શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા, વિચાર કરો—કૃષ્ણે તો પોતાનું રાજ્ય પ્રાપ્ત કરી લીધું છે, દુશ્મનોનો નાશ કર્યો છે, રાજકુમારીઓ સાથે લગ્ન કર્યા છે અને પોતાના પ્રિય મિત્રોના ઘેરાવમાં છે. છતાં, એ અહીં કેમ આવે? આપણે જે વનમાં રહેતા લોકો છીએ, અથવા બીજા કોઈ પણ, એ મહાત્મા, શ્રીમતીનું સ્વામી, સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરી ચૂકેલા ભગવાન માટે શું કરી શકે? પિંગલા વૈશ્યા પણ કહી ગઈ કે પરમ સુખ તો અપેક્ષા રહિત રહેવામાં છે, છતાં—even knowing this—કૃષ્ણ માટેની અમારી આશા છોડી શકાતી નથી. કૃષ્ણ જેની યશગાથા ગવાય છે, એ ભગવાન સાથેનો સાનિધ્ય—even if one wishes otherwise—કોણ છોડી શકે? જયારે લક્ષ્મીજી પણ ક્યારેય એમના અંગોથી વિમુખ થતી નથી. આ નદીઓ, પહાડો, વનો, ગાયો અને વાંસળીનો મધુર નાદ—આ બધું કૃષ્ણે અને સંકર્ષણ સાથે ફરીને અનુભવ્યું છે, હે સ્વામી. વારંવાર લક્ષ્મીજીના નિવાસસ્થાનો અમને નંદના દિકરા કૃષ્ણની યાદ અપાવે છે; એમના પગલાંના નિશાનોથી અમે એમને ભૂલી શકતા નથી. કૃષ્ણના મનોહર ચાલથી, હાસ્યથી, રમૂજી નજરોથી અને મધુર વાણીથી એમણે અમારો મન લઈ લીધો છે—અમે એમને કેવી રીતે ભૂલી શકીએ? હે ભગવાન, હે લક્ષ્મીપતિ, હે વ્રજના સ્વામી, દુઃખના વિનાશક, અમારું ગોકુલ જે દુઃખના સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું છે, તેને ઉદ્ધાર કરો, હે ગોવિંદ! શુકદેવજીએ કહ્યું: ત્યારે કૃષ્ણના સંદેશથી વિયોગની તીવ્રતા ઓગળી ગઈ અને ગોપીઓએ ઉદ્ધવજીનું સન્માન કર્યું, એમને ભગવાનનો અંશ માનીને. ઉદ્ધવ ત્યાં ઘણા મહિના રહ્યો; કૃષ્ણની લીલાઓનું ગાન કરીને ગોપીઓનું દુઃખ દૂર કર્યું અને આખા ગોકુલને આનંદમાં મૂક્યું. જેટલા દિવસ ઉદ્ધવ નંદના વ્રજમાં રહ્યા, ત્યાંના વાસીઓ કૃષ્ણના સમાચાર સાંભળવામાં એટલા તલ્લીન રહ્યા કે સમય પળમાં પસાર થઈ ગયો. ઉદ્ધવ જ્યારે નદીઓ, વનો અને ફૂલો થી ભરેલા વૃક્ષોને જોયા, ત્યારે કૃષ્ણની યાદમાં એમને આનંદ થયો અને વ્રજવાસીઓની સેવા કરી. ગોપીઓ કૃષ્ણમાં જેટલી તલ્લીન હતી, એમનું મન જેટલું overwhelm હતું, એ જોઈને ઉદ્ધવજી પરમ આનંદથી એમને પ્રણામ કરીને બોલ્યા: “આ ગોપીઓ પૃથ્વી પરના સર્વ શ્રેષ્ઠ embodied જીવ છે—કેમ કે એમના હૃદયમાં ગોવિંદ માટેનો પ્રેમ ઊંડો છે. અગણિત મહાત્મા, મુક્તિની આશા રાખતાં ઋષિઓ પણ, અને અમે પણ આવો પ્રેમ ઈચ્છીએ છીએ; બ્રહ્મા તરીકે જન્મ લેવાથી એ પ્રેમભરી કૃષ્ણકથા અમૃતની ચાખણી શ્રેષ્ઠ છે.” “આ ગોપીઓ તો વનમાં રહેતી, સામાન્ય સ્ત્રીઓ છે—અને એમનો પ્રેમ પરમાત્મા કૃષ્ણ માટે કેટલો ઊંચો છે! સાચે જ, અજ્ઞાન પણ જે ભગવાનની સીધી ભક્તિ કરે છે, તેને પણ આશીર્વાદ મળે છે—જેમ રાજા પોતાના સેવકો પર કૃપા કરે છે. આવા ઉગ્ર પ્રેમ તો દેવીઓમાં પણ નથી, જેમ લોટસ જેવી સુગંધ ધરાવે છે; એ તો રસોત્સવમાં જ પ્રગટ્યો, જયારે કૃષ્ણે વ્રજકાન્યાઓના ગળે હાથ મૂકીને એમને પરમ તૃપ્તિ આપી.” “હાય! કાશ હું અહીં વૃંદાવનમાં—even if only—as a ઘાસનું તણું, ઝાડ, લતા, કે ઔષધિ બની શકું, જેથી હું એમના પગલાંની ધૂળ મેળવી શકું, જેમણે પોતાના સ્વજનો અને ધર્મમાર્ગ—even what is hard to leave—છોડી મુકુન્દના માર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો, જે વેદો પણ શોધે છે. જેમની છાતી પર કૃષ્ણના કમળ જેવા પદ પધર્યા છે—જે લક્ષ્મી અને મહાન યોગીઓ દ્વારા પૂજાય છે અને જે રાસનૃત્યના પરમ લક્ષ્ય છે—એમણે એમને અંકલાવી બધું દુઃખ વિસર્જન કર્યું છે.” “હું વારંવાર નંદના વ્રજની સ્ત્રીઓના પગલાંની ધૂળને નમું છું, જેમનું હરિગાન ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે.” શુકદેવજીએ કહ્યું: ત્યારપછી ઉદ્ધવએ ગોપીઓ, યશોદા, નંદ અને ગોપો સાથે વિદાય લીધી અને પોતાનો રથ ચડ્યા. તેઓ જતાં, નંદ અને બીજા ગોપો હસ્તભર ભેટો લઈને પ્રેમથી આવ્યા; એમના આંખોમાં અશ્રુ હતા. તેમણે કહ્યું: “અમારો મન સદા કૃષ્ણના કમળપદે રહે, અમારું વચન એમના નામ જ બોલે, અને અમારું શરીર એમની સેવામાં નમતું રહે. ભગવાન અમને કર્મફળ મુજબ જ્યાં પણ મોકલે, ત્યાં—even if we are tossed about—અમારી કૃષ્ણભક્તિ સુસ્થિર રહે, સદ્કર્મ અને દાન દ્વારા.” આ રીતે ગોપો દ્વારા શ્રદ્ધાભાવે સન્માન પામીને ઉદ્ધવજી કૃષ્ણના રક્ષણમાં ફરીથી મથુરા પહોંચ્યા. તેમણે કૃષ્ણને નમન કર્યું, વ્રજવાસીઓ માટે હૃદયપૂર્વક ભક્તિથી ભરાઈ ગયા અને વસુદેવ, રામ અને રાજાને ભેટ આપી. પછી, ભગવાન, સર્વના આત્મા, સર્વજ્ઞ, સૈરંધ્રી (કુબ્જા)ના મનની ઇચ્છા જાણીને અને એને પ્રસન્ન કરવા માટે એના ઘેર ગયા. એનું ઘર સુશોભિત હતું—મોતીની માળાઓ, ધ્વજ, છત્ર, શય્યા-આસન, ધૂપના સુગંધ, દીવા, ફૂલો અને સુગંધોથી ભરપૂર. કૃષ્ણ ઘરમાં પ્રવેશ્યા ત્યારે, કુબ્જા ઉતાવળથી ઉઠી, યોગ્ય રીતે આવકાર્યો, અને પોતાની સહેલિયાઓ સાથે અચ્યુતને આસન અને ભેટ આપી. ઉદ્ધવને પણ સન્માનપૂર્વક બેઠાડ્યા; કૃષ્ણ લોકવ્યવહાર પ્રમાણે તરત સુશોભિત શય્યામાં ગયા. કુબ્જાએ સ્નાન કર્યા પછી સુંદર વસ્ત્રો, આભૂષણ, ફૂલની માળા, સુગંધ, પાન ખાઈને, શરમાળ નજરે, સ્મિત સાથે માધવ પાસે આવી. કૃષ્ણે એમની હાથ પકડી, શરમાળ અને સંકોચાયેલી કુબ્જાને શય્યામાં બેસાડી, અને એમની સાથે આનંદ માણ્યો; કુબ્જા એ સુખ પામી, કેમ કે એણે કૃષ્ણને ચંદન લગાવવાનો પુણ્ય કર્યો હતો. એના હૃદય અને સ્તન પ્રેમથી જલતા હતા, આંખોમાં તરસ હતી; એણે કૃષ્ણના ચરણ સુઘંધિત કર્યા, એમની પીડા દુર કરી, અને પોતાના હાથ અને છાતીથી કૃષ્ણને અંકલાવ્યો—પરમ આનંદના સ્વરૂપમાં પોતાનું દુઃખ ભૂલી ગઈ. ભગવાનને પ્રાપ્ત કર્યા પછી—even though she was considered unfortunate—એણે ચંદન અર્પણ કરીને વર માંગ્યો: “મારા પ્રિય, થોડા દિવસ અહીં રહો, મારી સાથે આનંદ માણો; હું તમારાથી વિયોગ સહન કરી શકતી નથી.” કૃષ્ણે એની ઈચ્છા પૂરી કરી, એને સન્માન આપ્યો અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના વંદનીય નિવાસસ્થાને પાછા ફર્યા. જે કોઈ ભગવાન વિષ્ણુની મહાપૂજા કરે અને પછી મનગમતો વર માંગે—પણ જો એમાં સદગુણ ન હોય, તો એનું વિચારવું યોગ્ય નથી. પછી કૃષ્ણ, રામ અને ઉદ્ધવ, અક્રૂરને પ્રસન્ન કરવા અને એક કાર્ય પૂરું કરવા એમના ઘેર ગયા. દૂરથી પોતાના સ્વજનોને આવતા જોઈ, અક્રૂરે આનંદથી ઉઠી એમને આવકાર્યા, હર્ષથી એમને બાહે ભેટ્યા. એણે કૃષ્ણ અને રામને નમસ્કાર કર્યા; તેઓએ પણ એને શુભેચ્છા આપી. પછી યોગ્ય રીતે બેઠાડ્યા, અને વિધિવત્ પૂજા કરી. પગધોવાની પવિત્ર જળ પોતાના માથા પર ધારણ કરી, અક્રૂરે તેમને દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત ફૂલમાળાઓ અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સન્માનિત કર્યા.