શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

આ સ્ત્રીએ, જેમના હ્રદય અને સ્તન પ્રણયની જ્વાળાથી દહકતા હતા, કૃષ્ણના ચરણોની સુગંધ શ્વાસે ખેંચી, પોતાના દુઃખને તેમના ચરણો દબાવી દૂર કર્યા. પોતાના બે હાથ અને સ્તનો વચ્ચે પ્રિયતમને ભેળવી, આનંદમય સ્વરૂપમાં તેણે પોતાના લાંબા સમયના વેદનાનો અંત અનુભવ્યો. એવી રીતે દુર્લભ મુક્તિના દાતા ભગવાનને પામી, એ સ્ત્રી, પોતાના દુર્ભાગ્ય છતાં, તેમને ચંદન અર્પણ કરીને એક વર્તમાન માંગવા લાગી. તેણે વિનંતી કરી: "હે કમલનયન! મારા પ્રિયતમ, થોડા દિવસો માટે અહીં મારી સાથે રહો, મારા સંગે આનંદ માણો; હું તમારી વિયોગ સહન કરી શકતી નથી." ભગવાને તેને મનગમતું વર્તમાન આપ્યું અને તેની સન્માનપૂર્વક પૂજા કરીને, ઉદ્ધવ સાથે, સર્વના સ્વામી પોતાના પૂજ્ય ધામે પરત ગયા. શ્રીમદ ભાગવત કહે છે કે, જે મનુષ્ય વિશિષ્ટ ઉપાસનાથી વિષ્ણુની પ્રસન્નતા પ્રાપ્ત કરી, પછી પણ મનને ગમતું પણ સદગુણરહિત વર્તમાન માંગે, તે જ્ઞાની નથી. કૃષ્ણ, રામ અને ઉદ્ધવ, અક્રૂરને પ્રસન્ન કરવા અને એક કાર્યસિદ્ધિ માટે, અક્રૂરના ઘરે ગયા. દૂરથી જ પોતાના કુટુંબજનો અને શ્રેષ્ઠ પુરુષોને આવતાં જોઈ, અક્રૂર આનંદથી ઊભા રહ્યા, તેમને હર્ષથી ભેટ્યા અને હર્ષપૂર્વક આવકાર આપ્યો. અક્રૂરે કૃષ્ણ અને રામને વંદન કર્યું; તેમણે પણ અક્રૂરનું પુર્વસન્માન કર્યું. પછી, વિધિ અનુસાર બેઠકો ગ્રહણ કરી, અક્રૂરે યોગ્ય રીતે તેમની પૂજા કરી. અક્રૂરે તેમના પાદ્યનું જળ પોતાના માથે ધારણ કર્યું, અને તેમના માટે દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત હાર અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણો અર્પણ કર્યા. પૂજા કરીને, અક્રૂરે નમ્રતાપૂર્વક તેમના ચરણોને પોતાના હાથે ધોઈ, નમન કર્યું અને કૃષ્ણ-રામને સંબોધ્યા: "હે પ્રભુઓ! શુભ સંયોગે દુષ્ટ કન્સ અને તેના સહયોગીનો નાશ થયો છે; આપ બંનેએ અમારા કુટુંબને મહાસંકટમાંથી મુક્ત કરી પુનઃસ્થાપિત કર્યું છે." "તમે બંને પરમ પુરુષો છો, જગતના કારણ અને તત્વ; આપથી ઉપર કે નીચે કંઈ નથી. આ જગત તમે જાતે સર્જી, તમારી શક્તિથી તેમાં પ્રવેશો છો અને અનેક રૂપે પ્રગટ થાઓ છો. જેમ સર્વ પ્રાણીઓમાં અનેક રૂપો દેખાય છે, તેમ તમે પણ, સ્વતંત્ર રહી, તમારી જાતમાંથી જન્મેલા પ્રાણીઓમાં જુદી જુદી રીતે પ્રગટ થાઓ છો." "તમારી પોતાની શક્તિથી તમે જગતનું સર્જન, સંહાર અને રક્ષણ કરો છો, છતાં એ ગુણ કે કર્મથી બંધાયેલા નથી, કેમ કે તમે જ્ઞાનસ્વરૂપ છો—તમારા માટે બંધનનું કારણ કેમ બને? તમારો સ્વરૂપ શરીર કે અન્ય ઉપાધિથી નિર્ધારિત નથી, તેથી તમારા માટે ન તો બંધન છે, ન તો મુક્તિ; અમારા મનમાં તમારા વિષે ક્યારેય ભ્રાંતિ ન રહે." "જ્યારે જ્યારે પ્રાચીન વૈદિક માર્ગને મિથ્યા મતો અને અસત્ય અવરોધે છે, ત્યારે તમે, જગતના કલ્યાણ માટે, સત્વગુણથી યુક્ત સ્વરૂપે અવતરીત થાઓ છો. તેથી, હે પ્રભુ, આજે તમે વસુદેવના ઘરમાં અવતરીયા છો, પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા, શત્રુ રાજાઓની સેના નાશવા અને આ વંશની ખ્યાતિ ફેલાવવા." "આજે અમારા ઘર ખરેખર પવિત્ર થયા, કેમ કે તમે સર્વ દેવ, પિતૃ, ભૂત અને મનુષ્યોના સ્વરૂપ, જેમના પાદ્ય જળથી ત્રણેય લોક પવિત્ર થાય છે, એવા જગતના ગુરુ, અદ્ભુત સ્વરૂપે અહીં પધાર્યા છો." "કયો વિદ્વાન તમારી સિવાય બીજા ક્યાંય આશ્રય લે? તમે ભક્તપ્રિય, સત્યવચન, સર્વહિતૈષી, કૃતજ્ઞ, ભક્તોને સર્વ કામ આપનાર અને સ્વલાભ-હાનિથી અસ્પૃશ્ય છો." "શુભ સંયોગે, હે જનાર્દન, તમે અહીં પધાર્યા છો; યોગેશ્વર અને દેવતાઓ પણ તમને પામવામાં અસમર્થ છે. હવે અમારી માટે ત્વરિત રીતે એ મોહના બંધન—પુત્ર, પત્ની, ધન, સ્નેહ, ઘર, શરીર વગેરે—કાપી નાખો, જે તમારી જ માયા છે." આ રીતે અક્રૂરે પૂજા અને સ્તુતિ કરી, ત્યારે ભગવાન હરિ સ્મિત સાથે, મંત્રમુગ્ધ કરતા હોય તેમ, અક્રૂરને સંબોધ્યા: "તમે અમારા ગુરુ, પિતૃસમાન કાકા, હંમેશા પૂજ્ય કુટુંબજનો છો; અમે તમારા આશ્રિત છીએ, તમે અમારી રક્ષા, પાલન અને દયા કરો." "તમારા જેવા મહાન પુરુષો, શ્રેષ્ઠ યોગ્યજન, હંમેશા સ્વહિત ઇચ્છનારાઓ દ્વારા સેવા પામવા યોગ્ય છે; દેવતાઓ પોતાનાં હિત માટે કાર્ય કરે છે, પરંતુ સજ્જન એવા નથી." "તીર્થો માત્ર જળથી પવિત્ર નથી થતા, દેવતાઓ પણ કાંદા-પથ્થરની મૂર્તિમાં નથી; સજ્જનના દર્શનથી તો ક્ષણમાં જ પવિત્રતા મળે છે." "તમે અમારા સુહૃદ છો, અમારું કલ્યાણ કરવા સક્ષમ છો; તેથી, પાંડવો વિષે જાણવા માટે હસ્તિનાપુર જાઓ." "અમને ખબર પડી છે કે પિતાના અવસાન પછી, બાળકો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવીને રાખ્યા છે અને તેઓ ખૂબ દુઃખી છે." "એમ્બિકા પુત્ર રાજા પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; તે પોતાના દુષ્ટ પુત્રના પ્રભાવ હેઠળ છે, તેથી તેની દૃષ્ટિ પણ દૂષિત છે." "તમે જાઓ અને તપાસો કે હાલ તેમની સ્થિતિ કેવી છે—શુભ કે અશુભ; સમજીને અમે એમનું કલ્યાણ થાય તે માટે યોગ્ય કાર્ય કરીશું." આ રીતે ભગવાન હરિએ અક્રૂરને આદેશ આપ્યો અને સંકર્ષણ તથા ઉદ્ધવ સાથે પોતાની નિવાસસ્થાને ચાલ્યા ગયા. આ રીતે શ્રીમદ ભાગવતના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના અઢ્ઠાવનમા અધ્યાયનો અંત થાય છે. શુકદેવજીએ કહ્યું: અક્રૂર હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જે પૌરવ વંશમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં તેમણે એમ્બિકાપુત્ર રાજા, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા. તેમને બાહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ તથા ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રોને પણ જોયા. ગાંદિનીપુત્ર અક્રૂર દરેક સગાને યોગ્ય રીતે મળ્યા, સૌએ મિત્રોની સુખ-શાંતિ પૂછી અને અક્રૂર પણ સૌની કેળવણી જાણતા થયા. રાજાની વૃત્તિ જાણવા માટે, જે દુર્જનોના વશ અને દૃઢતા વિનાનો હતો, અક્રૂર ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા. અક્રૂરે જોયું કે રાજા પૃથાપુત્રોની તેજ, બલ, પરાક્રમ, વિનય અને અન્ય ગુણો કે પ્રજાની પ્રીતિ જોવાનો ઇચ્છુક નથી. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ પાંડવો પર કરેલા બધા દુષ્કર્મો—વિષપ્રયોગ અને અન્ય દુશ્મનાવટ—પૃથા તથા વિદુરે અક્રૂરને વિગતે સંભળાવ્યા. પૃથાએ પોતાના ભાઈ અક્રૂરને આવ્યા જોઈ, જન્મભૂમિની યાદથી આંખોમાં આંસુ લઈને કહ્યું: "હે સૌમ્ય! શું મારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેનો, ભત્રીજાઓ, જેઠાણીઓ અને મિત્રો અમને યાદ કરે છે?" "મારા ભાઈ, યશસ્વી કૃષ્ણ, જે ભક્તોના આશ્રય અને પ્રિય છે, તથા કમલનયન રામ, શું તેઓ પણ પોતાની માસીના બાળકોને યાદ કરે છે?