ તમારું સ્વયંવર કેમ ન પસંદ કરે—કેમ કે તમે જાતે જ સર્વ દૃષ્ટિએ સર્વોત્તમ છો. તેથી, હે પ્રભુ, મેં તમને પતિ તરીકે પસંદ કર્યા છે; કૃપા કરીને મને સ્વીકારો. શિશુપાલ જે સિંહ માટેનું શિકાર હોય તે શિયાળે છીનવી ન જાય!" "હું જે પુણ્ય, દાન, યજ્ઞ, વ્રત, દેવ-બ્રાહ્મણ-માતાપિતાનું સેવન કર્યું છે, તેનાથી જો તમે પ્રસન્ન હો, તો તમે જ મારા હાથ પકડી લેજો—દમઘોષપુત્ર કે બીજાએ નહીં." "આવતીકાલે, જ્યારે તમે વિદર્ભ આવો, તો ગુપ્ત રીતે તમારી સેના સાથેCEDI અને MAGADHAના દળોને હરાવી, રાક્ષસ વિધિ પ્રમાણે મને વિજયી શક્તિથી લઈ જજો. જો તમે વિચારો કે હું અંદરના મહેલમાં કટોકટીથી રાખવામાં આવી છું, તો હું કહું—લગ્નના પૂર્વે, કુળદેવી ગિરિજા માતાજીની પૂજા માટે, નવી વહુ બહાર જાય છે. એ પ્રસંગે તમે મને લઈ જજો." "જેમ મહાત્માઓ તમારા ચરણરજમાં સ્નાન કરવા ઇચ્છે છે, તેમ હું પણ તમારી કૃપા મેળવવા ઈચ્છું છું. જો મને તમારી કૃપા ન મળે, તો હું આ જીવન ત્યજી દઈશ—even after many births." બ્રાહ્મણે કહ્યું: "હું યાદવકુમારીનું ગુપ્ત સંદેશો લાવ્યો છું. તમે વિચાર કરો અને યોગ્ય નિર્ણય લો." શુકદેવજી કહે છે: વિદર્ભકુમારીનું સંદેશ સાંભળીને યાદુનંદન કૃષ્ણે બ્રાહ્મણનો હાથ પકડી, સ્મિત કરીને કહ્યું: "મને પણ રાતે ઊંઘ આવતી નથી, મારું મન રુક્મિણીમાં લિનો છે. હું જાણું છું કે રુક્મિણીના લગ્ન મારા સાથે તેના ભાઈએ રોક્યા છે. હું રાજાઓની સભામાંથી, યુદ્ધમાં, મારી ભક્ત અને નિર્દોષ રૂપવતી રુક્મિણીને લઈ આવીશ." માધુસૂદને શુભ મુહૂર્ત જાણીને પોતાના સારથી દારુકાને કહ્યું: "ઝલદી રથ તૈયાર કરો." દારુકાએ શૈબ્ય, સુગ્રીવ, મેઘપુષ્પ અને બલાહક નામના ઘોડાઓ જોડીને સુવર્ણરથ લાવ્યો. કૃષ્ણ રથ પર ચઢ્યા, બ્રાહ્મણને પણ બેસાડ્યો અને તેજસ્વી ઘોડાઓ સાથે માત્ર એક રાત્રિમાં આનંદથી વિદર્ભ પહોંચ્યા. કુંડિનાના રાજા પોતાના પુત્ર માટે ખૂબ પ્રેમથી રુક્મિણીના લગ્ન શિશુપાલ સાથે કરવા તૈયારી કરવા લાગ્યા. શહેરને સારી રીતે ધોઈ, રસ્તા, ગલીઓ, ચોરાહા રંગીન ધ્વજ, પટાકા અને તોરણોથી શોભાવ્યું. પુરુષો-સ્ત્રીઓ ચોખ્ખા વસ્ત્રો, ફૂલોની વેણીઓ અને આભૂષણોથી શોભાયમાન હતાં; ઘરોમાં અગરુની સુગંધ ફેલાઈ હતી. રાજાએ પિતૃઓ, દેવતાઓ અને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરી, તેમને ભોજન કરાવ્યું અને શુભ મંત્રો બોલાવ્યા. સુંદર કન્યાએ સ્નાન કરીને, શુભ પ્રસંગ માટે સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણ પહેરીને તૈયાર થઇ. શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ સામ, ઋગ્ અને યજુર્વેદના મંત્રો સાથે સુરક્ષા વિધિ કરી; મુખ્ય પુરોહિતે અથર્વવેદના જાપથી ગ્રહશાંતિ કરી. રાજાએ બ્રાહ્મણોને સોનુ, ચાંદી, વસ્ત્રો, તલ-ગોળ અને ગાયો દાન કરી. દમઘોષપુત્ર શિશુપાલના પિતા, ચેદીદેશના રાજાએ પણ પોતાના પુત્ર માટે સર્વ સુખ-સમૃદ્ધિના ઉપાય, મંત્રજ્ઞો દ્વારા, પૂરા કર્યા. પછી, નશામાં ચકચૂર હાથીઓ, સુવર્ણશોભિત રથો અને વિશાળ પદાતિ-અશ્વસૈન્ય સાથે, કુંડિનાપુર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.