શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાનના મહિમા અને કૃપા વિશે આ શાસ્ત્રીય કથા શરૂ થાય છે, જેમાં ભક્તો કહે છે: “પ્રભુ, તમારું અસ્તિત્વ શરીર કે અન્ય કોઈ સીમિતતા દ્વારા નિર્ધારિત નથી. તમે ભિન્નતા માટે સીધા વિષય નથી, તેથી તમારા માટે બંધન કે મુક્તિનો પ્રશ્ન જ રહેતો નથી. અમને તમારા વિષે ક્યારેય ભ્રમ ન રહે.” પછી તેઓ કહે છે: “જ્યારે પણ પ્રાચીન વૈદિક માર્ગ ખોટા મત અને અસત્યથી અવરોધાય છે, ત્યારે તમે જગતની કલ્યાણાર્થે, સત્વગુણથી યુક્ત થઈને સ્વયં અવતરીત થાઓ છો. તેથી, હે પ્રભુ, આજે તમે વસુદેવના ઘરમાં તમારી જ અંશ સાથે પૃથ્વીનો ભાર દૂર કરવા, દુશ્મન રાજાઓની સેના વિનાશવા અને આ વંશની ખ્યાતિ ફેલાવવા અવતર્યા છો.” “આજે અમારાં ઘર સાચે પાવન બન્યા છે, કેમ કે તમે—જે સર્વ દેવ, પિતૃ, પ્રાણી અને માનવ સ્વરૂપે છો, જેમના પગધોવાની પાવનતા ત્રણેય લોકને શુદ્ધ કરે છે, હે વિશ્વના ગુરુ, અધોક્ષજ—અમારા ઘરમાં પધાર્યા છો.” “કયો જ્ઞાની તમારી સિવાય બીજે ક્યાંક આશ્રય લેશે? તમે ભક્તોને પ્રિય છો, તમારો વચન સત્ય છે, તમે સર્વના મિત્ર અને કૃતજ્ઞ છો, અને ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરનારને સર્વ કામનાઓ આપો છો. તમારા માટે લાભ-હાનિનું કોઈ અર્થ નથી.” “હે જનાર્દન, અમારું સૌભાગ્ય છે કે તમે અહીં પ્રગટ થયા છો, જ્યારે યોગેશ્વરો અને દેવતાઓ પણ તમને પામવામાં અસમર્થ છે. કૃપા કરીને અમારાં મોહના બંધન—પુત્ર, પત્ની, ધન, સગા, ઘર અને શરીર—જે તમારી માયા છે, તેને ઝડપથી કપો.” આ રીતે ભક્તિપૂર્વક વંદન કર્યા પછી, ભગવાન હરિ અક્રૂરાને સ્મિતપૂર્વક મોહક વાણીથી બોલ્યા: “તમે અમારા ગુરુ, કાકા અને માન્ય બાંધવ છો; અમારે તમારી રક્ષા, પોષણ અને દયા મળે, કેમ કે અમે તમારાં આશ્રિત છીએ.” “તમારા જેવા મહાન આત્માઓ, શ્રેષ્ઠ પાત્રો, હંમેશાં પોતાની કલ્યાણ ઈચ્છનારા લોકો દ્વારા સેવ્ય છે. દેવતાઓ પોતાનાં સ્વાર્થ માટે કાર્ય કરે છે, પણ સજ્જનો આવું કરતા નથી.” “તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર બનતાં નથી, દેવતાઓ પણ માટી-પથ્થરની મૂર્તિ માત્ર નથી; સજ્જનોનું દર્શન ક્ષણમાં પણ શુદ્ધિ આપે છે.” “તમે અમારા કલ્યાણકામી છો, તેથી પાંડવો વિશે જાણવા માટે હસ્તિનાપુર જાવ. અમને ખબર પડી છે કે પિતાની મૃત્યુ પછી પાંડવો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવીને રાખ્યા છે અને તેઓ દુ:ખી છે.” “તેમા રાજા, અંબિકા પુત્ર, પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; ખરાબ પુત્રના પ્રભાવ હેઠળ તેનું દૃષ્ટિ ધૂંધળી થઈ ગઈ છે.” “તમે ત્યાં જઈને જાણો કે તેઓની હાલત કેવી છે; પછી અમે અમારા મિત્રોના કલ્યાણ માટે યોગ્ય પગલાં લઈશું.” આ રીતે અક્રૂરાને સૂચના આપી, ભગવાન હરિ સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને ગયા. આ પ્રકરણ અહીં પૂર્ણ થાય છે. પછી, શુકદેવજી કહે છે: “અક્રૂરા હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જ્યાં પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં તેમણે અંબિકા પુત્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા. તેમણે બાહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ-ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રો પણ જોયા.” “ગાંદિનીપુત્ર અક્રૂરાએ દરેક સગાંને યોગ્ય રીતે મળ્યા, તેમણે પરસ્પર સુખ-દુ:ખ પૂછ્યા અને આપસમાં કલ્યાણ અંગે વાત કરી. અક્રૂરા ત્યાં થોડા મહિના રહ્યા, રાજાની વૃત્તિ જાણી લેવા ઈચ્છતા—જે દુર્બુદ્ધિ, ખોટા સલાહકાર અને દુષ્ટોની ઇચ્છા મુજબ ચાલતો હતો.” “તેમણે જોયું કે રાજા પૃથાપુત્રોના તેજ, શક્તિ, પરાક્રમ, વિનમ્રતા અને લોકપ્રિયતાને જોવા ઈચ્છતા નથી. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ કરેલા તમામ દુષ્કર્મો—વિષ આપવું અને અન્ય દુશ્મનાવટ—પૃથાએ અને વિદુરએ તેમને વિગતે કહ્યું.” “પૃથા, પોતાના ભાઈ અક્રૂરાને આવ્યા જોઈ, જન્મસ્થાનની યાદથી આંખોમાં આંસુ લઈને બોલી: ‘હે સજ્જન, મારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેનો, ભત્રીજાઓ, ભાભીઓ અને મિત્રો અમને હજી યાદ કરે છે?’” “‘મારો ભત્રીજો કૃષ્ણ, જે ભક્તોને આશ્રય અને પ્રિય છે, અને કમળનેત્ર રામ, તેઓ પણ પોતાની માવતરનાં બાળકોને યાદ કરે છે. મારા સહપત્નીઓ વચ્ચે, જેવી રીતે હરણીઓ વાઘ વચ્ચે હોય, તેવી મારી હાલત છે; એ મને સાંત્વના આપશે અને મારા પતિવિહોણા બાળકોને પણ ધીરજ આપશે.’” “‘કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, મહાયોગી, જગતના આત્મા, જગતના સર્જક, મને રક્ષો, હે ગોવિંદ, હું અને મારા બાળકો ડૂબી રહ્યા છીએ, તમારામાં આશ્રય લીધો છે. હું તમારી કમળ જેવા ચરણ સિવાય બીજે ક્યાંય આશ્રય નથી જોતી, કેમ કે તમે જ જન્મ-મરણના ભયાનક સાગરથી ઉગારનાર છો. કૃષ્ણને, શુદ્ધ, પરમાત્મા, યોગેશ્વર અને યોગમૂર્તિને વંદન છે; મેં તમારો આશ્રય લીધો છે.’” “આ રીતે, પૃથાએ પોતાના સગાં અને જગન્નાથ શ્રીકૃષ્ણને યાદ કરીને, દુ:ખી હૃદયથી પ્રાર્થના કરી.” “વિદુર, જે સુખ-દુ:ખમાં સમ છે, અને પ્રસિદ્ધ અક્રૂરાએ કુન્તીને પુત્રોના જન્મને લગતી વાતોથી સાંત્વના આપી.” “જ્યારે અક્રૂરા પાછા જવાનો હતા, ત્યારે તેમણે રાજાને, જે પોતાના પુત્રો પ્રત્યે પક્ષપાતી હતો, મિત્રો અને સગાં વચ્ચે શુભેચ્છા સાથે કહ્યું: ‘હે વિचित्रવીર્યનંદન, હવે તમારા ભાઈ પાંડુ ગયા છે, તમે રાજ્યભાર સંભાળ્યો છે. તમે ધર્મથી પૃથ્વી શાસન કરો, પ્રજાને સત્વથી પ્રસન્ન કરો અને પોતાના અને પાંડવો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ રહો, તો સમૃદ્ધિ અને યશ મેળવો.’” “‘જો તમે આવું નહીં કરો, તો આ જગતમાં નિંદા અને અંધકારમાં જશો; તેથી પાંડવો અને તમારા પુત્રો પ્રત્યે સમદૃષ્ટિ રાખો.’” “‘આ જગતમાં કોઈને કોઈ સાથે શાશ્વત સાથ નથી—even પોતાના શરીર સાથે પણ નહીં, તો પત્ની, પુત્ર વગેરે તો દૂરની વાત છે. જીવ એકલો જન્મે છે અને એકલો મરે છે; એકલો જ સારા કે ખરાબ કર્મોના ફળ ભોગવે છે.’” “‘અન્યાયથી મેળવેલું ધન મૂર્ખો દ્વારા છીનવાઈ જાય છે, જેમ લોહીઓ મિત્રતાના બહાને પાણી પી જાય છે. જે મૂર્ખતા પૂર્વક અન્યાયથી બીજા માટે ધન ખર્ચે છે, તે જીવન, ધન, પુત્ર વગેરેમાંથી પણ અધૂરા રહી જાય છે.’” “‘પછી, પાપ લઈને, જેમ માટે તેણે વિચાર વિના ધન વાપર્યું, એ બધાએ તેને છોડી દે છે; પોતાનું ધર્મ ત્યાગી અંધકારમાં જાય છે.’” આ રીતે અક્રૂરાએ રાજાને ઉપદેશ આપ્યો, અને આ પ્રસંગે પાંડવો અને તેમના પરિવારની સ્થિતિ વિશે ભગવાનના સંદેશ સાથે અક્રૂરા પાછા ફર્યા.