યવન રાજાએ મનમાં નક્કી કર્યું કે હું ભગવાનને પકડી લઉં, અને એ ઈચ્છાથી તે ભગવાનના પાછળ દોડવા લાગ્યો, જયારે ભગવાન તો યોગીઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય છે. હરિએ પોતાને થોડા અંતરે દેખાડતા, યવન રાજાને પગે પગે પછાડતાં એક પર્વતની ગુફા તરફ લઈ ગયા, જાણે પોતે પોતાને જ પકડી શકે એમ યવન રાજાને ભટકાવ્યા. યવન રાજાએ યાદવ વંશના એકને逃વું યોગ્ય નથી એમ કટાક્ષ કરતા, ભગવાનના પાછળ દોડ્યા, પણ તે દુર્ભાગ્યશાળી યવન ભગવાનને પકડી શક્યો નહીં. ભગવાન, એ રીતે તાણેલા છતાં, પર્વતની ગુફામાં પ્રવેશ્યા; યવન પણ અંદર ગયો અને ત્યાં એક માણસને ઊંઘતો જોયો. યવનને લાગ્યું, ‘આ માણસને દૂર લાવીને અહીં મૂકી દીધો છે, અને એ સંત જેવો ઊંઘી રહ્યો છે.’ એ મૂર્ખ યવન, અચ્યુત જે ઊંઘી રહ્યા હતા, તેમને પગથી માર્યો. એ માણસ, લાંબી ઊંઘ પછી, ધીમે ધીમે આંખો ખોલી, ચારેય બાજુ જોયું અને પોતાના બાજુમાં ઉભેલા યવનને જોયો. એ સમયે, એ માણસના ક્રોધભર્યા નજરથી, યવન તુરંત જ પોતાની જ શરીરથી ઉદભવેલા અગ્નિમાં ભસ્મ થઈ ગયો. રાજાએ પુછ્યું: ‘એ માણસ કોણ હતો? કયા વંશ અને શક્તિના? શા માટે એ ગુફામાં ઊંઘી રહ્યો હતો? એ યવનના સંહારકની તેજસ્વિતા કેવી હતી?’ શ્રી શુકદેવે કહ્યું: એ ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં જન્મેલા, માંધાતૃના મહાન પુત્ર, મુચુકુંદ હતા, બ્રાહ્મણો માટે અતિ ભક્ત અને સત્યમાં સ્થિર. ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓએ તેમને વિનંતી કરી હતી કે અસુરોનો ભય દૂર કરવા તેઓ રક્ષા કરે; મુચુકુંદે લાંબા સમય સુધી એ કાર્ય કર્યું. પછી, દેવતાઓએ મુચુકુંદને ગુફામાં શોધી, કહ્યું: ‘રાજા, હવે અમારી રક્ષા માટે કષ્ટ ન કરો.’ ‘તમે માનવ જગત અને દુશ્મન વિનાના રાજ્યનો ત્યાગ કર્યો છે; હવે તમારી તમામ ઈચ્છાઓ ત્યાગી છે.’ ‘તમારા પુત્રો, પત્નીઓ, સગા, મંત્રીઓ, સલાહકારો અને સમકાલીન પ્રજાજન હવે જીવતા નથી.’ ‘સમય, સર્વશક્તિમાન અને અવિનાશી ભગવાન, સૌથી શક્તિશાળી છે; એ રમતાં રમતાં તમામ જીવોને અંતે પહોંચાડે છે, જેમ ગવાળિયો ગાયોને કરે છે.’ ‘શુભ, તમે ઇચ્છો તે વર માંગો, મુક્તિ સિવાય; એ અમારો અધિકાર નથી, માત્ર એક ભગવાન છે – અવિનાશી વિષ્ણુ.’ એ રીતે, મુચુકુંદે દેવોને વંદન કર્યું, ગુફામાં પ્રવેશ્યા અને દિવ્ય ઊંઘમાં તલિન થઈ ગયા. જ્યારે યવન ભસ્મ થયો, ત્યારે ભગવાન, સાત્વત શ્રેષ્ઠ, મુચુકુંદને દર્શન આપ્યા. મુચુકુંદે ભગવાનને જોયા – વરસાદના વાદળ જેવું શ્યામવર્ણ, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવતા, કૌસ્તુભ રત્નથી ઝળહળતા. ચાર પ્રકાશમાન ભુજાઓ, વૈજયંતી માળા, સુંદર, દયાળુ ચહેરો, ઝબકતા મકર કુંડળો, સૌ માટે દર્શનીય, પ્રેમથી સ્મિત કરતી આંખો, ಸದાય યુવાન, ગર્વીલા સિંહ જેવો, ઉત્તમ શક્તિ ધરાવતા. ભવ્યતા જોઈ, મુચુકુંદ વિસ્મયમાં, શંકા અને સાવધાનીથી, ધીમે ધીમે પૂછ્યા: ‘તમે કોણ છો, જે આ જંગલમાં, પર્વત ગુફામાં, કમળપાંખ જેવા પગથી કાંટા વચ્ચે ફર્યા છો?’ ‘તમારી તેજસ્વિતા અન્ય દેવો, અગ્નિ, સૂર્ય, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર, જગતના રક્ષક – કોઈની સાથે સરખાવું તો, એ પણ તમારી સામે ફીકી લાગે છે.’ ‘હું તમને દેવોમાં પણ શ્રેષ્ઠ માનું છું, કેમ કે તમે ગુફાનો અંધકાર દીપક જેવો દૂર કર્યો.’ ‘મહાન, જો તમને ગમે, તો કૃપા કરીને તમારા જન્મ, કૃત્યો, વંશ વિશે કહો; અમે નિર્દોષ સેવા કરવા ઈચ્છીએ છીએ.’ ‘હું ઇક્ષ્વાકુ વંશનો ક્ષત્રિય, યુવનાશ્વનો પુત્ર મુચુકુંદ છું.’ ‘લાંબા જાગરણથી થાકેલો, ઊંઘથી ઇન્દ્રિયો મંદ, અહીં એકલો પડ્યો હતો, કોઈએ જાગૃત કર્યો.’ ‘તે પણ પોતાના દુષ્કર્મથી ભસ્મ થયો; ત્યારબાદ, શત્રુઓના વિજયી, તમે પ્રગટ થયા.’ ‘તમારી અસહ્ય તેજસ્વિતા એટલી છે કે અમે જોઈ શકતા નથી; મહાન, તમે સર્વ જીવોમાં પૂજનીય છો.’ રાજા એમ બોલ્યા, ત્યારે ભગવાન, સર્વજીવોના સર્જક, સ્મિત સાથે, વાદળ જેવો ગુંજતા અવાજે જવાબ આપ્યો: ‘મારા જન્મ, કૃત્ય, નામ અનંત છે, મિત્ર; હું પણ ગણાવી શકું નહીં, એ અનંત છે.’ ‘ક્યારેક હું ભૂમિ પર મહાન લોકો સાથે જન્મો તપાસ્યો છે, પણ મારા જન્મ કદી ગુણ, કૃત્ય, નામથી નિર્ધારિત નથી.’ ‘મારા જન્મ અને કૃત્ય ત્રણેય કાળમાં વ્યાપે છે; મહાન ઋષિઓ પણ એનું અનુસરણ કરે, તો પણ અંત સુધી પહોંચી શકે નહીં.’ ‘પણ, મિત્ર, હવે મારા વર્તમાન જન્મ વિશે સાંભળો – બ્રહ્માએ ધર્મની રક્ષા માટે મને વિનંતી કરી હતી.’ ‘પૃથ્વીનો ભાર હળવો કરવા અને અસુરોનો વિનાશ કરવા, હું યદુ વંશમાં, અનકદુંદુભિના ગૃહમાં અવતરી રહ્યો; લોકો મને વસુદેવ, વસુદેવપુત્ર કહે છે.’ ‘કલનેમી, કંસ, પ્રલંબ અને અન્ય દુષ્ટો મારી ગયા; આ યવન પણ, રાજા, તમારી જ નિશ્ચિત નજરથી ભસ્મ થયો.’ ‘હું ગુફામાં તમારા માટે આવ્યો છું, કૃપા કરવા; તમે પૂર્વે મને ખૂબ પ્રાર્થના કરી હતી, અને હું મારા ભક્તો પર અતિ ભક્તિ રાખું છું.’ ‘વરો માંગો, રાજા-મુનિ, હું તમારી ઈચ્છા પૂરી કરું; જેને મારી કૃપા મળે, તેને કદી શોક ન રહે.’ શુકદેવે કહ્યું: એ રીતે, મુચુકુંદે આનંદથી તેમને વંદન કર્યા, નારાયણને ઓળખ્યા, અને ગર્ગના વચન યાદ કર્યા. મુચુકુંદે કહ્યું: ‘પ્રભુ, લોકો તમારી માયાથી મોહિત છે અને તમને પૂજતા નથી, માત્ર દુઃખ જ જુએ છે; સુખની શોધમાં ઘર, સ્ત્રી, પુરૂષમાં આસક્ત થઈ, મોભાઈ જાય છે.