શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું: “હે દાનવીર, તમે જે શુભ વચન બોલો છો, એ મને અમૃત મળ્યા પછી પણ જેમ માનવ સંતોષ પામતો નથી, તેમ હું પણ કદી સંતોષ પામતો નથી.” તેમ છતાં, ધૃતરાષ્ટ્રે સ્વીકાર્યું કે—even though these words are sweet, attachment to one’s own children poisons the restless mind, preventing these teachings from settling within, just as lightning never lingers long in the skies. તેણે વધુમાં કહ્યું: “પ્રભુની ઇચ્છાને કોણ બદલી શકે, હે મનુષ્ય? એ યદુ વંશમાં અવતર્યા છે, પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવા માટે.” “જેણે પોતાની અદભૂત શક્તિથી જગતની રચના કરી, ગુણોની વહેંચણી કરી અને પછી તેમાં પ્રવેશ કર્યો—તે પરમાત્માને, જેનું લીલા સમજવી અઘરું છે અને જે સંસારના ચક્રમાં રમે છે, હું વંદન કરું છું.” શુકદેવજી કહે છે: રાજાની ભાવના સમજ્યા પછી, યદુવંશી, પોતાના મિત્રોની today, city of Yadus, i.e., Mathura, returned. તેણે રામ અને કૃષ્ણને ધૃતરાષ્ટ્રે પાંડવો વિષે જે કર્યું, તે બધું વિગતવાર જણાવ્યું, જેમ તે મોકલવામાં આવ્યો હતો. અત્યારના ભાગનો ચપ્ટા પૂર્ણ થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કংসની પત્નીઓ અસ્તિ અને પ્રાપ્તિ, પતિના મૃત્યુથી શોકગ્રસ્ત, પોતાના પિતાના ઘરમાં ગઈ. તેમણે પોતાના પિતા, મગધના રાજા જરાસંધને, જે પોતે દુઃખી હતા, પોતાના વિધવા થવાની આખી વાત કહી. આ દુઃખદ સમાચાર સાંભળીને, જરાસંધ દુઃખ અને ક્રોધથી ભરાઈ, યદુવંશને નાશ કરવા માટે મોટી તૈયારી કરી. તેણે વીસ અક્ષૌહિણી અને ત્રણ વધુ, એમ કુલ ત્રેવીસ અક્ષૌહિણી સેનાને સાથે લઈને, યદુવંશની રાજધાની મથુરાને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધી. યદુવંશની આ વિશાળ સેનાને સમુદ્રની જેમ ફેલાયેલી જોઈ, અને પોતાની શહેર ઘેરી ગઈ તથા પ્રજામાં ભય વ્યાપી ગયો, ત્યારે કૃષ્ણે પરિસ્થિતિનું વિચાર કર્યું. ભગવાન હરિ, માનવ રૂપે, પોતાના અવતરણના હેતુ, સમય, સ્થાન અને સંજોગોનું ધ્યાન રાખી, મનમાં વિચાર કર્યો: “મગધના રાજાએ જીતેલા રાજાઓમાંથી એકઠી કરેલી આ પૃથ્વી પર ભારરૂપ સેનાને હું નાશ કરીશ. આ સેનાઓ, અક્ષૌહિણીયે ગણાયેલી, જે સેનાપતિ, ઘોડા, રથ અને હાથીઓથી સજ્જ છે, એ નાશ થશે; પરંતુ મગધના રાજાને હું મારવાનો નથી, તે ફરી સેનાને એકઠી કરશે.” “મારા અવતરણનો હેતુ પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવો, સજ્જનો રક્ષણ કરવો અને દુષ્ટોને નાશ કરવો છે.” “ધર્મના રક્ષણ માટે હું બીજું રૂપ પણ ધારણ કરું છું, અને જ્યારે અધર્મ વધે, ત્યારે તેનું નાશ કરવા માટે અવતરી છું.” ગોવિંદ આવા વિચારમાં હતા, ત્યારે અચાનક આકાશમાંથી બે રથ, સૂર્યની જેમ તેજસ્વી, સર્વ સાધન અને સારથીઓ સાથે પ્રગટ થયા. અને પ્રાચીન, દિવ્ય શસ્ત્રો પણ અચાનક દેખાયા. એ જોઈ, હૃષીકેશે સંકર્ષણને કહ્યું: “હે મહાન, યદુઓ પર આ આપત્તિ આવી છે; આ રહ્યો તમારો રથ અને પ્રિય શસ્ત્રો.” “ખરેખર, આ હેતુ માટે જ આપણે જન્મ લીધો છે, હે ધર્મપ્રેમી, પૃથ્વી પર ત્રેવીસ સેનારૂપ ભારને દૂર કરો.” પછી, દશાર્હના બે પુત્રોએ, પ્રાચીન સમયથી યુદ્ધ માટે સજ્જ, શસ્ત્રો સાથે, થોડા સૈનિકો સાથે, યુદ્ધ માટે પ્રસ્થાન કર્યું. હરિ, દારુકાને સારથિ બનાવી, પોતાનો શંખ ફૂંક્યો; તેની ધ્વનિથી શત્રુ સેનામાં ભય અને કંપન વ્યાપી ગયું. જરાસંધે તેમને જોઈને કહ્યું: “હે કૃષ્ણ, હું તારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છતો નથી, કેમ કે તું બાળક છે; અને તું બીજા પાછળ છુપાય છે, હે મૂઢ—દૂર જા, કુટુંબના નાશક, હું તારી સાથે યુદ્ધ કરતો નથી.” “પણ, હે રામ, જો તને વિશ્વાસ હોય, તો યુદ્ધ કર અને તારી શક્તિ દર્શાવ; તું મારા બાણોથી કટાઈને સ્વર્ગને પામીશ, અથવા મને મારે.” ભગવાને કહ્યું: “સાચા વીર કદી ગર્વ નથી કરતા, તેઓ માત્ર પોતાની શક્તિ દર્શાવે છે. મૃત્યુના મુખમાં આવેલા અને દુઃખી માણસના વચન અમે ધ્યાનમાં નથી લેતા, હે રાજા.” શુકદેવજી કહે છે: જરાસંધ પછી, બંને માધવો ઉપર, વિશાળ સેનાને—રથ, હાથી, ઘોડા અને ધ્વજ સાથે—વિસ્તૃત કરી, જેમ પવન સૂર્ય અને અગ્નિને ધૂળના વાદળોથી ઘેરી લે છે, તેમ ઘેરી લીધા. મથુરાની સ્ત્રીઓ, હરિ અને રામના રથ—ગરુડ અને તાડપાત્રના ચિહ્નવાળા—યુદ્ધમય વચ્ચે જોઈ, પ્રાચીન મિનારો, મહેલ અને દ્વાર પર શરણ લઈ, શોક અને ભયમાં ગરકાવ થઈ ગઈ. હરિએ, પોતાની સેનાને—જે દેવ અને દાનવો દ્વારા પૂજાય છે—શત્રુઓની તીક્ષ્ણ બાણવૃષ્ટિથી વારંવાર પીડાતા જોઈ, પોતાના શ્રેષ્ઠ શારંગ ધનુષ્યને ઘડઘડાટ સાથે તાણ્યો. પછી, તેણે તીક્ષ્ણ બાણો તાણીને, રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિ સૈનિકોને ભયાનક રીતે માર્યા, જ્યારે સુદર્શન ચક્ર તેની હથેળીથી કદી હટ્યો નહીં. હાથીઓના દાંત તૂટીને અનેક પડ્યા; ઘોડાના ગળા કાપીને ઢળી પડ્યા; રથ, તેના ઘોડા, ધ્વજ, સારથી અને નેતાઓ મરી ગયા; પદાતિ સૈનિકો હાથ, જાંઘ, ગળા કાપાઈને વિખેરાઈ ગયા. હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યોના અવયવો કાપાઈને, અનેક રક્તની નદીઓ વહેવા લાગી, જેમાં હાથ, ઘોડાના માથા, માનવ કંકાલ, કાચબાની જેમ શરીર, અને મરેલા હાથી, ઘોડા, વીરોથી ભરાઈ ગઈ. આ નદીઓમાં હાથની તરંગો, વાળ પાણીની ઘાસ, ધનુષ્ય પ્રવાહ, અને શસ્ત્રોનો ગોઠાળો હતો; ભયાનક ઘૂંવાળાઓ ફરતા તલવારથી બન્યા હતા, અને રત્ન, મોતી, આભૂષણ અને પથ્થરોમાં ચમકતી હતી. આ યુદ્ધમાં, સંકર્ષણ, અપરિમિત તેજસ્વી, ગદા વડે, અહંકારભર્યા શત્રુઓને માર્યા, ભયભીતને ભય અને વીરને આનંદ આપ્યો, અને વીરોએ એકબીજાને નાશ કર્યા. મગધના રાજા દ્વારા રક્ષિત, વિશાળ અને ભયાનક સેનાનું સમુદ્ર, જે અપરાજેય લાગતું, વાસુદેવના પુત્રોએ, જેમની લીલા દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ છે, સંપૂર્ણ નાશ કરી દીધું. જેણે પોતાની અપરિમિત શક્તિને કારણે ત્રણ લોકની રચના, પાલન અને નાશ કરે છે, તેના માટે શત્રુઓને હરાવવું આશ્ચર્યજનક નથી; છતાં, મનુષ્યો માટે એ વર્ણવાય છે. રામે, જરાસંધનું રથ તૂટી ગયું અને તેની સેનાનું નાશ થયું પછી, તેને, જેમ સિંહ બીજા સિંહને પકડે, તેમ પકડી લીધો. ગોવિંદે, શત્રુઓના નાશ પછી, માનવ અને વારુણ દોરથી બાંધવામાંથી તેને રોકી દીધો, કારણ કે કોઈ વિશેષ હેતુ હતો. મહાન વીર જરાસંધ, વિશ્વના પ્રભુઓ દ્વારા મુક્ત થયો, શરમથી ભરાઈ, તપ માટે મનમાં નિશ્ચય કર્યો, પણ રાજાઓ દ્વારા રસ્તામાં અટકાયો. પવિત્ર અર્થવાળા વચનો અને સામાન્ય નજરથી પણ, એ હાર યદુઓ દ્વારા, પોતાના કર્મના પરિણામે, તેના પર આવી. આ રીતે, પવિત્ર ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના પચાસમા અધ્યાયની કથા પૂર્ણ થાય છે.