શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

જ્યારે અક્રૂર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના દર્શન માટે આવ્યા, ત્યારે તેમણે ખૂબ ભક્તિપૂર્વક પ્રાર્થના કરી: “હે જનાર્દન, અમારો સદભાગ્ય છે કે તમે અહીં પ્રગટ થયા છો. યોગના આચાર્યો અને દેવતાઓ પણ જેમના દર્શન દુર્લભ છે, એવા તમે આજે અમારી સામે છો. કૃપા કરીને અમારા મોહ—પુત્ર, પત્ની, ધન, સગાં, ઘર, શરીર વગેરે પ્રત્યેના આસક્તિના બંધન, જે તમારી માયા છે, તે ઝડપી કાપી નાખો.” અક્રૂરની આ ભક્તિપૂર્વકની વંદના સાંભળીને, ભગવાન હરિ હળવી સ્મિત સાથે અક્રૂરને મોહી લેતાં શબ્દોમાં બોલ્યા: “હે અક્રૂર, તમે અમારા ગુરુ, કાકા અને સદાય આદરપાત્ર સગા છો. અમે તો તમારા આશ્રિત છીએ—તમારી રક્ષા, પોષણ અને દયા માટે પાત્ર છીએ. જેમ શ્રેષ્ઠ પુરુષોનું સન્માન કરવા ઈચ્છનારોએ હંમેશા તેમનું સેવન કરવું જોઈએ, તેમ દેવતાઓ પોતાનાં હિત માટે કાર્ય કરે છે, પરંતુ સદ્ગુણીઓ તેમ નથી કરતા. પવિત્ર તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર નથી થતા, દેવતાઓ પણ માટી અને પથ્થરની મૂર્તિમાં નથી; સદ્ગુણીઓના દર્શનથી તો ક્ષણમાત્રમાં પવિત્રતા પ્રાપ્ત થાય છે. તમે અમારા હિતેચ્છુ છો, તેથી પાંડવો વિશે જાણવા માટે હવે હસ્તિનાપુર જાઓ. અમને સાંભળવા મળ્યું છે કે પાંડવો તેમના પિતાના અવસાન પછી, માતા સાથે રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવી દીધા છે અને તેઓ હવે ત્યાં ખૂબ દુ:ખી અવસ્થામાં છે. તેમના વચ્ચે, અંબિકા પુત્ર રાજા પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી—નિર્દય પુત્રના પ્રભાવે તેની દૃષ્ટિ મલિન થઈ ગઈ છે. તમે ત્યાં જઈને જાણો કે તેમની હાલત કેવી છે—સારી કે ખરાબ; અને પછી અમને જાણાવીને, અમે અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય પગલું લેશું.” આ રીતે ભગવાન હરિએ અક્રૂરને આદેશ આપ્યા પછી, સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાની નિવાસસ્થાને પધાર્યા. આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના અઢીચાળીસમા અધ્યાયનો સમાપ્તિ થાય છે. શુકદેવે કહ્યું: ત્યારબાદ અક્રૂર હસ્તિનાપુર ગયા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ શહેર હતું. ત્યાં તેમણે અંબિકા પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથા (કુંતી)ને જોયા. તેમણે બહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રોનું પણ દર્શન કર્યું. ગાંદિનીપુત્ર અક્રૂર દરેક સગા-સંબંધીને યોગ્ય રીતે મળ્યા, તેમણે મિત્રોની ખેરખબર પૂછવી અને પોતે પણ તેમની સુખ-દુ:ખની પૂછપરછ કરી. બાદમાં, રાજાની વર્તન સમજવા માટે, અક્રૂર થોડા મહિના ત્યાં રોકાયા. તેમણે જોયું કે રાજા દુર્ભાગ્યે દુષ્ટોની સલાહે ચાલે છે, અને પૃથા પુત્રોની તેજ, શક્તિ, પરાક્રમ, વિનમ્રતા અને પ્રજાની લાગણીને જોઈને પણ રાજાને આનંદ થતો નથી. પૃથા અને વિદુરે અક્રૂરને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ પાંડવો સાથે કરેલા તમામ દુષ્કૃત્યો—વિષ આપવું અને બીજા અન્ય અપરાધો—વિસ્તૃત રીતે કહ્યા. પૃથા, પોતાના ભાઈ અક્રૂરને જોઈને, જન્મભૂમિની યાદમાં આંખોમાં આંસુ લઈને બોલી: “હે સૌમ્ય, શું મારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેનો, ભત્રીજો, ભાભીઓ અને મિત્રો આજે પણ અમને યાદ કરે છે? મારા પિતૃપક્ષના ભાઈ, યશસ્વી કૃષ્ણ, જે ભક્તોના આશ્રય અને પ્રિય છે, તથા કમળનેત્ર રામ, શું તેઓ પણ પોતાની માવતર બહેનના બાળકોને યાદ કરે છે? હું મારા સહપત્નીઓ વચ્ચે, જાણે હરણીઓ વચ્ચે વાઘ જેવી, દુ:ખી રહી છું; એ સમયે કૃષ્ણ મારા બાળકો અને મને સાંત્વના આપશે. હે કૃષ્ણ, હે મહાયોગી, જગતના આત્મા, જગતના સર્જક, હે ગોવિંદ, મેં અને મારા બાળકોને આશ્રય આપ્યો છે, અમને ઉગારજો, કારણ કે અમે દુ:ખના દરિયામાં ડૂબી રહ્યા છીએ. લોકો માટે તારા ચરણ સિવાય બીજો કોઈ આશ્રય નથી, તું જન્મ-મરણના ભયંકર સાગરથી ઉગારનારો છે. કૃષ્ણને, જે શુદ્ધ, પરમાત્મા, યોગેશ્વર અને યોગરૂપ છે, હું નમસ્કાર કરું છું; મેં તારો આશ્રય લીધો છે.” શુકદેવે કહ્યું: આ રીતે, પોતાના સગા અને જગન્નાથ શ્રીકૃષ્ણને યાદ કરીને, હે રાજન, તમારી મહાન દાદી કુંતી દુ:ખથી વ્યાકુળ થઈ પ્રાર્થના કરવા લાગી. વિદુર, જે સુખ-દુ:ખમાં સમદૃષ્ટિ ધરાવતા હતા, અને પ્રસિદ્ધ અક્રૂરે, કુંતીને તેમના પુત્રોના જન્મની વાતો સમજાવીને શાંતિ આપી. પછી, અક્રૂર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે ગયા, જે પોતાના પુત્રો પ્રત્યે પક્ષપાતી હતો, અને મિત્રો-સગાઓની વચ્ચે શુભેચ્છા સાથે કહ્યું: “હે વિचित्रવીર્યના વંશજ, હવે તમારા ભાઈ પાંડુ વિદાય પામ્યા છે, તમે રાજ્યના અધિપતિ બન્યા છો. જો તમે ધર્મપૂર્વક રાજ્ય કરો, પ્રજાને સદ્ગુણોથી ખુશ કરો અને પોતાના તથા પાંડવો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો, તો સમૃદ્ધિ અને યશ પ્રાપ્ત કરશો. બીજું રીતે વર્તશો તો આ લોકમાં અપયશ અને અંધકારમાં જશો; તેથી પાંડવો અને તમારા પુત્રો પ્રત્યે સમભાવ રાખો. આ જગતમાં કોઈની સાથે કોઈનું ચિરંજીવી જોડાણ નથી—even પોતાના શરીર સાથે પણ નહીં, તો પત્ની, પુત્ર વગેરેની તો વાત જ શું? મનુષ્ય એકલો જન્મે છે અને એકલો મરે છે; એકલો સદ્ગુણોના અને દોષોના ફળ ભોગવે છે. જે સંપત્તિ અધર્મથી મેળવે છે, તે અન્ય મૂર્ખ લોકો લઈ જાય છે—જેમ જોકાં મિત્રો બની પાણી પી જાય છે. જે બુદ્ધિહીન પોતાના મતથી અધર્મથી બીજાનું પાલન કરે છે, તેને પોતે જ જીવન, સંપત્તિ, પુત્ર વગેરે પણ છોડીને ચાલ્યા જાય છે. જે માટે તેણે અધર્મથી ધન મેળવ્યું, એ બધાએ તેને છોડીને, તે પાપી પોતે અંધકારમાં પડી જાય છે. હું તમને સમજાવું છું કે, આ જગતને સ્વપ્ન, માયા અને મૃગમરીચિકા સમાન જાણો, પોતાને પોતે ઓળખો અને સમદૃષ્ટિ તથા શાંતિ પામો.” ધૃતરાષ્ટ્રે ઉત્તર આપ્યો: “હે દાનધર્મના સ્વામી, તમે જે શુભ વચન બોલો છો, તેમા મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી—જેમ અમૃત મળ્યા પછી પણ મરણશીલ સંતોષ પામતો નથી. છતાં, મીઠા વચનો હોવા છતાં, પુત્રમોહના વિષથી ચંચળ હૃદયમાં તે ટકી શકતા નથી—જેમ વીજળી આકાશમાં ટકી શકતી નથી. કોણ ભગવાનની ઈચ્છાને બદલી શકે? જે યદુવંશમાં અવતરીને પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવા આવ્યા છે. જેમણે પોતાની અદભુત શક્તિથી જગતની રચના કરી, ગુણોને વિભાજિત કર્યા અને પછી તેમાં પ્રવેશ કર્યો—એવા પરમેશ્વરને, જેમનું લીલા-ચક્ર સમજાતું નથી, તેમને હું વંદન કરું છું.