શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાને અક્રુરાને આ રીતે સંબોધન કર્યું: “તમે અમારા ગુરુ, પિતૃબંધી, અને સદાય આદરપાત્ર સગા છો; અમને તમારી સંરક્ષણ, પોષણ અને દયા મળવી જોઈએ, કારણ કે અમે તમારા આધારિત છીએ. જેમ તમે જેવા ઉન્નત આત્માઓ, શ્રેષ્ઠ અને પાત્ર પુરુષો, તેઓએ સર્વદા પોતાની ભલાઈ ઈચ્છનારા લોકો દ્વારા સેવા મેળવવી જોઈએ; દેવો તો પોતાનાં સ્વાર્થ માટે જ ક્રિયા કરે છે, પણ સજ્જન લોકો એવું નથી કરતા. તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર થતા નથી, અને દેવો પણ માટી અને પથ્થરની મૂર્તિમાં જ નથી; સજ્જન પુરુષોના દર્શનથી તો ક્ષણે ક્ષણે પવિત્રતા પ્રાપ્ત થાય છે. તમે અમારા કલ્યાણકાંક્ષી છો અને અમારા હિત માટે શ્રેષ્ઠ કાર્ય કરી શકો છો; તેથી, પાંડવો વિશે જાણવા માટે, હસ્તિનાપુર જાવ. અમને સાંભળ્યું છે કે તેમની પિતાની મૃત્યુ પછી, બાળકો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવ્યા છે અને હવે ત્યાં રહે છે, ખૂબ દુ:ખી છે. તેમના વચ્ચે, અંબિકા પુત્ર રાજા પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; નિશ્ચિતપણે પોતાના દુષ્ટ પુત્રના વશમાં રહીને, તેની દૃષ્ટિ અંધ છે. તમે ત્યાં જાવ અને તેમની હાલત, સારી કે ખરાબ, જાણો; અને સમજ્યા પછી, અમે અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય કાર્ય કરીશું.” આ રીતે અક્રુરાને નિર્દેશ આપીને, ભગવાન હરિ સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને ગયા. આ રીતે, દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગના અઢીચાળીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે, જે પરમહંસો માટેનું શાસ્ત્ર છે. શુકદેવજી કહે છે: અક્રુરા હસ્તિનાપુર ગયા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં અક્રુરાએ અંબિકા પુત્ર રાજા, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથા (કુંતી)ને જોયા. તેમણે બાહ્લિકા અને તેમના પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય સગાં-મિત્રોને પણ જોયા. ગાંદિનીપુત્ર અક્રુરાએ દરેક સગાને યોગ્ય રીતે મળ્યા, અને બધા દ્વારા મિત્રોની સુખ-દુ:ખની માહિતી પુછવામાં આવી, અને તેમણે પણ તેમનો હિત-અહિત પૂછ્યો. અક્રુરા ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા, રાજાની વર્તન જાણવાની ઇચ્છા સાથે, જે દુષ્ટ સલાહવાળા, ગુણહીન અને દુષ્ટ ઇચ્છાઓને અનુસરી રહ્યા હતા. તેમણે જોયું કે રાજા પૃથા પુત્રોના તેજ, શક્તિ, પરાક્રમ, વિનય અને અન્ય ગુણો, તેમજ પ્રજાની પ્રેમ, જોઈને પણ ઇચ્છતા નથી. ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ કરેલી તમામ દુરાચાર, જેમ કે ઝેર આપવું અને અન્ય દુષ્ટ કાર્યો, પૃથા અને વિદુરાએ અક્રુરાને સંપૂર્ણ રીતે કહી દીધા. પૃથા (કુંતી), પોતાના ભાઈ અક્રુરાને આવ્યા જોઈ, આંખોમાં આંસુ લઈને, પોતાના જન્મસ્થાનને યાદ કરીને, બોલી: “મારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેનો, ભાણેજ, ભાભીઓ અને મિત્રો હજુ પણ અમને યાદ કરે છે? મારા સગા કૃષ્ણ, જે ભક્તોના આશ્રય અને પ્રિય છે, અને રામ, કમલ-નયન, તેઓ તેમની માતાના ભાણેજોને યાદ કરે છે. મારા સહપત્નીઓ વચ્ચે, હું વાઘ વચ્ચે હરણની જેમ શોકમાં છું, ત્યારે કૃષ્ણ મને અને મારા પિતાહીન બાળકોને હળવી વાતોથી આશ્વાસન આપશે. હે કૃષ્ણ, મહાયોગી, વિશ્વના આત્મા, જગતના સર્જક, હે ગોવિંદ, મેં અને મારા બાળકો સાથે તને આશ્રય લીધું છે, અમને રક્ષા કર. લોકો માટે તારા કમલ-પદ સિવાય કોઈ અન્ય આશ્રય નથી, હે ભગવાન, જે જન્મ-મૃત્યુના ભયંકર સાગરથી મુક્ત કરે છે. કૃષ્ણને વંદન, શુદ્ધ, પરમાત્મા, યોગેશ્વર, યોગરૂપ; મેં તને આશ્રય લીધો છે.” શુકદેવજી કહે છે: આ રીતે, પોતાના સગાં અને ભગવાન કૃષ્ણને યાદ કરીને, રાજા, તમારી પ્રપિતામહિ (કુંતી) દુ:ખથી પીડાયેલી પ્રાર્થના કરવા લાગી. વિદુર, જે સુખ-દુ:ખમાં સમ, અને અક્રુરા, પ્રસિદ્ધ, કુંતીને તેમના પુત્રોના જન્મ સંદર્ભે આશ્વાસન આપ્યું. જ્યારે અક્રુરા પાછા જવાના હતા, તેમણે રાજાને, જે પોતાના પુત્રો પ્રત્યે પક્ષપાતી હતો, મિત્ર-સગાં વચ્ચે, હિતાભાવથી કહ્યું: “હે વિચિત્રવીર્ય વંશજ, તમે કુરુઓની પ્રસિદ્ધિ વધારતા, હવે તમારા ભાઈ પાંડુના અવસાન પછી, તમે સિંહાસન પર બેઠા છો. તમે ધરતી પર ધર્મથી શાસન કરો, પ્રજાને ગુણથી પ્રસન્ન કરો, અને પોતાના તથા પાંડવો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો, તો સમૃદ્ધિ અને પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થશે. અન્યથા, જો તમે વિપરીત વર્તન કરો, તો આ દુનિયામાં નિંદિત થશો અને અંધકારમાં પડી જશો; તેથી, પાંડવો અને તમારા પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો. હે રાજા, આ દુનિયામાં કોઈનું કોઈ સાથે સતત સંબંધ નથી—even પોતાના શરીર સાથે પણ નથી, તો પત્ની, પુત્રો વગેરે તો દૂર રહી ગયા. જીવ એકલા જન્મે છે અને એકલા મરે છે; એકલા જ સારા અને મંદ કર્મોના ફળ ભોગવે છે. અયોગ્ય રીતે મેળવેલું ધન, અલ્પબુદ્ધિ વ્યક્તિઓ લઈ જાય છે, જેમ જલદ્વાંશી મિત્રતા દેખાડીને પાણી ચૂસી લે છે. જે અવિચારી, અયોગ્ય રીતે બીજા માટે ધન વાપરે છે, તેને જીવન, ધન, પુત્રો વગેરે કશું પણ સંતોષ આપતું નથી, અને અંતે બધું છોડી જાય છે. પાપ લઈને, જેમના માટે યોગ્ય રીતે ધન વાપર્યું નથી, તે ઉદ્દેશમાં નિષ્ફળ થઈ, અંધકારમાં પડી, પોતાના ધર્મથી વિમુખ થઈ જાય છે. તેથી, હે રાજા, આ જગતને સ્વપ્ન, માયા અને કલ્પના સમાન જોઈ, પોતાને જાતે ઓળખો અને સમભાવ તથા શાંતિ પામો.” ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું: “હે દાનવીર, તમે જે શુભ વચન કહો છો, એ મને ક્યારેય તૃપ્તિ નથી આપે, જેમ મરણશીલને અમૃત મળ્યા પછી તૃપ્તિ નથી થાય. છતાં, હે સજ્જન, વચન મીઠા હોય, પણ તે હૃદયમાં સ્થિર રહેતા નથી, કારણ કે સંતાનપ્રેમની ઝેરથી હૃદય ચંચળ છે, જેમ વીજળી આકાશમાં સ્થિર રહેતી નથી. ભગવાનની ઇચ્છાને કોણ બદલી શકે? જે યદુવંશમાં પૃથ્વીનો ભાર હટાવવા અવતર્યા છે. જે પોતાની અદૃશ્ય શક્તિથી જગત રચે છે, ગુણોને વહેંચે છે, પછી તેમાં પ્રવેશ કરે છે—એ પરમાત્મા, અદભુત લીલા કરનારા, સંસારના ચક્રમાં ફરતા, તેમને હું વંદન કરું છું.” શુકદેવજી કહે છે: આ રીતે રાજાની ભાવના સમજીને, યદુવંશી અક્રુરા, મિત્રો દ્વારા અનુમતિ મેળવી, ફરી યદુઓના શહેરમાં પાછા ફર્યા. તેમણે રામ અને કૃષ્ણને ધૃતરાષ્ટ્રે પાંડવો અંગે જે કર્યું, તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપી, જેમ માટે તેઓ મોકલાયા હતા.