શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

વ્રજભૂમિના મહાન વત્સલોએ પોતાનું હૃદય સર્વ Causeરૂપ, સર્વાત્મા નારાયણમાં અર્પણ કર્યું હતું—જે સર્વ જીવના કલ્યાણ માટે માનવરૂપે અવતર્યા છે—તો તેમને કરતાં વધુ પુણ્ય બીજું શું હોઈ શકે? થોડા જ સમયમાં અચ્યૂત, સાત્વતકુલના સ્વામી, વ્રજમાં આવીને પોતાના માતા-પિતાને આનંદ આપશે. કૃષ્ણે કન્સને, સાત્વતકુલના શત્રુને, સભામાં સંહાર્યો છે; અને જે વચન તેણે આપ્યું હતું, તે ચોક્કસપણે પૂર્ણ કરશે. અત્યારે તમે દુ:ખ ન કરો, હે મહાભાગ્યશાળી; તમે કૃષ્ણને નજીકથી જોઈ શકશો. તે સર્વ જીવના હૃદયમાં પ્રકાશરૂપે, આકાશમાં પ્રકાશની જેમ નિવાસ કરે છે. તે પરમાત્મા માટે કોઈ પ્રિય કે અપ્રિય નથી, કોઈ ઉચ્ચ-નીચ કે સમ-અસમ નથી; તે સર્વમાં સમાન છે. તેના માટે કોઈ માતા-પિતા, પત્ની-પુત્ર કે બીજું કોઈ સંબંધ નથી; ન પોતાનું કે પરનું, ન શરીર કે જન્મ—કશું નથી. દુનિયામાં પુણ્ય-પાપના સંમિશ્ર કાર્યમાં તેનો કોઈ ભાગ નથી; છતાં, લીલારૂપે, સજ્જનોની રક્ષા માટે અવતાર ધારણ કરે છે. ગુણાતીત હોવા છતાં, તે સત્વ, રજ, તમના રૂપ ધારણ કરે છે અને અનાદિ હોવા છતાં, સર્જન, પાલન અને સંહાર કરે છે. જેમ મધમાખીનું દૃશ્ય પદાર્થને ગતિશીલ દેખાડે છે, તેમ મનમાં કર્તાપણાની ભાવનાથી આત્માને કર્તા માનવામાં આવે છે. કૃષ્ણ માત્ર તમારો પુત્ર નથી, હે પુણ્યવંતો; હરિ તો સર્વનો પુત્ર, આત્મા, પિતા, માતા અને સ્વામી છે. જે કંઈ દેખાય, સાંભળાય, ભૂત, વર્તમાન કે ભવિષ્ય, સ્થિર કે ચંચળ, મોટું કે નાનું—અવિનાશી તત્ત્વ સિવાય બીજું કંઈ સત્તાવાર નથી; એ સર્વસ્વ, પરમાત્મા છે. આ રીતે વાત કરતાં વાત કરતાં રાત વીતી ગઈ. નંદજી, કૃષ્ણના સહચર, અને ગોપીઓએ વહેલા ઉઠીને ઘરના દેવતાઓનું પૂજન કર્યું અને દહીં મથવા લાગી. ગોપીઓ કાંડા-માળાથી શોભતા, દોરી ખેંચતી, તેમનાં કટિ, સ્તન, હાર, કાનનાં કુંડળ હલતા, ગાલ પર તેજ અને મુખ પર કુંકુમની રેખા સાથે તેજસ્વી દેખાતી. જ્યારે વ્રજગોપીઓ કૃષ્ણના કમળનેત્ર વાળા પ્રિયની ગાથા ગાતી, ત્યારે તેમનાં મીઠા સ્વરો દહીં મથવાની ધ્વનિ સાથે આકાશ સુધી પહોંચતા અને દિશાઓમાંથી સર્વ અશુભતા દૂર કરતા. પછી, સૂર્યોદય થયો અને ભગવાન દર્શનદાયી બન્યા. વ્રજવાસીઓએ નંદજીના દ્વારે એક સુવર્ણ રથ જોયો અને આશ્ચર્યથી પૂછ્યું: 'આ રથ કોણે લાવ્યું?' 'શું અક્રૂર આવ્યા છે? કે બીજું કોઈ છે, જે કન્સના હિત માટે કૃષ્ણને મથુરા લઈ ગયો હતો?' 'હમણા તે અમારા પ્રભુની પ્રસન્નતા માટે શું પ્રાયશ્ચિત્ય કરશે?' એમ ગોપીઓ ચર્ચા કરી રહી હતી ત્યારે ઉદ્ધવજી, પોતાના પ્રાત:સ્નાનાદિ કર્મો કરી, આવી પહોંચ્યા. કૃષ્ણના સહચર, લંબબાહુ, તાજા કમળ જેવી આંખો, પીળા વસ્ત્ર, કમળમાળા અને વિક્રાંત કમળમુખ તથા તેજસ્વી કુંડળ સાથે ઉદ્ધવને જોઈ, ગોપીઓ ચકિત થઈ. 'અમે તમને યદુકુલના સ્વામીના દૂત રૂપે ઓળખીએ છીએ, જે માતા-પિતાના કલ્યાણ માટે આવ્યા છો; બીજું કોઈ કારણ વ્રજમાં આવવાનું હોઈ શકે નહીં. કારણ કે, કુટુંબના પ્રેમબંધને ત્યાગવો તો મહારુષિ માટે પણ અઘરું છે.' 'બીજા સાથેની મૈત્રી તો હંમેશા કોઈ હિત માટે જ હોય છે; હિત પૂરું થાય ત્યાં મૈત્રી પૂરી. જેમ પુરુષ-સ્ત્રીનો સંબંધ કે મધમાખી-ફૂલનો સંબંધ—ફળ ખૂટી જાય તો પક્ષી વૃક્ષ ત્યજે, ભોજન પચી જાય તો મહેમાન ઘર છોડે, જંગલ સળી જાય તો હરણો જંગલ છોડે, સ્ત્રીનો ઉપભોગ થઈ જાય તો પ્રેમી ત્યજે.' કૃષ્ણમાં મન, વાણી અને શરીરથી લીન ગોપીઓએ ઉદ્ધવના આગમનથી સર્વ વૈષયિક ચિંતાઓ ત્યજી દીધી. તેઓ કૃષ્ણના બાળલીલા અને કૌમાર્યકાળના સ્મરણથી રડવા લાગી. એમાં એક ગોપીએ મધમાખીને જોઈ અને તેને કૃષ્ણનો દૂત માનીને કહેવા લાગી: 'હે મધમાખી! દગાબાજના દોસ્ત, મારી સ્પર્ધિની પદપંકજને સ્પર્શ ન કર. તેના સ્તનનો પરાગ તારા મુછ પર લાગી ગયો છે. તું તો મધપતિનો દૂત છે; યદુસભામાં તારો ઉપહાસ જ થશે. કૃષ્ણે અમને એકવાર જ પોતાના હોઠામૃતનો સ્વાદ આપી મોહી લીધા, પછી અમને ફૂલની જેમ ત્યજી દીધા. પદ્મા (લક્ષ્મી) કેવી રીતે તેના ચરણસેવામાં રહે છે?' 'તું અહીં યદુકુલપતિની ગાથા કેમ ગાય છે? જા, તેના મિત્રો વચ્ચે જઈને વિજયગાથા ગા, કારણ કે તેણે તેમના મનના દુ:ખ દૂર કર્યા છે. સ્વર્ગ, પૃથ્વી કે પાતાળમાં એવી કઈ સ્ત્રી છે, જે તેના મોહક સ્મિત અને ભ્રુકુટીથી મોહિત ન થાય? અમે તો તેના પદધૂળિની સેવા કરવી એજ અમારો ધન છે.' 'મારે તેના પગને તારા માથેથી દૂર રાખ. હું તેના મીઠા, પણ કપટી વચનો જાણું છું. તેણે પોતાના પત્ની-પુત્રોને અહીં છોડીને, તેમને પોતે જ સર્જીને, નિર્દયતાથી ત્યજી દીધા. એમાં શું વિશ્વાસ રાખવો?' 'જેમ વાનરરાજની પછેડે શિકારી જાય, તેમ તેણે અમને પ્રેમમાં મોહિત કરીને દુઃખ આપ્યું. બલિરાજા પણ તેના હાથમાં બાંધી ગયો. હવે કાળિયા સાથે મૈત્રી પૂરતી; પણ તેની લીલાગાથા ત્યાગવી અઘરી છે.' 'જેને તેની લીલાના અમૃતકણો સાંભળ્યા, એ બધા દ્વૈતભાવથી મુક્ત થઈ, ઘર-કુટુંબ ત્યજી, ભિક્ષાટન કરે છે. અમે તો તેના વચનને અમૃત સમજી, અજ્ઞાનવશ, તેનું શ્રવણ કરીએ છીએ. એના નખની સ્પર્શથી થયેલા ઘા આજે પણ યાદ આવે છે.' 'હે મિત્ર, શું તું પ્રિયના દૂત તરીકે પાછું આવ્યું છે? શું શોધે છે? તું માનનીય છે; અમને એના પાસેધરવા કેવી રીતે લાવશે, જયારે લક્ષ્મી સદા તેની છાતી પર વસે છે?' 'કૃષ્ણ હવે મથુરામાં છે? શું તે પિતાનાં ઘર, કુટુંબ અને ગ્વાળાઓને યાદ કરે છે? શું તે અમને, પોતાની દાસીઓને, ક્યારેય યાદ કરે છે? ક્યારે તે પોતાની સુગંધિત ભુજાને અમારા માથે મૂકે છે?' શુકદેવજી કહે છે: ઉદ્ધવજીએ ગોપીઓની કૃષ્ણપ્રેમથી ભરપૂર વાતો સાંભળી, તેમને પ્રેમભર્યા સંદેશથી શાંત કર્યા અને કહ્યું: 'આહ, તમે તો સત્યમાં જ પૂર્ણ અને પ્રતિષ્ઠિત છો, કારણ કે તમે સંપૂર્ણ મનથી વાસુદેવ ભગવાનને સમર્પિત છો. વ્રત, તપ, યજ્ઞ, પાઠ, અધ્યયન, દમ અને અન્ય સાધનોથી જે કૃષ્ણભક્તિ મળે છે, એ તો તમે મહાભાગ્યથી સહજ પ્રાપ્ત કરી છે—એવી ભક્તિ, જે મહર્ષિઓને પણ દુર્લભ છે.