શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મગધના રાજા, બલરામ અને કેશવા અગ્નિમાં દહાય ગયા છે એવી ખોટી માન્યતા રાખીને, પોતાની વિશાળ સેના સાથે પાછા મગધા તરફ પાછા ફર્યા. એ સમયે, આનંદના પ્રસિદ્ધ રાજા રૈવત, બ્રહ્માના પ્રેરણાથી, પોતાની પુત્રી રૈવતીને બલદેવને previously ઘોષિત પ્રમાણે વિવાહમાં આપી દીધી. આ તરફ, ભગવાન ગોવિંદે પણ ભીષ્મકાની પુત્રી અને શ્રીની માતા, વૈદર્ભીને, તેના સ્વયંવર સમયે, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજાને, વિવાહમાં સ્વીકારી. શ્રીકૃષ્ણે, શાલ્વ અને ચેદી રાજાના સહયોગીઓને, બધાની નજર સામે, શક્તિથી પરાજિત કરી, રૂકમિણીને ગરુડ જેમ અમૃત લઈ જાય એ રીતે વિવાહમાં લઈ ગયા. રાજાએ કહ્યું: એવું સાંભળવામાં આવે છે કે ભગવાને ભીષ્મકાની સુંદર મુખવાળી પુત્રી રૂકમિણીને રાક્ષસ વિધિથી વિવાહમાં લીધી. હે ભગવાન, હું સાંભળવા ઈચ્છું છું કે કૃષ્ણ, જેની તેજ અસીમ છે, જરસંધ, શાલ્વ અને અન્ય રાજાઓને પરાજય કરી, કઈ રીતે કન્યાને પોતાના વિવાહમાં લાવ્યા. હે બ્રાહ્મણ, કૃષ્ણની પવિત્ર કથાઓ, જે મધ જેવા મીઠા, જગતને શુદ્ધ કરે છે, હંમેશા નવી અને તાજી છે—even those who know them well—એવી કથાઓ સાંભળવામાં કોણ તૃપ્ત થઈ શકે? શ્રી બાદરાયણ કહે છે: વિદર્ભના એક મહાન રાજા ભીષ્મક હતા, જેમના પાંચ પુત્ર અને એક અતિ સુંદર પુત્રી હતી. સૌથી મોટો પુત્ર રૂક્મિ, પછી રૂક્મરથ, રૂક્મબાહુ, રૂક્મકેશ અને રૂક્મમાલી; અને તેમની ધર્મનિષ્ઠ બહેન રૂકમિણી હતી. રૂકમિણી, પોતાના ઘરમાં આવતા લોકો પાસેથી મુકુંદના સૌંદર્ય, પરાક્રમ, ગુણ અને યશની પ્રશંસા સાંભળીને, કૃષ્ણને પોતાનો પતિ તરીકે યોગ્ય માનવા લાગી. કૃષ્ણે પણ રૂકમિણીની બુદ્ધિ, સુંદરતા, ગુણ અને સદાચારને ઓળખીને, મનમાં તેને પોતાની પત્ની તરીકે સ્વીકારવાનો સંકલ્પ કર્યો. હ虽然 તેના કુટુંબજનો રૂકમિણીને કૃષ્ણને આપવાની ઈચ્છા રાખતા હતા, પણ તેનો ભાઈ રૂક્મિ, જે કૃષ્ણ સાથે દુશ્મનાઈ રાખતો હતો, એમાં અવરોધ લાવ્યો અને શિશુપાલને પસંદ કર્યો. આ વાત જાણવા મળતાં, વિદર્ભની કાળી આંખવાળી રાજકુમારી રૂકમિણી ખૂબ દુઃખી થઈ, અને વિચારીને, એક વિશ્વાસપાત્ર બ્રાહ્મણને ઝડપથી કૃષ્ણ પાસે મોકલ્યો. બ્રાહ્મણ દ્વારકા પહોંચ્યા, અને દ્વારપાલોએ તેમને અંદર જવા દીધા, જ્યાં તેમણે પરમ પુરુષને સુવર્ણ સિંહાસન પર બેઠેલા જોયા. ભક્તોના સ્વામી, બ્રાહ્મણને જોઈને, પોતાનો સિંહાસન છોડીને તેમને બેઠા કર્યા અને દેવો જેમ પોતાને સન્માન કરે, તેમ સન્માન કર્યું. બ્રાહ્મણે ભોજન કરીને આરામ કર્યો પછી, કૃષ્ણ, ધર્મનિષ્ઠો માટે આશ્રય, તેમના પગને સ્પર્શી, કાળજીપૂર્વક પૂછ્યા: "હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શું તમારા ધર્મ, વડીલો દ્વારા માન્ય, સરળતાથી ચાલે છે? શું તમારું મન હંમેશા તૃપ્ત રહે છે? બ્રાહ્મણ, જે whatever મળે, એમાં સંતોષ રાખે છે, પોતાનાં ધર્મમાં સ્થિર રહે છે, એ બધા ઈચ્છાઓ પૂરી કરી શકે છે. દેવોના સ્વામી પણ, જો અસંતોષ હોય, તો વારંવાર લોકોમાં ભટકે છે; પણ જે સંતોષથી જીવે છે, એ કશું ન હોવા છતાં, નિરાકુલ ઊંઘે છે. હું મારા માથું એવા બ્રાહ્મણોને એકવાર વંદન કરું છું, જે whatever મળે એમાં સંતોષ રાખે છે, ધર્મનિષ્ઠ, સર્વ જીવોના શ્રેષ્ઠ મિત્ર, વિનમ્ર અને શાંત છે. હે બ્રાહ્મણ, શું બધું ઠીક છે? રાજા, જેમના પ્રજાજન તેમની સુરક્ષા હેઠળ સુખી રહે છે, એ મને પ્રિય છે. તમે અહીં આવ્યા છો, અનેક મુશ્કેલીઓ પાર કરીને, તો બધું કહો, ખાસ કરીને જો કંઈ ગુપ્ત છે—મારે શું કરવું જોઈએ?" આ રીતે ભગવાને, લિલા માટે ધારેલું રૂપ ધારણ કરીને, શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂછ્યું, તો બ્રાહ્મણે બધું વર્ણન કર્યું. રૂકમિણીના સંદેશા પ્રમાણે: "હે જગતના સૌંદર્ય, તમારા ગુણો સાંભળીને, જે સાંભળનારના દુઃખ દૂર કરે છે, મારા મન, નિઃશંકપણે, તમારા તરફ ખેંચાઈ ગયું છે. તમારા રૂપને જોઈ, જે જોનારની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે, મારું હૃદય મોહાઈ ગયું છે. હે મુકુંદ, કઈ સજ્જન કુટુંબની, વિવેકવાળી કન્યા, તમને પતિ તરીકે પસંદ ન કરે—તમે જ જાતમાં સમાન છો, વંશ, ગુણ, સૌંદર્ય, જ્ઞાન, ઉંમર, સંપત્તિ અને યશમાં, અને સર્વ લોકોના મનમાં આનંદ લાવો છો, હે પુરુષસિંહ! અત્યારે, હે ભગવાન, મેં તમને પતિ તરીકે પસંદ કર્યા છે; કૃપા કરીને મને પત્ની તરીકે સ્વીકારો, કેમ કે મેં પોતે તમારી પાસે અર્પણ કરી છે. ચેદી રાજા, સિંહ માટે અર્પિત ભોજનને શિયાળ જેમ ઝૂંટી રીતે લઈ જાય, તેમ, એ મારા પર હાથ ન મૂકે, હે કમળનયન! જો ભગવાન, સર્વના સ્વામી, ગદા ના મોટા ભાઈ, મારા દાન, યજ્ઞ, વ્રત, વિધિ, દેવો, બ્રાહ્મણો અને વડીલોની સેવા દ્વારા પ્રસન્ન થયા હોય, તો એ જ મારી હાથ પકડી લે, દમઘોષના પુત્ર કે બીજાને નહીં. કાલે, હે અજય, તમે વિદર્ભમાં વિવાહ માટે આવો, છુપાઈને અને તમારી સેના સાથે, ચેદી અને મગધના સેનાને પરાજિત કરો, અને રાક્ષસ વિધિ પ્રમાણે, પરાક્રમથી મને જીતો, કેમ કે મારા માટે પરાક્રમ જ કન્યાદાન છે. જો તમે વિચારો છો કે હું, જે ઘરનાં અંદર રાખવામાં આવે છે અને કુટુંબજનો દ્વારા રક્ષિત છું, કેવી રીતે તમારી સાથે વિવાહ થઈ શકું, તો હું માર્ગ બતાવું: એક દિવસ પહેલાં કુટુંબની દેવીની પૂજા માટે મોટી યાત્રા થાય છે, જેમાં નવી વધૂ બહાર જાય છે અને ગિરિજાની પૂજા કરે છે. મહાન આત્માઓ, જેમના કમળ જેવા પગની ધૂળમાં સ્નાન કરવા ઈચ્છે છે, જેમ કે ઉમાના સ્વામી પોતાના અંધકાર દૂર કરવા માટે કરે છે—હે કમળનયન, જો હું તમારી કૃપા પ્રાપ્ત ન કરી શકું, તો હું આ જીવન, વ્રતથી કાળી પડી, અનેક જન્મોમાં ત્યાગી દઈશ. બ્રાહ્મણે કહ્યું: આ રીતે મેં યદુવંશની પુત્રીના ગુપ્ત સંદેશા લાવ્યા છે. શું કરવું, વિચારો અને પછી કરજો." શુકદેવ કહે છે: વિદર્ભની રાજકુમારીના સંદેશા સાંભળીને, યદુવંશના પુત્ર કૃષ્ણે બ્રાહ્મણનો હાથ પકડી, સ્મિત કરીને કહ્યું: "મને પણ રાતે ઊંઘ આવતી નથી, મારું મન તેના તરફ મગ્ન છે. હું જાણું છું કે રૂકમિણીનું વિવાહ મારા સાથે તેના ભાઈના દુશ્મનાઈથી અટકાવવામાં આવ્યું છે. હું તેને અહીં લાવીશ, રાજાઓની સભામાં યુદ્ધ કરીને, કેમ કે એ મારી પર ભક્તિ ધરાવે છે, spotless in form, જેમ યજ્ઞની જ્વાળા. શુકદેવ કહે છે: રૂકમિણીના વિવાહ માટે શુભ સમય જાણીને, મધુસૂદને પોતાના સારથિ દારુકાને કહ્યું, 'દારુકા, ઝડપથી રથ લાવ.' દારુકાએ શૈબ્ય, સુગ્રીવ, મેઘપુષ્પ અને બલાહક નામના ઘોડાઓ જોડાયેલા રથ લાવ્યો, અને જોડેલા હાથથી ભગવાન સામે ઉભા રહ્યા. શૌરીએ રથ પર ચઢીને બ્રાહ્મણને પણ સાથે બેસાડ્યા, અને ઝડપથી Ānarta થી Vidarbha, એક જ રાતમાં પહોંચી ગયા. કુંડિનાના રાજાએ, પોતાના પુત્ર માટે ખૂબ પ્રેમથી, રૂકમિણીને શિશુપાલને આપવા માટે વિવાહની તૈયારીઓ શરૂ કરી. શહેરને સારી રીતે સાફ કરીને, રસ્તા, ગલીઓ અને ચોરાહા રંગીન ધ્વજ, પટાકા અને તોરણોથી શણગારવામાં આવ્યા. શહેરમાં spotless કપડાં પહેરેલા પુરુષો અને સ્ત્રીઓ, હાર, સુગંધિત ફૂલ અને આભૂષણોથી શણગારેલા, અને અગરુની સુગંધથી મહેકતા ભવ્ય ઘરોથી ભરાઈ ગઈ હતી.