ગુરુજીની today લઈને, કૃષ્ણ અને બલરામ પોતાના રથમાં પવન જેવી ઝડપથી ધ્વનિ કરતા વાદળો જેવો ગર્જન કરતા પોતાના શહેર તરફ પરત ફર્યા. શહેરના લોકો બંને ભાઈઓને જોઈને એવાં આનંદથી છલકાયા કે જેમ કોઈ ઘણા દિવસો પછી ગુમાવેલું ધન પાછું મળે તો થાય. આ દરમિયાન, શૈવ તંત્રોમાં વર્ણવેલા ચૌસઠ કલાઓનું વર્ણન થાય છે—જેમા ગીત, વાદ્ય, નૃત્ય, અભિનય, ચિત્રકલા, સુશોભન, ફૂલો અને ચોખાની રચનાઓ, સુગંધ અને આભૂષણોની વ્યવસ્થા, જાદુ, કુસ્તી, કૌશલ્ય, વાનગી અને પીણાં બનાવવી, કાવ્ય, ભાષા, કાવ્યરચના, યંત્રો, રમતગમત, વ્યાકરણ, ભાષાઓ, અને અનેક પ્રકારની કલાઓનો સમાવેશ થાય છે. વૃષ્ણિવંશમાં ઉદ્ધવ સર્વશ્રેષ્ઠ ગણાતા—બુદ્ધિશાળી, શ્રીકૃષ્ણના પ્રિય મિત્ર, અને બૃહસ્પતિના શિષ્ય. એક વખત શ્રીકૃષ્ણે ઉદ્ધવનો હાથ પકડીને, જે તેમને ખૂબ પ્રિય અને ભક્ત હતા, કહ્યું: “પ્રિય ઉદ્ધવ, તું વ્રજ જા. મારા માતા-પિતાને આનંદ આપ અને ગોપીઓના વિરહની વ્યથા મારા સંદેશથી હળવી કર.” “એ ગોપીઓ, જેમના મન મારેમાં સ્થિર છે, જેમણે મારા માટે સર્વ સુખ ત્યાગી દીધાં છે, જેમના માટે હું પ્રાણ સમાન છું—એમણે સર્વ બંધન ત્યાગી મને ચિત્તમાં ધારણ કર્યો છે. એવા ભક્તોનું હું રક્ષણ કરું છું. મારા વિયોગમાં ગોકુલના સ્ત્રીઓ મૂર્છિત થઈ જાય છે; મારા સંસ્મરણમાં તેઓ સતત વ્યાકુળ રહે છે. મારા પરાયણ ગોપીઓ મારા પાછા આવવાની આશા અને મારા સંદેશથી જ જીવંત છે.” શ્રીકૃષ્ણના આદેશને શિરોધાર્ય કરીને ઉદ્ધવે પોતાના રથ પર ચડી નંદબાબાના ગોકુલ તરફ પ્રસ્થાન કર્યું. સાંજના સમયે, જ્યારે ગાયો ઘેર ફરી રહી હતી, ઉદ્ધવનું રથ ધૂળથી ઢંકાઈ ગયું. આસપાસ ગાયો અને વાછરડાઓની ધ્વનિ, વાછરડાંઓની ઉછળકૂદ, દૂધ દોહવાની અવાજ અને વાંસળીના સુરથી આખું વ્રજ ગુંજી રહ્યું હતું. ગોપીઓ અને ગોપાલકોએ બલરામ અને કૃષ્ણના શુભ કૃત્યોનું ગાન કરીને વ્રજને પવિત્ર બનાવ્યું હતું. ગામમાં અગ્નિ, સૂર્ય, અતિથિ, ગાય, બ્રાહ્મણ, પિતૃ અને દેવતાઓની પૂજા, ધૂપ, દીવા અને ફૂલોની સુંદર સુગંધ વ્યાપી હતી. આસપાસના વનમાં ફૂલો ખીલી રહ્યા હતા, પક્ષીઓનું કલરવ, હંસ-સરસ અને કમળોથી ભરેલા સરોવરથી સમગ્ર વ્રજ શોભાયમાન હતું. ઉદ્ધવને આવતાં જ નંદબાબાએ કૃષ્ણના મિત્રને હર્ષથી ભેટી, તેમને પોતાના પુત્ર સમાન આદર આપ્યો. શ્રેષ્ઠ ભોજન, આરામદાયક બિછાણ, પગદોળ અને સેવા આપી, તેમના આરોગ્યની પૂછપરછ કરી. નંદબાબાએ પૂછ્યું: “ભાગ્યશાળી ઉદ્ધવ, શું અમારો મિત્ર, શૂરપુત્ર, સુખી છે? શું તે પરિવાર અને સંતાનો સાથે સુખભર્યા છે અને મિત્રતામાં અડગ છે? શુભ છે કે દુષ્ટ કંસ અને તેના સાથીઓનો અંત આવી ગયો. કૃષ્ણને શું હજુ પણ તેની માતા, મિત્રો, ગોપાલકો, વ્રજ, ગાયો અને ગિરિ પર સ્મરણ છે? શું તે કદી પાછા આવશે? ત્યારે અમે તેના મુખકમળનું દર્શન કરી શકીશું.” “કૃષ્ણે અમને જંગલની આગ, વાવાઝોડાં, વરસાદ, દુષ્કર દુશ્મન, અને મૃત્યુ સુધીથી બચાવ્યા. તેના પરાક્રમ, રમણીય દૃષ્ટિ, હાસ્ય અને વાણીનું સ્મરણ કરીએ ત્યારે અમારું મન બધું ભૂલી જાય છે. એ સ્થાન, નદી, પર્વતો અને વન જ્યાં કૃષ્ણે કાળ વિતાવ્યો, આપણા મનને આકર્ષે છે. મને તો એવું લાગે છે કે કૃષ્ણ અને રામ દેવતાઓના કાર્ય માટે અહીં આવ્યા છે, જેમ ગર્ગાચાર્યે કહ્યું હતું. કંસ, દલભદ્ર, અને મહાઘટક દુશ્મનોને તેણે સહજતાથી પરાસ્ત કર્યા. તાડના ત્રણ વૃક્ષ તોડી નાખ્યા અને સાત દિવસ સુધી ગિરિ ધારી રાખ્યો. પ્રલંબ, ધેનુક, અરીષ્ટ, ત્રિણાવર્ત, બકાસુર વગેરે દૈત્યોને રમતમાં જ સંહાર્યા.” આ રીતે પુન:પુન: સ્મરણ કરતા નંદબાબાનું મન કૃષ્ણમાં લીન થઈ, પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈ મૌન થઇ ગયું. યશોદા પણ પુત્રના કૃત્યો સાંભળતી, આંખોમાંથી અશ્રુ વહેતા અને માતૃત્વભાવથી છાતી ભીની થઈ. નંદ અને યશોદામાં કૃષ્ણ પ્રત્યેનું અપરિમિત પ્રેમ જોઈને ઉદ્ધવ આનંદથી બોલ્યા: “નંદ-યશોદા, તમે સર્વ જીવોમાં શ્રેષ્ઠ છો, કેમ કે તમારું મન સર્વશિક્ષક નારાયણમાં સ્થિર છે. રામ અને મુકુંદ તો સૃષ્ટિના બીજ અને યોનિ છે—પુરુષ અને પ્રકૃતિ. સર્વ જીવોમાં જ્ઞાન અને સમર્થતાના પ્રાચીન સ્વામી છે.” “મૃત્યુ સમયે પણ જે મનુષ્ય ક્ષણમાત્ર માટે પણ તેમને સ્મરે છે, તે સર્વ પાપો દૂર કરી, પરમ પદ આપે છે. નારાયણ, સર્વનું કારણ, જીવહિતે માનવરૂપે આવ્યા છે—તેમા તમારું ચિત્ત સ્થિર છે, તેથી તમે વિશેષ પુણ્યના પાત્ર છો. થોડા જ સમયમાં અચ્યૂત સ્વયં વ્રજમાં આવીને માતા-પિતાને આનંદ આપશે.” “કંસ અને દુશ્મનોનો સંહાર કરીને કૃષ્ણે જે વચન આપ્યું છે, તે નિશ્ચયે પૂર્ણ કરશે. તેથી દુઃખ ન કરશો—તમે કૃષ્ણને નજીકથી જોવા પામશો. તે સર્વના હૃદયમાં પ્રકાશરૂપે વસે છે. તે માટે કોઈ પ્રિય-અપ્રિય, ઉચ્ચ-નીચ, સમ-અસમ નથી—તે સર્વેમાં સમાન છે.” આ રીતે ઉદ્ધવે નંદ-યશોદાને આશ્વાસન આપ્યું અને વ્રજમાં શ્રીકૃષ્ણના સંદેશ અને પ્રેમની સુગંધ ફરી વ્યાપી ગઈ.