શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એક સુંદર સાંજ હતી. એક ગોપી, કૃષ્ણના વિયોગમાં તરબતર, પોતાના મનમાં કૃષ્ણ સાથેના મિલનનું ધ્યાન કરતી હતી. એ સમયે એક મધમાખી સામે આવી. ગોપી એ મધમાખીને જોઈને કલ્પના કરી કે કદાચ એ કૃષ્ણનો દૂત બની આવી છે. ગોપી એ મધમાખીને સંબોધી ને કહેવા લાગી: "અરે મધમાખી! તું તો એ કપટીના સાથી છે. જા, મારી સ્પર્ધકાની પાયલને સ્પર્શ કરતો નહી. તેના ગળેની માળાની સુગંધ અને તેના ઉર પરના પરાગ તારા મુછ પર લાગી ગયા છે. તું તો એBee-રાજાના દૂત છે, એ ગર્વીલા સ્ત્રીઓને પ્રસન્ન કરવા માટે જ આવ્યો છે. તારે તો યાદવોની સભામાં મજાક જ બનવી છે." પછી ગોપી એ કહ્યું: "એણે અમને એક જ વાર પોતાના મીઠા હોઠોના અમૃતથી મગ્ન કરી દીધા અને પછી અમને છોડીને, જેમ ફૂલ છોડાઈ જાય છે તેમ, દૂર ચાલ્યો ગયો. પદ્મા (લક્ષ્મી) કેવી રીતે એની સેવા કરે છે, જ્યારે તેનો મન તો એ મહિમાવાનના સ્તુતિથી હરખાઈ જાય છે?" "છ પગવાળી મધમાખી, તું અહીં એ યદુકુળના સ્વામીની વાતો કેમ ગાય છે? જા, તેના મિત્રોમાં જઈને તેની વિજયગાથાઓ ગા, કેમ કે એણે તો તેમના દુઃખ દૂર કરી, તેમની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરી છે." "ક્યાં એવી સ્ત્રીઓ છે – સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી પર કે પાતાળમાં – જેને એ પ્રાપ્ત ન કરી શકે? એની મીઠી સ્મિત અને રમૂજી ભ્રૂકુટિ બધાને મોહી લે છે. અમે તો માત્ર એની પાદધૂળીની પૂજા કરવાનો ભાગ્ય ધરાવીએ છીએ. અમારા જેવા દુઃખી લોકોમાં પણ એ મહિમાવાનનું નામ ગુંજે છે." "મધમાખી, તારા માથે એના પગ મુકતો નહી. એની મીઠી વાતો હું જાણું છું. એ તને, વાક્પટુ દૂત તરીકે, અમારી પાસે મોકલે છે. એણે તો અહીં પોતાની સ્ત્રીઓ અને સંતાનોને પણ નિર્દયતાથી છોડી દીધા છે. એવા પરપ્રવૃત્ત પર ભરોસો શું રાખવો?" "જે રીતે વાનરરાજનો પીછો કરતા શિકારી, એમ એણે અમને – પ્રેમમાં દગડાઈ ગયેલી, અસહાય સ્ત્રીઓને – દુઃખ આપ્યું. બલિ જેવા શક્તિશાળી પણ એના હાથમાં બંધાયા. એ કાળી સાથે મિત્રતા પૂરતી. છતાં એના કાર્યોના સંસ્મરણો છોડવા મુશ્કેલ છે." "જે કોઈ એના રમણિય લીલાઓનું અમૃત એકવાર પણ સાંભળે છે, એ બધાં દ્વંદ્વો છોડીને ઘર-કુટુંબ ત્યજી દે છે, ભલે ગરીબ હોય. ઘણા તો અહીં પંખી જેવા ભિક્ષુક બની ફરે છે." "અમે તો એની વાંકી વાતોને અમૃત સમજીને, અજાણ પંખિયાંઓ જેવી, એની પાંખીએ ચડી બેઠા છીએ. અમે તો કૃષ્ણના જીવનસાથીઓ છીએ, જેમ હરણીઓ હોય. વારંવાર એના નખોના સ્પર્શથી થયેલા દુઃખને યાદ કરીએ છીએ. હવે બીજી કોઈ વાત કર, દૂત." "મિત્ર, શું તું એ પ્રિયજનના સંદેશથી પાછો આવ્યો છે? શું તું અમારે શું ઈચ્છે છે? તું તો સન્માન પાત્ર છે, મૃદુ સ્વભાવનો છે. અમને એના પાસે કેવી રીતે લઈ જઈ શકે, જ્યારે લક્ષ્મી તો હંમેશા એની છાતી પર વસે છે?" "એ મહાન પુત્ર હવે મથુરામાં છે? શું એ પોતાના પિતાના ઘર, કુટુંબ અને ગોપાળ મિત્રોનું સ્મરણ કરે છે? શું એ ક્યારેય અમને, પોતાની દાસીઓને, યાદ કરે છે? ક્યારે એ પોતાના શક્તિશાળી, સુગંધિત ભુજદંડ અમારા માથે મૂકે છે?" શુકદેવજી કહે છે: ત્યારે ઉદ્ધવ, ગોપીઓના કૃષ્ણ માટેના ઊંડા પ્રેમ અને વ્યાકુલતા સાંભળી, તેમને પ્રેમભર્યા સંદેશથી શાંત કર્યા અને એમ કહ્યું: "હે ગોપીઓ, તમે તો દુનિયામાં સાચા અર્થમાં પુનિત અને પુજ્ય છો, કારણ કે તમારો મન સંપૂર્ણપણે વાસુદેવ ભગવાનમાં સ્થિર છે." "વ્રત, તપ, યજ્ઞ, પાઠ, અધ્યયન, સંયમ અને અનેક ઉપાયો દ્વારા કૃષ્ણને ભજવાનો પ્રયાસ થાય છે." "તમારા સદભાગ્યથી, તમે એ મહિમાવાન ભગવાન પ્રત્યે પરમ ભક્તિ પ્રાપ્ત કરી છે – એવી ભક્તિ કે જે મહર્ષિઓ માટે પણ દુર્લભ છે." "વિધિના પ્રભાવે, તમે સંતાનો, પતિ, શરીર, સંબંધીઓ અને ઘર ત્યજીને એ પરમ પુરુષ કૃષ્ણને પસંદ કર્યા છે." "વિયોગથી જે પરમ તદાત્મ્યની અવસ્થા ઊભી થઈ છે, એ તમારા દ્વારા મને પણ મહાન કલ્યાણ પ્રાપ્ત થયું છે." "હવે સાંભળો, એ પ્રિય પતિનું ગુપ્ત સંદેશ, જે હું તમારા માટે આનંદ લાવવા લાવ્યો છું." "ભગવાન કૃષ્ણ કહે છે: ‘મારો વિયોગ તમારો માટે ક્યારેય સંપૂર્ણ નથી, કેમકે હું સર્વ પ્રાણીઓમાં રહું છું – જેમ આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, જળ અને પૃથ્વી બધામાં વ્યાપે છે, તેમ હું મન, પ્રાણ, તત્વો, ઇન્દ્રિયો અને ગુણોમાં પણ આધારરૂપ છું." "મારે જ, મારા જ અંદરથી, હું સૃષ્ટિનું સર્જન, સંહાર અને પાલન કરું છું, કારણ કે હું તત્વો, ઇન્દ્રિયો અને ગુણોનું મૂળ છું." "આત્મા જ્ઞાનમય, શુદ્ધ, અલગ અને ગુણોથી રહિત છે; છતાં માયાના પ્રભાવથી ઊંઘ, સ્વપ્ન અને જાગૃતિમાં ગતિશીલ જણાય છે." "જેના દ્વારા મનુષ્ય ઇન્દ્રિય વિષયોમાં રમી જાય છે – જે સ્વપ્ન સમાન ખોટા લાગે છે – તેને નિયંત્રિત કરીને, સદા જાગૃત અને સ્વસ્થ રહેવું જોઈએ." "આ અંતરંગ ઉપદેશ છે, જ્ઞાન અને યોગનું મર્મ છે: ત્યાગ, તપ, સંયમ અને સત્ય – જેમ નદીઓ સમુદ્રમાં મળે છે, તેમ." "હા, હું, તમારો પ્રિય, દેખાવમાં ભલે દૂર છું, પણ એ તો એટલા માટે છે કે તમારો મન મારા પર વધુ એકાગ્ર થાય, વિયોગથી સતત સ્મરણ થાય." "જેમ પ્રિયજન દૂર હોય ત્યારે મન સતત એની યાદમાં રહે છે, તેમ સ્ત્રીઓ માટે પ્રિયજન પાસે હોય ત્યારે મન એટલું એકાગ્ર થતું નથી." "તમારું મન સંપૂર્ણપણે મારા પર સ્થિર રાખો, સર્વ બંધનોમાંથી મુક્ત થો, અને હંમેશા મને યાદ કરો – તમે બહુ જલ્દી મને પ્રાપ્ત કરી લેશો." "જે ધન્યજનોએ, જ્યારે હું બ્રજના વનમાં રાતે રમતો હતો, રાસલીલામાં જોડાઈ શક્યા નહીં, તેઓ પણ મને પ્રાપ્ત થયા, કેમકે એમણે મારા પરાક્રમનું ધ્યાન કર્યું." શુકદેવજી કહે છે: પ્રિયના આ વચન સાંભળીને, બ્રજની સ્ત્રીઓ આનંદથી ભરાઈ ગઈ અને ઉદ્ધવને સંદેશ યાદ કરીને બોલી ઊઠી: "હે ભલામણ, સદભાગ્યે દુષ્ટ કંસ, યદુઓના દુશ્મન, સંહાર થયો છે; સદભાગ્યે અચ્યુત હવે સુરક્ષિત છે અને પોતાના બધાં કાર્ય પૂર્ણ કર્યા છે." "ગદા ના દાદા, જે શહેરની સ્ત્રીઓના લજ્જાશીલ, સ્મિતભર્યા દૃષ્ટિથી સન્માન પામે છે, શું તેઓ તેમને આનંદ આપે છે?" "જેને પ્રેમના રહસ્યો જાણે છે અને જે શહેરની સ્ત્રીઓને પ્રિય છે, એ તેમના વાક્ય અને રમૂજી ઇશારાથી કેવી રીતે મોહિત ન થાય?" "હે મહાન, શું ગોવિંદ શહેરની સ્ત્રીઓની વચ્ચે, તેમની ગૂપ્ત વાતચીતમાં, અમને – ગામની સ્ત્રીઓને – યાદ કરે છે?" "શું તારે યાદ છે, જયારે કૃષ્ણે વૃંદાવનમાં અમારું મન મોહી લીધું હતું – કમળ, ચમેલી અને ચાંદનીની સુંદરતામાં, રાસલીલાના સંગીત અને પાયલના રણકાર વચ્ચે, ક્યારેક અમને મઝાની વાર્તાઓ કહીને?" "દશાહરણંદન, શું એ પાછો અહીં આવશે, પોતે કરેલા કર્મોના દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, અને પોતાના સ્પર્શથી અમને જીવંત કરશે, જેમ ઇન્દ્ર વરસાદથી વનમાં પ્રાણ ફૂંકે છે?" "કૃષ્ણે રાજ્ય, દુશ્મનોનો વિનાશ, રાજકુમારીઓ સાથે વિવાહ અને મિત્રો સાથે સઘળું પ્રાપ્ત કર્યું છે – હવે એ અહીં કેમ આવશે?" "અમારા જેવા વનવાસીઓનું કે બીજાનું એ મહાત્મા, લક્ષ્મીપતિ માટે શું કામ? એ તો સર્વકામ પૂર્ણ અને સ્વયંસિદ્ધ છે." "પિંગલા વૈશ્યા એ કહ્યું કે પરમ આનંદ તો અપેક્ષા ત્યાગમાં છે; છતાં, જાણતાં હોવા છતાં, કૃષ્ણ પ્રત્યેની આશા છોડવી અઘરી છે." "જેને યશથી યુક્ત ભગવાનનો સંગ છોડવો પડે, એ કોણ સહન કરી શકે? જયારે લક્ષ્મી એમના અંગોને કદી છોડતી નથી." "આ નદીઓ, પર્વતો, વન, ગાયો અને વાંસળીના સ્વર – બધે કૃષ્ણ સંકર્ષણ સાથે ફર્યા છે, હે સ્વામી." "વારંવાર લક્ષ્મીના નિવાસસ્થાન અમને નંદના પુત્રની યાદ અપાવે છે; એમના પગલાંના નિશાનથી અમે એને ભૂલી શકતા નથી." આ રીતે ગોપીઓએ પોતાના હૃદયની વાત ઉદ્ધવ પાસે કહી, કૃષ્ણના વિયોગમાં પણ એમના પરમ પ્રેમ અને તદાત્મ્યને વ્યક્ત કર્યું.