શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એક પ્રસંગમાં, એક સ્ત્રીનું ઘર અતિ વૈભવી અને સુશોભિત હતું, જ્યાં સુખ-સગવડ માટેની સર્વ વસ્તુઓ હતી—મોતીની હારોથી, ધ્વજાઓથી, છત્રો, સુખદ બેસણાં અને શય્યાઓથી ઘર શોભિત હતું. સુગંધિત ધૂપથી ઘરમાં સુગંધ પ્રસરી રહી હતી, દીવા ઝગમગતા હતા અને ફૂલો તથા સુગંધિત દ્રવ્યોથી ઘર અલંકૃત હતું. જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણ તેના ઘરમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે એ સ્ત્રી થોડી ગભરાઇ ગઈ, તરત જ બેઠેલી જગ્યાએથી ઊભી રહી, યોગ્ય રીતથી આગળ આવી અને પોતાની સાથીદીઓ સાથે મળીને અચ્યતને બેસવા માટે સ્થાન અને અન્ય ઉપચારોથી સન્માન આપ્યું. ઉદ્ધવજીને પણ ઢગલાબંધ આદર આપ્યો અને તેમણે બેસણું સ્પર્શીને બેઠા. કૃષ્ણજી લોકાચાર અનુસાર ઝડપથી તેજસ્વી શય્યામાં પ્રવેશ્યા. એ સ્ત્રી સ્નાન કરી, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણો ધારણ કરી, ફૂલની હાર પહેરી, સુગંધિત થઈ, પાન ચાવીને, લજ્જાશીલ સ્મિત અને કાનાં કાનાં દ્રષ્ટિથી મોહિત થઈ, માધવ પાસે આવી. કૃષ્ણજી એ પોતાની પ્રિયાને, જે પ્રથમ મુલાકાતમાં શરમાળ અને સંકોચી હતી, હાથમાં કંગણ પહેરેલા હાથથી પકડીને શય્યાએ બેસાડ્યા અને તેણી સાથે આનંદ માણ્યો; તેણી ધન્ય હતી, કારણ કે તેણે ભગવાનને સુગંધિત તેલ લગાવવાનો પુણ્ય મેળવ્યો હતો. તેણીનો ઉર અને હૃદય પ્રેમથી ધધકી ઉઠ્યો હતો, આંખોમાં તીવ્ર કામના દેખાતી હતી; તેણે પ્રિયના પગની સુગંધમાં શ્વાસ લીધો, પગ દબાવી પોતાની પીડા દૂર કરી, અને પોતાના હાથ અને હૃદય વચ્ચે પ્રિયને ભેટી, પરમાનંદના સ્વરૂપમાં પોતાના લાંબા દુઃખનો અંત અનુભવ્યો. એ રીતે દુર્લભ મુક્તિના સ્વામી કૃષ્ણને પ્રાપ્ત કરી, છતાં પણ તે સ્ત્રીએ ભગવાનને ચંદન અર્પણ કરીને એક વરદાન માગ્યું: “મારા પ્રિય, થોડા દિવસ અહીં રોકાવ, મારો સાથ માણો—હું તમારી વિયોગ સહન કરી શકતી નથી.” કૃષ્ણે તેને ઈચ્છિત વરદાન આપ્યું, સન્માન આપ્યો અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના પવિત્ર નિવાસસ્થાને પરત ફર્યા. જે વ્યક્તિ મહાન ભક્તિથી સર્વેશ્વર વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરે અને પછી મનગમતું વરદાન માગે, પણ તેમાં સદગુણ ન હોય, તો તે નિષ્ફળ સમજણ ધરાવે છે. પછી શ્રીકૃષ્ણ, રામ અને ઉદ્ધવ, કોઈ કાર્ય સિદ્ધ કરવા તથા અક્રૂરને પ્રસન્ન કરવા, અક્રૂરના ઘરે ગયા. દૂરથી પોતાના સ્નેહી શ્રીકૃષ્ણ અને રામને આવતાં જોઈ અક્રૂરે આનંદથી ઊભા રહી embraced કરી, આનંદથી આવકાર્યો. અક્રૂરે કૃષ્ણ અને રામને વંદન કર્યા; તેઓએ પણ તેને શુભેચ્છા આપી. પછી નિયમ મુજબ બેઠા, અને અક્રૂરે યોગ્ય રીતે તેમની પૂજા કરી. પગ ધોવા માટેનું પવિત્ર જળ પોતાના મસ્તકે ધારણ કર્યું, દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત ફૂલમાળા અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી તેમનું સન્માન કર્યું. માથું નમાવી, પોતાના હાથથી તેમના પગ ધોઈ, અક્રૂર ખૂબ વિનમ્રતાથી કૃષ્ણ અને રામને સંબોધ્યા: “ધન્યભાગ્યથી દુષ્ટ કંસ અને તેના અનુયાયીઓ સંહારાયા છે, અને આપ બંનેએ આપણાં કુટુંબને મહા સંકટમાંથી બચાવ્યું છે. આપ બંને સર્વોત્તમ પુરુષો છો, જગતના કારણ અને આધાર છો; આપથી ઉપર કે નીચે કંઈ નથી. આપ જ જગતના સર્જનહાર છો, અને પોતાની શક્તિથી તેમાં પ્રવેશી અનેક રીતે પ્રગટો છો. જેમ સર્વ જીવોમાં વિવિધ સ્વરૂપો દેખાય છે, તેમ આપ પણ અનેક રૂપે પ્રગટો છો, કારણ કે આપ સ્વયંસિદ્ધ છો. આપ પોતાની શક્તિથી જગતનું સર્જન, સંહાર અને રક્ષણ કરો છો, છતાં તે ગુણો કે કર્મોમાં બંધાતા નથી, કેમ કે આપ જ્ઞાનસ્વરૂપ છો—પછી આપને બંધનનું કારણ કેવી રીતે થઈ શકે? આપનું સ્વરૂપ કાયાદિ ઉપાધિથી નિર્ધારિત નથી, તેથી આપને બંધન કે મુક્તિ લાગુ પડતી નથી—અમને આપના વિષયમાં ક્યારેય સંશય ન રહે. જ્યારે પણ વૈદિક માર્ગમાં અસત્ય અને દૂષિત મતોથી અવરોધ થાય, ત્યારે આપ જગતના કલ્યાણ માટે સત્વગુણથી યુક્ત થઈ અવતરીને ધર્મની સ્થાપના કરો છો. તેથી, હે પ્રભુ, આજે આપ વસુદેવના ઘરે અવતરીને પૃથ્વીનો ભાર ઉતારો છો, દુશ્મન રાજાઓની સેના સંહાર કરો છો અને યદુવંશની ખ્યાતિ ફેલાવો છો. આજે અમારા ઘર સાચે ધન્ય છે, કેમ કે આપ, જે સર્વ દેવતા, પિતૃ, જીવો અને મનુષ્યોના સ્વરૂપ છો, જેમના પગ ધોયું જળ ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે, એવા જગતગુરુ અધોક્ષજ, અમારા ઘરમાં પ્રવેશ્યા છો. કયો વિવેકી પુરુષ આપને છોડીને બીજું શરણ શોધે? આપ ભક્તોને પ્રિય, વચનપાલક, સર્વહિતૈષી, કૃતજ્ઞ અને સર્વ ઈચ્છા પૂરી કરો છો, જ્યારે આપને સ્વ-લાભ કે હાનિમાં કોઈ ફરક નથી. ધન્યભાગ્યે, હે જનાર્દન, આજે આપ અમને દર્શન આપ્યા છો—જ્યારે યોગેશ્વર અને દેવતાઓ પણ આપને મેળવવામાં અસમર્થ છે. કૃપા કરીને અમારા માટે મોહના બંધન—પોતાના બાળકો, પત્ની, સંપત્તિ, સગાં, ઘર, દેહ વગેરે પ્રત્યેની આસક્તિ—which is your own māyā—દૂર કરો.” આ રીતે અક્રૂર દ્વારા પૂજિત અને સ્તુતિ થયેલા ભગવાન હરિ હળવાશભેર હસીને અક્રૂરને મોહી લે એવા મધુર વચન बोले: “તમે અમારા ગુરુ, પિતૃસમાન કાકા અને સદા સન્માનનીય સ્નેહી છો; અમારો રક્ષણ, પાલન અને દયા તમારે કરવી જોઈએ, કેમ કે અમે તમારી શરણાગત પ્રજા છીએ. તમારા જેવા શ્રેષ્ઠ મહાનુભાવોને, જે યોગ્યતા ધરાવે છે, પોતાનું કલ્યાણ ઇચ્છનારા સર્વેને સદા સેવા કરવી જોઈએ; દેવતાઓ પોતાનાં હિત માટે કર્મ કરે છે, પણ સજ્જન માત્ર પરહિતે જ જીવતા હોય છે. પવિત્ર તીર્થો માત્ર જળથી પવિત્ર થતાં નથી, અને મૂર્તિઓ પણ માટી-પથ્થરથી દેવતા નથી; સજ્જન દર્શનથી ક્ષણે ક્ષણે પવિત્રતા મળે છે. તમે અમારા કલ્યાણકામી છો, તેથી પાંડવો વિશે જાણવા હસ્તિનાપુર જાઓ. અમને ખબર છે કે પિતાના અવસાન પછી પાંડવો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવીને રાખ્યા છે, અને તેઓ ખૂબ દુઃખી છે. એમા રાજા, અંબિકા પુત્ર, પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે નિષ્પક્ષ નથી; નિશ્ચિતપણે, પોતાના દુષ્ટ પુત્રના પ્રભાવથી તેમની દૃષ્ટિ મ્લાન થઈ ગઈ છે. તમે ત્યાં જઈને તેમનું હાલત કેવી છે તે જાણો; પછી અમે અમારા મિત્રોના હિત માટે યોગ્ય પગલાં લેશું.” આ રીતે અક્રૂરને આજ્ઞા આપી, ભગવાન હરિ સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને ગયા. આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના અઢતાલીસમા અધ્યાયનો અંત થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: ત્યારબાદ અક્રૂર હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ હતું. અક્રૂરે ત્યાં અંબિકા પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથા (કુંતી) ને જોયા. તેમણે બાહ્લીક અને તેના પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, સુયોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રો પણ જોયા. ગાંદિનીપુત્ર અક્રૂર દરેક સગાને યોગ્ય રીતે મળ્યા, તેઓએ અક્રૂરને મિત્રો-સગાંની કૂશળતા પૂછવી અને અક્રૂરે પણ તેમની સુખ-શાંતિ અંગે પૂછપરછ કરી. પછી અક્રૂર ત્યાં થોડા મહિના રોકાયા, કારણ કે તેઓ રાજાની વર્તન અને રાજકાર્ય સમજવા માંગતા હતા—એ રાજા, જે દુર્વિવેકી, અસારો અને દુષ્ટની ઇચ્છા મુજબ ચાલતો હતો.