શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એક દિવસ, વૃજની ગોપીઓ વચ્ચે એક મધમાખી આવી. ગોપીઓએ તેને જોઈને કહ્યું: “અરે, દગાબાજના સાથી, તું અહીં શું કરે છે? તારા મુછ પર અમારી સ્પર્ધીની ગલાની પરાગ લાગેલી છે. તું તો યદુઓની સભામાં હાસ્યપાત્ર છે, કારણ કે તું એના દૂત તરીકે આવ્યો છે, જે અમને છોડી ગયો છે. કૃષ્ણે અમને એક જ વાર પોતાના હોઠોના અમૃતથી મોહી લીધા, અને પછી અમને ફૂલની જેમ ત્યજી દીધા. એના પદ્મા, લક્ષ્મી, કેવી રીતે એના ચરણોમાં સેવા આપે છે, જ્યારે એનું મન તો મહિમાવાનની સ્તુતિથી ચોરાઈ ગયું છે?” ગોપીઓએ મધમાખીને કહ્યું: “છ પગ વાળેલા, તું અહીં કૃષ્ણના ગીત કેમ ગાય છે? તું તો એના મિત્રોની વચ્ચે એના વિજયના ગીત ગા, કારણ કે એણે તો તેમના મનના દુઃખ દૂર કરી, તેમની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરી. સ્વર્ગ, પૃથ્વી કે પાતાળ—કઈ સ્ત્રી એના મોહક સ્મિત અને ભમરાવાળી ભ્રૂઓથી બચી શકે? અમે તો માત્ર એના પદધૂળીની સેવા કરવા મળ્યા છીએ, અમારા ભાગ્યે તો એના નામનું સ્મરણ જ છે.” પછી ગોપીઓએ કહ્યું: “મધમાખી, તું તારા માથાથી એના પગ હટાવી દે. એના મીઠા શબ્દો અમને ખબર છે. તું તો એનો દૂત છે, અમને મનાવવાનો કુશળ. એણે અહીં પોતાની પત્નીઓ અને સંતાનોને ત્યજી દીધા, અને પરવા કર્યા વગર ચાલ્યો ગયો. એમાં વિશ્વાસ શું રાખી શકાય?” “જેમ વાનરરાજના પીછા કરતા શિકારી, એમ કૃષ્ણે પ્રેમમાં પીડાતી અસહાય સ્ત્રીઓને ઘાયલ કરી. બલિ જેવી શક્તિશાળી વ્યક્તિને પણ એણે પાંજરમાં પકડેલી ચીડિયા જેવી બાંધ્યો. હવે તો એના મિત્રતાનો પણ પર્યાપ્ત છે, છતાં એના વિલાસના વર્તાંતો છોડવા મુશ્કેલ છે.” “જે કોઈએ એક વાર પણ એના રમણિય લીલાઓ સાંભળી, એ બધા વૈરાગ્ય પામી, ઘર-કુટુંબ છોડી ભિક્ષુક જેવા બની ગયા. અમે તો એના વાંકડા શબ્દોને અમૃત સમજી વિશ્વાસ કરી બેઠા, જેમ માટીની ચીડિયાની માફક. કૃષ્ણના સ્પર્શથી થયેલી પીડા વારંવાર યાદ આવે છે. હવે તો બીજું સમાચાર કહો, દૂત.” પછી એક ગોપીએ મધમાખીને પ્રેમથી પૂછ્યું: “મિત્ર, તું ફરી આવ્યો છે? શું તને કૃષ્ણે મોકલ્યો છે? તું તો આદરપાત્ર છે, નમ્ર છે. અમને એના તરફ કેવી રીતે લઈ જશો, જ્યારે લક્ષ્મી તો સદા એના હૃદય પર વસે છે?” “શું કૃષ્ણ હવે મથુરામાં છે? શું એ પિતાનું ઘર, કુટુંબ અને ગોપાળોને યાદ કરે છે? શું ક્યારેય અમને, પોતાની દાસીઓને, યાદ કરે છે? ક્યારેય એના મજબૂત, સુગંધિત ભુજાઓ અમારા માથે મૂકે?” આ બધું સાંભળીને, શ્રી શુકદેવજી કહે છે કે, ઉદ્ધવે ગોપીઓના કૃષ્ણપ્રેમથી હ્રદય સ્પર્શાયો. તેણે પ્રેમભર્યા સંદેશથી તેમને શાંત કર્યા અને કહ્યું: “ગોપીઓ, તમે સાચા અર્થમાં વિશ્વમાં સૌથી ધન્ય અને પૂજ્ય છો, કારણ કે તમારો મન સંપૂર્ણપણે વાસુદેવમાં સમર્પિત છે. વ્રત, તપ, યજ્ઞ, પાઠ, સ્વાધ્યાય, આત્મસંયમ—આ બધાથી જે કૃષ્ણભક્તિ મળે છે, એ તમને સહજતાથી મળી ગઈ છે. તમારો ભાગ્યે તો એ મહાન ભગવાનની ભક્તિ મળી છે, જે મહર્ષિઓ માટે પણ દુર્લભ છે.” “તમારે પુત્રો, પતિ, શરીર, સગાં, ઘર—આ બધું ત્યજીને કૃષ્ણને પસંદ કર્યો છે. વિયોગથી તમારી અંદર જે પરમ તત્વમાં લીનતા આવી છે, એથી તમે મને પણ મહાન ઉપકાર કર્યો છે. હવે, તમારા માટે કૃષ્ણનો ગુપ્ત સંદેશ લાવ્યો છું, એને સાંભળો.” કૃષ્ણનો સંદેશ એવો હતો: “મારો વિયોગ કદી સંપૂર્ણ નથી, હું સર્વ જીવોમાં રહું છું. જેમ આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, પાણી અને પૃથ્વી સર્વમાં વ્યાપી છે, તેમ હું પણ મન, પ્રાણ, ઇન્દ્રિયો અને ગુણોમાં રહું છું. હું પોતે જ સૃષ્ટિ કરું છું, નાશ કરું છું અને પોષણ કરું છું. આત્મા જ્ઞાનમય, શુદ્ધ અને ગુણોથી પર છે, છતાં માયાથી જાગૃતિ, સ્વપ્ન અને સુષુપ્તિમાં ભ્રમણ કરે છે.” “જે મન ઇન્દ્રિય વિષયોમાં ફસાઈ જાય છે, એને સંયમથી વશમાં રાખવું. આ જ યોગ છે, જ્ઞાન છે—વૈરાગ્ય, તપ, આત્મસંયમ અને સત્ય, જે નદીઓની જેમ સમુદ્રમાં વિલીન થાય છે. હું દુર દેખાવ છું, પણ એ તો તમારી મનને મારું સ્મરણ કરવા માટે છે. જેમ પ્રિયજન દૂર હોય ત્યારે મન સતત એની યાદમાં રહે છે, તેમ નજીક હોય ત્યારે એટલી તીવ્રતા રહેતી નથી.” “તમારું મન મારા પર એકાગ્ર રાખો, બીજા બંધન છોડો અને મને સતત સ્મરી રહો—શીઘ્રે મને પ્રાપ્ત કરી લેશો. જે ગોપીઓ રાસમાં જોડાઈ શકી નહોતી, એમણે પણ મારા પરાક્રમનું સ્મરણ કરીને મને પ્રાપ્ત કર્યું. હું સદા સર્વેમાં રહું છું.” શુકદેવજી કહે છે: કૃષ્ણના આ સંદેશ સાંભળીને ગોપીઓ આનંદથી ભરાઈ ગઈ. તેમણે ઉદ્ધવને કહ્યું: “ભાગ્યે, દુષ્ટ કંસનો નાશ થયો અને અચ્યૂત પોતે સુરક્ષિત છે, પોતાના કુટુંબ સાથે સર્વે સિદ્ધિ પામી છે. ઉદ્ધવ, શું ગદાના મોટા ભાઈ, શહેરની સ્ત્રીઓના પ્રેમાળ, સંકોચયુક્ત સ્મિતથી પ્રસન્ન છે? એ તો પ્રેમની કળા જાણે છે, શહેરની સ્ત્રીઓના હલકાં શબ્દો અને હાસ્યથી મોહિત થઈ જતો હશે.” “એ શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે, શું એ ક્યારેય અમને, ગામની ગોપીઓને યાદ કરે છે? શું તું એ રાતો યાદ કરે છે, જ્યારે એ વ્રિંદાવનમાં અમને રાસમાં, કમળ, ચમેલી અને ચાંદની વચ્ચે, ઘૂઘવાટ અને મોજથી આનંદ આપતો? શું એ દશાર્હનો વંશજ ફરી અહીં આવશે—પાછા આવીને, પોતાના વિયોગથી અમને જીવંત કરશે, જેમ ઇન્દ્ર વનને વરસાદથી તાજું કરે છે?” “હવે તો એ રાજકુમારીઓ સાથે વિવાહ કરી, રાજ્ય મેળવી, શત્રુઓનો નાશ કરી, અને સ્નેહી મિત્રોથી ઘેરાયો છે—તો અહી કેમ આવશે? અમે જંગલવાસીઓ, એ મહાત્મા માટે શું કામના, જે લક્ષ્મીપતિ છે અને સર્વે ઇચ્છાઓથી પરિપૂર્ણ છે?” “પિંગલા વેશ્યાએ કહ્યું કે, પરમ સુખ તો અપેક્ષા છોડવામાં છે; છતાં, જાણતાં પણ કૃષ્ણમાં આશા છોડવી અઘરી છે. ભગવાનના સંગને તો કોઈ છોડી શકે નહીં—even ઇચ્છા વિના. આ નદીઓ, પર્વતો, વન, ગાયો અને વાંસળીના ધ્વનિ—આ બધે કૃષ્ણના પગલાંઓના સ્મરણ કરાવે છે.” “લક્ષ્મીપતિના પગલાંઓ, એના મૃદુ પગલાં, રમણીય હાસ્ય, રમુજી નજર અને મીઠા વાક્યોથી તો એણે અમારા મન હરી લીધાં છે. અમે એને ક્યારેય કેવી રીતે ભૂલી શકીએ?” આ રીતે ગોપીઓએ કૃષ્ણપ્રેમમાં તલ્લીન થઈ, ઉદ્ધવને અને એકબીજાને પોતાના હ્રદયની વાતો કહી, કૃષ્ણના સંદેશથી આશ્વાસન અને આનંદ અનુભવ્યો.