શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાન કૃષ્ણ, સંકર્ષણ એટલે રામ અને ઉદ્ધવ સાથે, કોઈ વિશેષ કાર્ય પૂર્ણ કરવા તથા અક્રૂરને પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છતા, અક્રૂરના ઘેર પહોંચ્યા. દૂરથી જ પોતાના આ શ્રેષ્ઠ સ્વજનોને આવતા જોઈ અક્રૂર આનંદથી ઊભા થયા, તેમને હર્ષભેર ભેટ્યા અને ખૂબ સન્માનપૂર્વક આવકાર્યો. અક્રૂર કૃષ્ણ અને રામને વંદન કર્યા; બંનેએ પણ તેમને સ્નેહપૂર્વક અભિવાદન આપ્યું. પછી, શાસ્ત્રોક્ત રીતે બેઠેલા ભગવાનને તેમણે યથાયોગ્ય પૂજા કરી. અક્રૂરએ તેમના પાદ્યનું જળ પોતાના મસ્તક પર ધારણ કર્યું, અને તેમને દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત ફૂલોની માળા તથા શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સન્માનિત કર્યા. પૂજા કરીને, નમ્રતાથી માથું ઝુકાવી અને પોતાના હાથથી તેમના પગ ધોઈ, અક્રૂર ખૂબ વિનમ્રતાથી કૃષ્ણ અને રામને સંબોધ્યા. અક્રૂરે કહ્યું: “હે ભગવાન, શુભ ભાગ્યે, દુષ્ટ કન્સ અને તેના અનુયાયીઓનો નાશ થયો છે અને આપણા કુટુંબને તમે બંને મોટી વિપત્તિમાંથી બચાવી પુનઃ સ્થાપિત કર્યા છો. તમે બંને પરમ પુરુષ છો, સમગ્ર સૃષ્ટિના કારણ અને આધાર છો; તમારાથી ઉપર કે નીચે કંઈ નથી. આ બ્રહ્માંડ તમે જ રચી, તમારી શક્તિથી તેમાં પ્રવેશો છો અને અનેક રૂપે પ્રગટ થો છો, જેને શ્રવણ અને અનુભવથી જાણી શકાય છે. જેમ સર્વ જીવોમાં, ચલન-અચલનામાં, અનેક રૂપો જન્મે છે, તેમ તમે જ, હે ભગવાન, સ્વયંથી જન્મેલા જીવોમાં અનેક રીતે પ્રગટ થો છો, કેમ કે તમે સ્વતંત્ર છો. તમારી પોતાની રજ, તમસ અને સત્ત્વ ગુણોથી તમે જગતની રચના, સંહાર અને રક્ષા કરો છો, પણ એ ગુણો કે ક્રિયાઓ તમને બંધન આપતી નથી, કેમ કે તમે જ્ઞાનના સ્વરૂપ છો—તમારે માટે બંધનનું કોઈ કારણ જ નથી. તમે શરીર કે અન્ય ઉપાધિથી નિર્દિષ્ટ નથી, તેથી તમારા માટે ભિન્નતા નથી; તેથી તમને માટે બંધન કે મોક્ષ નથી—કદી અમને તમારી વિષે કોઈ ભ્રાંતિ ન થાય. જયારે યથાર્થ વેદમાર્ગ ખોટા મત અને અસત્યથી અવરોધાય છે, ત્યારે વિશ્વના કલ્યાણ માટે તમે સત્ત્વગુણથી યુક્ત થઈ અવતરી આવો છો. આથી, હે ભગવાન, આજે તમે વસુદેવના ઘરમાં તમારી જ અંશ સાથે અવતરી પૃથ્વીનો ભાર હટાવવા, દુશ્મન રાજાઓની સેના નાશ કરવા અને યદુવંશનું યશ ફેલાવવા પધાર્યા છો. આજે અમારા ઘર ખરેખર પુણ્યવંત બન્યા છે, કેમ કે તમે—જેઓ સર્વ દેવ, પિતૃ, પ્રાણી અને મનુષ્યોના સ્વરૂપ છો, જેઓના ચરણામૃતથી ત્રણેય લોક પવિત્ર થાય છે, હે જગદગુરુ, અધોક્ષજ—આપ અમારા ઘરમાં પધાર્યા છો. કયો બુદ્ધિમાન તમારા સિવાય બીજું આશ્રય લે? તમે ભક્તોને પ્રિય, વચનપાલક, સર્વના મિત્ર, કૃતજ્ઞ, ભક્તોની સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરનાર અને સ્વલાભ-હાનિથી અપરિપ્રાવૃત્ત છો. હે જનાર્દન, શુભ ભાગ્યે તમે અહીં પધાર્યા, જ્યારે યોગેશ્વરો અને દેવતાઓ પણ તમને પામવામાં અસમર્થ છે; કૃપા કરીને અમારું મોહ—પુત્ર, પત્ની, ધન, બંધુ, ઘર, શરીર વગેરેમાં જે આસક્તિ છે અને જે તમારી પોતાની માયા છે—તે તોડી નાખો. આ રીતે અક્રૂરે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી, સ્તુતિ કરી ત્યારે ભગવાન હરિ સ્મિત સાથે, મોહક વાણીથી અક્રૂરને સંબોધ્યા: “તમે અમારા ગુરુ, કાકા અને સન્માનનીય સ્વજનો છો; અને અમે તમારા આશ્રિત છીએ—તેથી અમારા રક્ષણ, પોષણ અને દયા તમારે કરવી જોઈએ. શ્રેષ્ઠ પુરુષો જેમ કે તમે, સદાય સેવા પાત્ર છો—જેઓ પોતાનું કલ્યાણ ઈચ્છે છે, તેમણે તમારે સેવા કરવી જોઈએ; દેવતાઓ તો પોતાનાં હિત માટે જ કાર્ય કરે છે, પણ સજ્જનો એમ નથી. તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર થતા નથી, દેવતાઓ માટી અને પથ્થરની મૂર્તિમાં નથી—સજ્જનોના દર્શન માત્રથી ક્ષણમાં પવિત્રતા મળે છે. તમે અમારા કલ્યાણકામી છો, તેથી પાંડવો વિશે જાણવા માટે હવે હસ્તિનાપુર જાઓ. અમને ખબર છે કે તેમના પિતાના અવસાન પછી, બાળકો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવી રાખ્યા છે અને હવે તેઓ ખૂબ દુઃખી છે. રાજા, એટલે અંબિકા પુત્ર, પોતાના ભાઈના દીકરાઓ પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; તે પોતાના દુષ્ટ પુત્રના વશમાં છે, તેથી તેની દૃષ્ટિ અંધ છે. જાઓ અને જાણો કે તેમનું વર્તમાન હાલત કેવું છે; પછી અમે અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય કાર્ય કરીશું.” આ રીતે અક્રૂરને આજ્ઞા આપી, ભગવાન હરિ, સર્વાધિપતિ, સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને પરત ફર્યા. આ રીતે શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના અઠ્ઠાવીસમા અધ્યાયનો અંત થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: પછી અક્રૂર હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ હતું. ત્યાં તેમણે અંબિકાપુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા. તેમણે બાહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો તથા અન્ય મિત્રો પણ જોયા. ગાંદિનીપુત્ર અક્રૂરે દરેક સ્વજને યોગ્ય રીતે મળ્યા, તેમણે મિત્રોનું સુખ-દુઃખ પૂછ્યું અને પોતે પણ તેમની કલ્યાણકામના કરી. તેઓ ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા, રાજાની વૃત્તિ જાણવા માંગતા, જે દુર્વિચારથી ઘેરાયેલ, નિર્વિષય અને દુષ્ટોની ઇચ્છા મુજબ ચાલતો હતો. અક્રૂરે જોયું કે રાજાને પૃથા પુત્રોની તેજ, બળ, પરાક્રમ, વિનય અને અન્ય ગુણો કે પ્રજાની તેમને પ્રીતિ જોવા ગમતી નહોતી. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો દ્વારા થયેલા બધા દુષ્કર્મો—ઝેર આપવું અને અન્ય અનિષ્ટ—પૃથાએ તથા વિદુરે તેમને વિગતે કહ્યા. પૃથાએ, પોતાના ભાઈ અક્રૂરને આવ્યા જોઈ, પોતાના જન્મસ્થાનની યાદમાં આંખોમાં પાણી લઈને તેમને સંબોધ્યા: “હે સૌમ્ય, મારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેનો, ભત્રીજો, ભાભીઓ અને મિત્રો શું આપણને યાદ કરે છે? મારા ભાઈ, યશસ્વી કૃષ્ણ, જે ભક્તોના આશ્રય અને પ્રિય છે, અને કમલનેત્ર રામ, શું તેઓ પણ પોતાની માસીના દીકરાઓને યાદ કરે છે? અહીં, સહપત્નીઓ વચ્ચે, હું જેમ હરણીઓ વાઘ વચ્ચે હોય તેમ શોકથી વ્યાકુળ છું; એ સમયે કૃષ્ણ મને સાંત્વના આપશે અને મારા પતિહીન બાળકોને પણ આશ્વાસન આપશે. હે કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, મહાયોગી, જગતના આત્મા, જગતના સર્જક, રક્ષક, હે ગોવિંદ, હું અને મારા બાળકો ડૂબી રહ્યા છીએ—તમારી શરણમાં આવીને અમને બચાવો. હું લોકોને તમારા ચરણો સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય દેખાતું નથી, હે ભગવાન, તમે જન્મમરણના ભયાનક સાગરમાંથી ઉગારનાર છો. કૃષ્ણને વંદન, જે શુદ્ધ, પરમાત્મા, યોગેશ્વર અને યોગમૂર્તિ છે; હું તમારી શરણમાં છું.” શુકદેવજી કહે છે: આ રીતે, પોતાના સ્વજનો અને શ્રીકૃષ્ણને યાદ કરીને, હે રાજન, તમારી પરમાત્મા પ્રપિતામાહી પૃથાએ દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ પ્રાર્થના શરૂ કરી.