શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

આ આત્મા જ્ઞાનથી બનેલો, શુદ્ધ, સ્પષ્ટ અને ગુણોથી બંધાયેલો નથી, પણ માયાની ક્રિયાથી એ ગાઢ નિદ્રા, સ્વપ્ન અને જાગૃતિની અવસ્થાઓમાં ચાલતો હોય તેમ દેખાય છે. જે મન દ્વારા ઇન્દ્રિયોના વિષયોને વિચારવામાં આવે છે—જે સ્વપ્નની જેમ ખોટા ઉદભવ છે—તેને મનથી નિયંત્રિત કરીને, સદાય જાગૃત અને આત્મનિષ્ઠ રહેવું જોઈએ. આ જ આંતરિક ઉપદેશ છે, યોગ અને વિવેકવાણી—વિરાગ, તપ, સંયમ અને સત્ય, જેમ નદીઓ સમુદ્રમાં મળે છે. હું, તમારો પ્રિય, જો કે દુર દેખાવું છું, એ તો તમારો મન મને વધુ નજીક લાવવા માટે છે, જેથી તમે મારી સતત સ્મૃતિમાં તલિન રહો. જેમ કોઈ પ્રિય વ્યક્તિ દૂર હોય ત્યારે મન તેના પર જ રહે છે, એ જ રીતે સ્ત્રીઓનું હૃદય નજીક અને દૃશ્ય હોય ત્યારે એટલું તલિન નથી રહેતું. તમે તમારું મન સંપૂર્ણપણે મારા પર કેન્દ્રિત કરો, બાકીના સંબંધીને છોડો અને મારી સતત સ્મૃતિમાં રહો, તો તમે જલ્દી જ મને પ્રાપ્ત કરી લેશો. જે ભાગ્યશાળી હતા, જેમણે મારે વ્રજના જંગલમાં રાતે રમતાં સમયે રાસમાં જોડાઈ શક્યા નહોતા, એ પણ મને મેળવ્યા, કારણ કે તેઓ મારા પરાક્રમની લિલાઓમાં તલિન હતા. શુકદેવ કહે છે: પ્રિયની આ વાણી સાંભળીને વ્રજની સ્ત્રીઓ આનંદથી ભરાઈ, ઉદ્ધવ સાથે વાત કરવા લાગી, અને કૃષ્ણનો સંદેશ યાદ કર્યો. ગોપીઓએ કહ્યું: ભાગ્યથી દુષ્ટ કંસ, યદુઓનો શત્રુ, મરી ગયો; અને ભાગ્યથી અચ્યૂત, પોતાના પરિવાર સાથે, સર્વ ઉદ્દેશ્ય સિદ્ધ કરી, સુરક્ષિત છે. હે સૌમ્ય, શું ગદાના મોટા ભાઈ, શહેરની સ્ત્રીઓના પ્રેમભર્યા, શરમાળ, સ્મિતભર્યા નજરોથી સન્માનિત, તેમને આનંદ આપે છે? જે પ્રેમની સૂક્ષ્મતાઓ જાણે છે અને શહેરની સ્ત્રીઓને પ્રિય છે, એ કેવી રીતે તેમની વાણી અને રમૂજી હાવભાવથી આકર્ષિત ન થાય? હે મહાન, શું ગોવિંદ, શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે, ગોપનીય વાતચીત દરમિયાન, અમને—ગામની સ્ત્રીઓને—યાદ કરે છે? શું તમે એ રાતો યાદ કરો છો, જ્યારે તેણે વ્રિંદાવનમાં પોતાના પ્રિયજન સાથે કમળ, ચમેલી અને ચાંદનીના સૌંદર્ય વચ્ચે, ઝાંઝરના ઝણકાર સાથે રાસમાં આનંદ કર્યો, અને અમને મઝાની વાર્તાઓથી મોહી લીધા? શું દશાર્હના વંશજ, પોતાના કર્મથી પીડિત, અહીં પાછા આવી, અમને પોતાના સ્પર્શથી પુનર્જીવિત કરશે, જેમ ઈન્દ્ર વનને વરસાદથી હરસાવે છે? કૃષ્ણ હવે રાજ્ય, દુશ્મનોનો નાશ, રાજકન્યાઓ સાથે વિવાહ અને મિત્રો સાથે ઘેરાયેલા છે, તો તે કેમ અહીં આવશે? અમ જંગલવાસી કે અન્ય લોકો, એ મહાન આત્મા, લક્ષ્મીના સ્વામી, સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરનાર, માટે શું કામના? પિંગલાએ કહ્યું કે, સર્વોત્તમ સુખ અપેક્ષા છોડી દેવામાં છે; છતાં, એ જાણતાં પણ, અમારું કૃષ્ણમાં આશા છોડવી અઘરી છે. જે ભગવાનમાં fortune કદી છોડતી નથી, એના સંગથી—even ઇચ્છા વિરુદ્ધ—કોણ વિમુખ રહી શકે? આ નદીઓ, પર્વતો, જંગલો, ગાયો અને બાંસરીનો અવાજ—બધાં કૃષ્ણ અને સંકર્ષણ સાથે પસાર થયા છે, હે સ્વામી! લક્ષ્મીનું વાસ, repeatedly, અમને નંદના પુત્રની યાદ અપાવે છે; એના પગલાંઓથી, અમે તેને ભૂલી શકતા નથી. એના સૌમ્ય ચાલ, ઉદાર હાસ્ય, રમૂજી નજર અને મીઠી વાણીથી, એણે અમારું મન મોહી લીધું—હું કેમ ભૂલી શકું? હે સ્વામી, હે લક્ષ્મીપતિ, હે વ્રજના સ્વામી, દુ:ખનો નાશક, ગોકુલને દુ:ખના દરિયાથી ઉગાર, હે ગોવિંદ! શુકદેવ કહે છે: કૃષ્ણના સંદેશથી વિયોગની તપસ્યા દૂર થઈ, ગોપીઓએ ઉદ્ધવને ભગવાનના રૂપે સન્માન આપ્યો. ઉદ્ધવ ઘણા મહિના સુધી ત્યાં રહ્યો, ગોપીઓના દુ:ખ દૂર કર્યા, કૃષ્ણની લિલાઓ ગાઈ અને ગોકુલમાં આનંદ લાવ્યો. જેટલા દિવસ ઉદ્ધવ નંદના વ્રજમાં રહ્યા, વ્રજવાસીઓ માટે એ ક્ષણો કૃષ્ણના સમાચાર સાંભળતા ઝડપથી વીતી. નદીઓ, જંગલો અને ફૂલો જોઈને, ઉદ્ધવને કૃષ્ણ યાદ આવ્યા અને તેણે વ્રજવાસીઓની સેવા કરતાં આનંદ અનુભવ્યો. ગોપીઓ કૃષ્ણમાં એટલી તલિન, મનથી overwhelmed જોઈ, ઉદ્ધવ પરમ આનંદથી નમન કરીને ગાઈ ઉઠ્યો: “આ ગોપીઓ પૃથ્વી પરના સર્વોત્તમ embodied beings છે, કારણ કે ગોવિંદમાં તેમનો પ્રેમ હૃદયમાં ઊંડો છે; મુનિઓ, જન્મના ભયથી ડરતા, અને અમે પણ એવી ભક્તિ ઈચ્છીએ છીએ—બ્રહ્મા તરીકે જન્મની શું કિંમત, જો કૃષ્ણની કથા-અમૃતનો સ્વાદ મળે?” “ક્યાં છે આ સ્ત્રીઓ, જંગલવાસી, ધાર્મિક ભ્રષ્ટ, અને ક્યાં છે કૃષ્ણમાં સર્વોત્તમ પ્રેમ, પરમાત્મા? ખરેખર, અવિદ્યાથી પણ જે ભગવાનની સીધી પૂજા કરે છે, તેમને આશીર્વાદ મળે છે, જેમ રાજા સેવા કરનાર પર કૃપા કરે છે.” “હે મિત્ર, એવો ઊંડો પ્રેમ સ્વર્ગની સ્ત્રીઓમાં પણ નથી, જે કમળની સુગંધ ધરાવે છે, અન્યમાં પણ નથી; એ તો રાસમહોત્સવમાં ઉદ્ભવ્યો, જયારે કૃષ્ણે વ્રજની પ્રિયજનોના ગળે હાથ મૂકીને તેમને પૂર્ણતા આપી.” “હાય, કાશ હું અહીં વ્રિંદાવનમાં ઘાસ, ઝાંડી, વેલી કે ઔષધિ બની શકું, જેથી એ સ્ત્રીઓના પગલાંની ધૂળ મળે, જેમણે પોતાના કુટુંબી અને ધર્મમાર્ગ છોડી, મુકુન્દના માર્ગમાં ચાલ્યા, જે વેદો શોધે છે.” “જેઓના વક્ષ પર કૃષ્ણના કમળપદ, લક્ષ્મીપતિ અને યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ, રાસનૃત્યના લક્ષ્ય, એના embraceથી, સર્વ દુ:ખ દૂર થઈ ગયું.” “હું વારંવાર નંદના વ્રજની સ્ત્રીઓના પગલાંની ધૂળને નમન કરું છું, જેમનું હરીના ગુણગાન ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે.” શુકદેવ કહે છે: પછી, ગોપીઓ, યશોદા, નંદ અને ગોપો સાથે વિદાય લઈને, ઉદ્ધવ રથ પર ચડીને જવા લાગ્યા. જતા સમયે, નંદ અને અન્યોએ, હાથે વિવિધ ભેટો લઈને, પ્રેમથી, આંખોમાં આંસુ લઈને, ઉદ્ધવને કહ્યું: “અમારું મન સદા કૃષ્ણના કમળપદ પર રહે, અમારું બોલવું માત્ર એના નામ જ બોલે, અને અમારું શરીર એના સેવામાં નમે.” “અમે કર્મથી જ્યાં જ્યાં ભગવાનની ઈચ્છાથી ફેંકાઈએ, ત્યાં પણ, કૃષ્ણમાં અમારું ભક્તિ શુભ કર્મ અને દાનથી સ્થિર રહે.” આ રીતે, ગોપો દ્વારા કૃષ્ણભક્તિથી સન્માનિત, ઉદ્ધવ, હે રાજા, ફરી મથુરા પરત ફર્યા, કૃષ્ણ દ્વારા સુરક્ષિત. તેણે કૃષ્ણને નમન કર્યું, અને વ્રજવાસીઓ માટે હૃદયમાં ભક્તિથી, વસુદેવ, રામ અને રાજાને ભેટ આપી. શુકદેવ કહે છે: ત્યારબાદ, ભગવાન, સર્વના આત્મા, સર્વ દ્રષ્ટા, કૂબજાની ઈચ્છા જાણીને અને તેને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છીને, તેના ઘેર ગયા.