શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અકૂરા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની હાજરીમાં નમ્રતાથી બોલ્યા: “હે પ્રભુ, જેઓ ભક્તોને અત્યંત પ્રિય છે, જેઓના વચન સદા સત્ય છે, જેઓ સર્વજનોના મિત્ર છે અને કૃતજ્ઞ છે, એવા આપ સિવાય બીજું આશ્રય કોણ લે? આપ ભક્તોની સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરો છો અને આપને માટે લાભ-હાનિ કંઈ જ અર્થ રાખતી નથી. હે જનાર્દન, અમને અતિ સદભાગ્યે આપના દર્શન થયા છે, જ્યારે યોગેશ્વરો અને દેવતાઓ પણ આપને પામવામાં અસમર્થ રહે છે. આપના દર્શનથી અમારું જીવન ધન્ય થયું છે. કૃપા કરીને અમારા હૃદયમાંથી મોહના બંધનો—પુત્ર, પત્ની, ધન, સગા, ઘર, શરીર વગેરે પ્રત્યેની આસક્તિ—જે આપની માયા છે, તેને ઝડપી દૂર કરો.” આ રીતે ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરતા અકૂરાને ભગવાન શ્રીહરિ સ્મિત સાથે મોહિત કરતા વચન બોલ્યા: “હે અકૂરા, તમે અમારા ગુરુ, પિતૃવ્ય અને સદા આદરપાત્ર સગા છો. અમે તો તમારા આશ્રિત છીએ, અમારો રક્ષણ, પોષણ અને દયા આપને કરવી જોઇએ. જેમ શ્રેષ્ઠ મહાનુભાવોનું સેવા કરવું, તેમ જ તમારો પણ સર્વે માટે કલ્યાણકામી લોકો સેવા કરે. દેવતાઓ પોતાનાં હિત માટે કાર્ય કરે છે, પણ સજ્જન એવુ નથી કરતા. તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર થતા નથી, અને મૂર્તિઓ માટી-પથ્થરની જ હોય છે; સાચો પવિત્રતા તો મહાનુભાવોનો દર્શનથી જ ક્ષણમાં પ્રાપ્ત થાય છે. તમે અમારા કલ્યાણકામી છો, તેથી હસ્તિનાપુર જઈ પાંડવો અંગે માહિતી મેળવો.” શ્રીકૃષ્ણે આગળ જણાવ્યું: “અમને ખબર છે કે તેમના પિતા પાંડુના નિધન પછી, પાંડવો અને તેમની માતા કુંતીને રાજાએ તેમના શહેરમાં લાવ્યા છે અને તેઓ ત્યાં દુ:ખી રહી રહ્યા છે. રાજા, અંબિકાપુત્ર, પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; પોતાના દુષ્ટ પુત્રના પ્રભાવ હેઠળ તેની દૃષ્ટિ ઝાંખી થઈ ગઈ છે. જાઓ અને પાંડવોની હાલત જાણી આવો—સારી કે ખરાબ—અને પછી અમે અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય પગલું લઈશું.” આ રીતે અકૂરાને આજ્ઞા આપી, ભગવાન હરિ સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને ચાલી ગયા. આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગના અઢ્ઠાવનમા અધ્યાયનો અંત થયો. શુકદેવજી કહે છે: અકૂરા હસ્તિનાપુર ગયા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં તેમણે અંબિકાપુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા. સાથે જ બાહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ-ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રો પણ મળ્યા. ગાંદિનીપુત્ર અકૂરાએ દરેક સગાને યોગ્ય રીતે મળીને પરસ્પર સુખ-દુ:ખ પૂછ્યા. અકૂરા ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા, રાજાની પ્રવૃત્તિઓ અને વલણ જાણવાની ઈચ્છાથી. તેમણે જોયું કે રાજા પૃથાપુત્રોમાં રહેલી તેજસ્વિતા, બળ, પરાક્રમ, વિનય અને પ્રજાની પ્રીતિ જોઈ શકતા નથી; રાજા દુષ્ટ સલાહકારોના વશમાં છે. પૃથા અને વિદુરે પાંડવો પર થયેલા અન્યાય, ઝેર આપવું વગેરે દુષ્ટ કાર્યો અકૂરાને વિગતે કહ્યા. કુંતીદેવી, પોતાના ભાઈ અકૂરાને જોઈ, જન્મસ્થાનની યાદે આંખોમાં આંસુ લઈને બોલી: “હે સજ્જન, શું મારા પિતા, ભાઈઓ, બહેનો, ભત્રીજો, જેઠાણીઓ અને મિત્રો અમને યાદ કરે છે? કૃષ્ણ, મારા ભત્રીજા, જે ભક્તોનો આશ્રય અને પ્રાણપ્રિય છે, તથા કમળનેત્ર રામ, શું તેઓ પણ પોતાની માસીના પુત્રોને યાદ કરે છે? હું તો અન્ય પત્નીઓ વચ્ચે, જાણે હરણીઓ વચ્ચે વાઘ હોય તેમ, દુ:ખી જીવું છું. ભગવાન કૃષ્ણ મને અને મારા પિતૃહીન પુત્રોને સાંત્વના આપે. હે કૃષ્ણ, હે યોગેશ્વર, જગતના આત્મા, જગતના સર્જક, હું અને મારા સંતાનો દુ:ખના દરિયામાં ડૂબી રહ્યા છીએ, અમારો ઉદ્ધાર કરો. આપના ચરણ સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય નથી. હે પવિત્ર, પરમાત્મા, યોગના સ્વામી, તમને નમસ્કાર છે; હું આપના શરણમાં આવી છું.” શુકદેવજી કહે છે: આ રીતે પોતાના સગા અને જગન્નાથ કૃષ્ણનું સ્મરણ કરીને, રાજન, તમારી પરદાદી કુંતી દુ:ખથી વ્યાકુળ થઈ પ્રાર્થના કરવા લાગી. વિદુર, જે સુખ-દુ:ખમાં સમાન હતા, અને પ્રસિદ્ધ અકૂરાએ કુંતીને પુત્રોના જન્મની વાતો કહી સમજાવ્યા અને શાંત કર્યા. પછી અકૂરા રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે ગયા, જે પોતાના પુત્રોમાં પક્ષપાત રાખતા હતા. સગા-મિત્રોની હાજરીમાં તેમણે શુભેચ્છાથી કહ્યું: “હે વિચિત્રવીર્યનંદન, તમે હવે પાંડુના નિધન પછી રાજ્યના ધારક બન્યા છો. જો તમે ધર્મથી પૃથ્વી પર રાજ્ય કરો, પ્રજાને સંતુષ્ટ કરો અને પોતાના તથા પાંડવો પ્રત્યે સમભાવ રાખો, તો સમૃદ્ધિ અને કીર્તિ મળશે. નહિંતર, જો વિપરીત વર્તશો, તો નિંદા મળશે અને અંધકારમાં પડશો; માટે પાંડવો અને તમારા પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો. આ સંસારમાં કોઈની સાથે ચિરકાળ સંબંધ રહેતો નથી—even પોતાનાં શરીર સાથે પણ નહીં, તો પત્ની, પુત્ર વગેરે તો દૂરની વાત છે. જીવ એકલો જન્મે છે અને એકલો જ મરે છે; પોતાનાં પુણ્ય કે પાપના ફળ પણ એકલો જ ભોગવે છે. અયોગ્ય રીતે મેળવેલું ધન, અન્ય મૂર્ખ લોકો હરણફેરીથી લઈ જાય છે, જેમ જલોચક જળ પી જાય છે. જે માણસ વિવેક વિના અન્યને અયોગ્ય રીતે પોષે છે, તેને જીવન, ધન, પુત્ર વગેરે બધું અધૂરું રહી જાય છે. પાપ પોતે લઈ, પોતાના ધર્મથી વિમુખ થઈ, જેની માટે તેણે મહેનત કરી તે પણ છોડી દે છે અને અંધકારમાં જાય છે. માટે, હે રાજા, આ જગતને સ્વપ્ન, મિથ્યા અને કલ્પના સમજો; પોતે પોતાને ઓળખો અને સમભાવથી શાંત રહો.” ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા: “હે દાનવીર, તમે જે શુભ વચન કહ્યા તે મને અમૃતની જેમ કદી પર્યાપ્ત થતાં નથી. છતાંય, મીઠા વચનો પણ, જેમ વીજળી આકાશમાં ટકી શકતી નથી, તેમ સંતાનો પ્રત્યેના મોહના ઝેરથી વ્યાકુળ હૃદયમાં સ્થિર રહેતું નથી. ભગવાનની ઈચ્છાને કોણ બદલી શકે? જેમ યદુવંશમાં અવતાર લઈને ભગવાન પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવા આવ્યા છે.” આ રીતે અહીં ભાગવતના આ પ્રકરણની વાત પૂર્ણ થાય છે.