શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીકૃષ્ણે ઉદ્ધવને સંદેશ આપ્યો કે, “તમારું મન સંપૂર્ણપણે મારી ઉપર કેન્દ્રિત કરો, બધા અન્ય બંધનોથી મુક્ત રહીને, અને મને હંમેશા સ્મરણ કરો, તો તમે જલ્દી મને પ્રાપ્ત કરી લેશો.” વૃંદાવનના જેઓ ગોપીઓ રાસમાં ભાગ લઈ શકી ન હતી, તેઓ પણ કૃષ્ણના પરાક્રમોનું ધ્યાન કરીને, અંતે તેમને પ્રાપ્ત કરી લીધા. શુકદેવે કહ્યું: પોતાના પ્રિયતમ શ્રીકૃષ્ણના આવા વચન સાંભળીને, વૃજની સ્ત્રીઓ આનંદથી ભરાઈ ગઈ. તેઓ ઉદ્ધવ સાથે વાત કરતાં, તે સંદેશને યાદ કરતાં, જે ઉદ્ધવ લાવ્યો હતો. ગોપીઓએ કહ્યું: “ભગ્યે, દુષ્ટ કંસ, યદુઓનો શત્રુ, મરી ગયો છે; અને અચ્યુત પોતાના પરિવાર સાથે સર્વ આશય સિદ્ધ કરીને સુરક્ષિત છે. ઓ સજ્જન, શું ગદા ના મોટા ભાઈ, જે શહેરની સ્ત્રીઓના પ્રેમભર્યા, શરમાળ, હસતાં નજરોથી સન્માનિત થાય છે, તેમને આનંદ આપે છે? જે પ્રેમની નાની-મોટી વાતોને જાણે છે, શહેરની સ્ત્રીઓને જે પ્રિય છે, શું તે તેમના વાક્ય અને રમૂજી હાવભાવથી મોહિત નથી થતો? ઓ મહાન, શું ગોવિંદ શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે, તેમના અંતરંગ સંવાદોમાં, અમને—ગામની સ્ત્રીઓને—યાદ કરે છે? શું તમે યાદ કરો છો એ રાતો, જ્યારે કૃષ્ણ પોતાના પ્રિયજન સાથે વૃંદાવનમાં, કમળ, ચમેલી અને ચાંદનીની સુંદરતા વચ્ચે, ઘૂંઘટની ઝણકાર સાથે રાસ રમતો, અને ક્યારેક અમને રમૂજી વાર્તાઓથી મોહિત કરતો? શું દશાર્હના વંશજ, જે પોતાના કર્મથી ઉદ્વિગ્ન છે, પાછા આવીને અમને પોતાના સ્પર્શથી જીવંત કરશે, જેમ ઇન્દ્ર વરસાદથી જંગલને તાજી કરે છે? હવે તો કૃષ્ણે રાજ્ય મેળવી લીધું છે, શત્રુઓનો નાશ કર્યો છે, રાજકુમારી સાથે લગ્ન કર્યા છે અને પોતાના મીત્રો સાથે ઘેરાય છે—તો એ અહીં કેમ આવશે? અમે જંગલવાસી અથવા અન્ય કોઈ, એ મહાન આત્મા, શ્રી લક્ષ્મીનાં સ્વામી, જે સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરી, સ્વયં પૂર્ણ છે, માટે શું કામના? પિંગલા વેશ્યાએ કહ્યું હતું કે, સર્વે આશા છોડવામાં જ પરમ સુખ છે; છતાં, જાણતાં છતાં, કૃષ્ણ માટેની અમારી આશા છોડી શકાતી નથી. કૃષ્ણની company—even unwillingly—છોડવી સહેલુ નથી, કારણ કે ભાગ્ય તેના અંગોથી વિભાજિત થતું નથી. આ નદીઓ, પર્વતો, જંગલ, ગાયો, અને વાંસળીના અવાજ—બધાંમાં કૃષ્ણના પગલાં સંકાર્ષણ સાથે ફરી ચૂક્યા છે. શ્રી લક્ષ્મીનાં નિવાસ, વારંવાર અમને નંદના પુત્રની યાદ અપાવે છે; એ પગલાં અમને ભૂલાતાં નથી. કૃષ્ણના મૃદુ પગલાં, ઉદાર હાસ્ય, રમૂજી નજર, અને મીઠા વચનોથી અમારું મન મોહાઈ ગયું છે—અમે તેને કેવી રીતે ભૂલી શકીએ? ઓ સ્વામી, ઓ લક્ષ્મીપતિ, ઓ વૃજના સ્વામી, દુઃખનો નાશક, ગોકુલને દુઃખની મહાસાગરમાંથી ઉગારી લો, ઓ ગોવિંદ! શુકદેવે કહ્યું: કૃષ્ણના સંદેશથી વિયોગનો તાવ શાંત થતાં, ગોપીઓએ ઉદ્ધવનું સન્માન કર્યું, અને તેને ભગવાનનો અવતાર માન્યો. ઉદ્ધવએ ઘણા મહિના ત્યાં વિતાવ્યા, ગોપીઓનો દુઃખ દૂર કરીને, કૃષ્ણના લીલાઓનું ગાન કરીને ગોકુલને આનંદ આપ્યો. જેટલા દિવસ ઉદ્ધવ નંદના વૃજમાં રહ્યા, ત્યાંના વાસીઓ માટે એ ક્ષણો ઝડપથી વીતી, કારણ કે તેઓ કૃષ્ણના સમાચારમાં લીન હતા. ઉદ્ધવએ નદીઓ, જંગલ અને ફૂલેલા વૃક્ષો જોઈને, કૃષ્ણની યાદમાં આનંદ અનુભવ્યો અને વૃજવાસીઓની સેવા કરી. ગોપીઓ કૃષ્ણમાં એટલી absorbed હતી કે, તેમના મનમાં કૃષ્ણ સિવાય બીજું કશું નહોતું. એ જોઈને, ઉદ્ધવ પરમ આનંદથી ગોપીઓના ચરણોમાં નમસ્કાર કરીને બોલ્યા: “આ ગોપીઓ ધરા પર સર્વश्रेष्ठ છે, કારણ કે ગોવિંદ માટેનો પ્રેમ તેમના હૃદયમાં છે. મુક્તિના ડરથી જાગૃત થયેલા ઋષિઓ અને અમે પણ એવી ભક્તિ ઈચ્છીએ છીએ—બ્રહ્મા જેવા જન્મની શું જરૂર, જ્યારે કૃષ્ણની કથા-અમૃત પીવી મળે?” “આ જંગલવાસી સ્ત્રીઓ, ભ્રષ્ટ જીવન જીવતી, અને એ પરમાત્મા કૃષ્ણ માટેનું પરમ પ્રેમ—ક્યાં એ અને ક્યાં એ? સાચે, અજ્ઞાન પણ જે ભગવાનની સીધી ભક્તિ કરે છે, એ આશીર્વાદ પામે છે, જેમ રાજા પોતાના સેવકોને કૃપા આપે છે.” “મિત્ર, આવા ગાઢ પ્રેમ ભગવાન માટે—even સ્વર્ગની સ્ત્રીઓમાં પણ નથી, જેમ કમળની સુગંધ હોય છે, અને બીજામાં પણ નહીં. એ તો રાસ ઉત્સવમાં જન્મ્યો, જ્યાં કૃષ્ણે વૃજની પ્રિયજનની ગળે હાથ મૂકીને તેમને પરમ તૃપ્તિ આપી.” “હાય, કાશ હું અહીં વૃંદાવનમાં એક ઘાસ, ઝાડી, લતા અથવા ઔષધી બની શકું, જેથી હું એ ગોપીઓના પગલાંની ધૂળ મેળવી શકું, જેમણે પોતાના કુટુંબ અને સદાચારનો માર્ગ—even એ છોડીને, મુકુંદનો માર્ગ પકડી લીધો, જે વેદો પણ શોધે છે.” “જેઓના વક્ષસ્થળ પર શ્રીકૃષ્ણના કમળપદ, જે લક્ષ્મી અને યોગીઓ દ્વારા પૂજાય છે અને રાસનો લક્ષ્ય છે, તેઓએ કૃષ્ણને ભેળવીને સર્વ દુઃખ દૂર કરી દીધાં.” “હું વારંવાર નંદના વૃજની સ્ત્રીઓના પગલાંની ધૂળને નમસ્કાર કરું છું, જેમના હરિની કથાના ગાનથી ત્રણેય લોક પવિત્ર થાય છે.” શુકદેવે કહ્યું: પછી, ઉદ્ધવએ ગોપીઓ, યશોદા, નંદ અને ગોપોને વિદાય આપી, અને પોતાનું રથ ચઢી જવા લાગ્યા. જ્યારે તે જતો હતો, નંદ અને અન્ય ગોપો, હાથમાં વિવિધ ભેટો લઈને, પ્રેમથી તેની પાસે આવ્યા, અને આંખોમાં આંસુ લઈને કહ્યું: “અમારું મન હંમેશા કૃષ્ણના કમળપદમાં રહે, અમારા વચન માત્ર તેના નામ બોલે, અને શરીર તેની સેવા કરે. ભગવાનની ઇચ્છા પ્રમાણે, કર્મથી જ્યાં પણ જઈએ, કૃષ્ણ માટેની ભક્તિ શુભ કાર્યો અને દાનથી સ્થિર રહે.” આ રીતે ગોપો દ્વારા કૃષ્ણભક્તિથી સન્માનિત થઈ, ઉદ્ધવ ફરીથી મથુરા પરત ફર્યા, કૃષ્ણના રક્ષણમાં. તેણે કૃષ્ણને નમસ્કાર કરી, અને વૃજવાસીઓ માટેના પ્રેમથી ભરેલી હૃદયથી, વસુદેવ, રામ અને રાજાને ભેટ આપી. શુકદેવે કહ્યું: પછી, સર્વના આત્મા, સર્વજ્ઞ શ્રીકૃષ્ણ, કૂબજાની ઈચ્છા જાણીને અને તેને પ્રસન્ન કરવા માટે, તેના ઘેર ગયા. કૂબજાનું ઘર ભવ્ય સુશોભિત હતું—મોતીની માળા, ધ્વજ, છત્રી, શય્યા, બેઠકો, સુગંધિત ધૂપ, દીવો, ફૂલ અને સુગંધથી સજ્જ. કૃષ્ણને ઘરમાં આવતાં જોઈને, કૂબજા થોડી ગભરાઈ, તરત બેઠકો છોડીને, યોગ્ય રીતે મળવા આવી, અને પોતાના મિત્રોની સાથે અચ્યુતને બેઠકો અને અન્ય ઉપચારથી સન્માન આપ્યો. ઉદ્ધવને પણ સન્માનથી બેઠકો આપી, અને તેણે બેઠકો સ્પર્શ કરીને બેઠા. કૃષ્ણ લોકપ્રવૃત્તિ પ્રમાણે ઝડપથી શોભાયમાન શય્યા પર ગયા. કૂબજાએ સ્નાન કરીને, ઉત્તમ વસ્ત્રો અને આભૂષણ પહેરી, ફૂલ અને સુગંધ લગાવી, પાન ચાવી, લાજભર્યા, બાજુથી હસતાં નજરથી, માધવ પાસે ગઈ. કૃષ્ણે પોતાની પ્રિયજન, જે પ્રથમ મુલાકાતે શરમાળ અને સંકોચિત હતી, હાથમાં કંગણ પહેરેલી, તેનો હાથ પકડી, શય્યા પર બેસાડ્યા, અને જે શ્રેષ્ઠ કર્મથી કૃષ્ણને અંગરાગ લગાવતી, તે સાથે આનંદ કર્યો. આ રીતે, કૃષ્ણની કૃપાથી, વૃજના પ્રેમ, ઉદ્ધવની ભક્તિ, અને કૂબજાના જીવનમાં આનંદ પ્રગટ થયો.