શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ અક્રુરાને સંબોધન કરીને કહ્યું: “તમે અમારા કલ્યાણકામી છો અને અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય અને સમર્થ છો. પાંડવો વિશે જાણકારી મેળવવા માટે હવે હસ્તિનાપુર જાઓ.” તેમણે આગળ કહ્યું, “અમે સાંભળ્યું છે કે પાંડવોના પિતાનું અવસાન થયા પછી, તેમના બાળકો તથા માતા દ્રૌપદી ને રાજાએ તેમના પોતાના શહેરમાં લઇ આવ્યા છે અને હવે તેઓ ત્યાં ખૂબ દુઃખી અવસ્થામાં રહે છે. એમા પણ, અંબિકા પુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી. તેમના દુષ્ટ પુત્રના પ્રભાવ હેઠળ તેમની દૃષ્ટિ અવરોધાયેલી છે. તમે ત્યાં જઈને તેમની હાલત કેવી છે—સારી કે ખરાબ—તે જાણો. પછી અમે આપણા મિત્રોનું હિત સુનિશ્ચિત કરવા માટે યોગ્ય પગલાં લઈશું.” આ રીતે અક્રુરાને આદેશ આપી, ભગવાન હરિ, સર્વાધિપતિ, સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને પધાર્યા. અક્રુરા હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં તેણે અંબિકા પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા. તેણે બાહ્લીકા અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો તથા અન્ય મિત્રો પણ જોયા. ગાંદિનીપુત્ર અક્રુરાએ દરેક સગા-સંબંધીને યોગ્ય રીતે મળ્યા, તેમણે પણ અક્રુરાનું સ્નેહપૂર્વક પુછપરછ કરી અને અક્રુરાએ પણ તેમનું કલ્યાણ પૂછ્યું. અક્રુરા ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા, રાજાની વર્તન અને ચાલ-ચલણ જાણવા માટે, જે દુષ્ટ સલાહકારોના પ્રભાવ હેઠળ, મૂલ્યહીન અને દુષ્ટ ઇચ્છાઓને અનુસરી રહેલો હતો. અક્રુરાએ જોયું કે રાજાને પૃથાપુત્રોના તેજ, બળ, પરાક્રમ, વિનમ્રતા અને અન્ય ગુણો કે લોકોની તેમની પર લાગણી—કંઈ પણ જોવા ગમતું નહોતું. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ પાંડવો સામે કરેલા બધા દુષ્ટ કાર્યો—ઝેરી આપવું વગેરે—પૃથા અને વિદુરે અક્રુરાને સંપૂર્ણ રીતે કહી સંભળાવ્યા. પૃથા, એટલે કે કુન્તિ, પોતાના ભાઈ અક્રુરાને આવ્યો જોઈ, પોતાના જન્મસ્થાનની યાદમાં આંખોમાં આંસુ લઈને તેમના પાસે ગઈ અને કહ્યું: “સૌમ્ય, મારા માતા-પિતા, ભાઈઓ, બહેનો, ભત્રીજાઓ, ભાભીઓ અને મિત્રો—શું તેઓ આજે પણ અમને યાદ કરે છે? કૃષ્ણ, મારા મામેરા ભાઈ, જે ભક્તો માટે આશ્રય અને પ્રિય છે, અને કમળનેત્ર વાળા રામ, શું તેઓ પોતાની માતુલમાસી ના બાળકોને યાદ કરે છે? હું મારા સહપત્નીઓ વચ્ચે, વાઘ વચ્ચે મૃગની જેમ દુઃખી છું; એ સમયે કૃષ્ણ મને સાંત્વના આપશે અને મારા પતિવિહોણા બાળકોને પણ આશ્વાસન આપશે. હે કૃષ્ણ, હે મહાયોગી, હે જગતના આત્મા, હે જગતના સર્જનહાર, હે ગોવિંદ, મેં તારા ચરણોમાં શરણ લીધું છે; હું અને મારા બાળકો ડૂબી રહ્યા છીએ—અમને બચાવ. હે પ્રભુ, જન્મ અને મૃત્યુના ભયાનક સાગરથી મુક્તિ આપનાર, હું તો તારાં ચરણો સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય જોઈ શકતી નથી. શ્રીકૃષ્ણ, શુદ્ધ, પરમાત્મા, યોગેશ્વર, યોગમૂર્તિ—મારે તારી જ શરણાગતિ લીધી છે.” શુકદેવજી કહે છે: “હે રાજન, આમ કરીને, પોતાના સગા અને શ્રીકૃષ્ણ—જગન્નાથ—ને યાદ કરીને, તમારી મહાન પ્રપુત્રી કુન્તિ દુઃખમાં પ્રાર્થના કરવા લાગી.” વિદુર, જે સુખદુઃખમાં સમ, અને પ્રસિદ્ધ અક્રુરાએ કુન્તીને તેના પુત્રોના જન્મના કારણ સાથે સાંત્વના આપી. પછી, જ્યારે અક્રુરા વિદાય લેવાની તૈયારીમાં હતા, ત્યારે તેણે રાજાને મળીને, સ્નેહ અને શુભેચ્છાથી, મિત્રો અને સગાંની વચ્ચે કહ્યું: “હે વિचित्रવીર્યપુત્ર, તમે કુરૂવંશનું યશ વધારનાર છો. હવે તમારા ભાઈ પાંડુના અવસાન પછી, તમે રાજ્ય સંભાળ્યું છે. જો તમે ધર્મપૂર્વક રાજ્ય કરો, પ્રજાને સંતુષ્ટ કરો અને પોતાના તથા અન્ય પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો, તો સમૃદ્ધિ અને યશ પ્રાપ્ત થશે. જો તમે આવું ન કરો, તો આ લોકમાં નિંદા અને અંધકારમાં પડી જશો. તેથી, પાંડવો અને તમારા પુત્રો પ્રત્યે સમભાવ રાખો. હે રાજન, આ દુનિયામાં કોઈની સાથે કોઈનું શાશ્વત સાથ નથી—even પોતાના શરીરનું પણ નહીં, તો પત્ની, પુત્ર વગેરેનું તો શું કહેવાય? જીવ એકલો જન્મે છે અને એકલો મરે છે; એકલો જ પોતાના સારા-નરસા કર્મો ભોગવે છે. અધર્મથી મેળવેલાં ધનને અબુદ્ધિ લોકો દોસ્તીની આડમાં જળ પીતા જળિયાંની જેમ લઈ જાય છે. જે મનુષ્ય વિવેક વિના, પોતાના નિર્ણયથી અન્યને અધર્મપૂર્વક પોષે છે, તેને જીવન, ધન, પુત્ર વગેરે કોઈ પણ સંતોષ આપતાં નથી અને તે બધું છોડી જાય છે. જે પોતે પાપ ગ્રહણ કરે છે અને પોતાના માટે વિવેકપૂર્વક વ્યવહાર ન કરે, તે નિષ્ફળ થઈ, પોતાના ધર્મથી વિમુખ થઈ, અંધકારમાં પડી જાય છે. તેથી, હે રાજન, આ જગતને સ્વપ્ન, માયા અને કલ્પના સમાન જાણો; પોતાને પોતે ઓળખો અને સમભાવ અને શાંતિથી રહો.” ધૃતરાષ્ટ્રે ઉત્તર આપ્યો: “હે દાનવીર, તમે જે શુભ વચન બોલો છો, એ મને અમૃત મળ્યા પછી પણ મનુષ્યને સંતોષ ન થાય એવાં લાગે છે. છતાં, સૌમ્ય, વચન મીઠાં હોય તો પણ, જે હૃદય સંતાનપ્રેમના વિષથી ચંચળ છે, તેમાં એ સ્થિર રહેતાં નથી—જેમ વીજળી આકાશમાં સ્થિર રહેતી નથી. હે પુરૂષ, ભગવાનની ઈચ્છાને કોણ બદલી શકે? જે યદુવંશમાં અવતરીને પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા આવ્યા છે. જે પોતાની અજ્ઞેય શક્તિથી જગતની રચના કરે છે, ગુણોને વિભાજે છે અને પછી તેમાં પ્રવેશ કરે છે—એ પરમેશ્વર, જેનું લિલા અગ્રાહ્ય છે અને જે સંસારના ચક્રમાં ગતિ કરે છે—મારે તેમને વંદન છે.” શુકદેવજી કહે છે: “આ રીતે રાજાની ભાવના જાણી, યાદવ અક્રુરાએ મિત્રોની પરવાનગી લઈને ફરીથી યાદવોના શહેરમાં પરત ફર્યા. તેમણે રામ અને કૃષ્ણને ધૃતરાષ્ટ્રે પાંડવો વિષે જે કર્યું તે બધું જણાવ્યું, જેના માટે તેમને મોકલવામાં આવ્યા હતા.” આ રીતે શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના અઢીચાળીસમો અને ઉગણપચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, શુકદેવજી કહે છે: “કંસની પત્નીઓ અસ્તિ અને પ્રાપ્તિ, પોતાના પતિના મૃત્યુથી દુઃખી થઈ, પોતાના પિતા જરાસંધ—મગધના રાજા—ના ઘરે ગઈ. તેમણે પોતાના પિતા જરાસંધને, જે પોતે પણ દુઃખી હતા, પોતાના વિધવા થવાનો સમગ્ર કારણ કહી સંભળાવ્યું.