શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીકૃષ્ણ અને સંકર્ષણાએ પોતાને મનપસંદ વસ્ત્રો પહેરી લીધા. બચેલા વસ્ત્રો ગોપાળકોને આપી દીધા અને થોડાં વસ્ત્રો જમીન પર મૂકી દીધાં. ત્યારબાદ એક સુખી દરજી આવ્યા અને તેમણે બંને માટે વિવિધ રંગો અને સુંદર આકારવાળા વસ્ત્રો તૈયાર કર્યા. કૃષ્ણ અને રામ તેમના અનોખા વસ્ત્રોમાં સજ્જ, યુવાન હાથીઓ જેવી કાંતિ સાથે ઉજળી રહ્યા હતા—એક ગોરો અને એક શ્યામ, જાણે કોઈ ઉત્સવમાં. પ્રસન્ન થયેલા ભગવાને તે દરજીને પોતાને સમાન રૂપ, લોકમાં શ્રેષ્ઠ ભાગ્ય, બળ, રાજસત્તા, સ્મૃતિ અને ઇન્દ્રિયજીત્તિનું વરદાન આપ્યું. પછી બંને ભાઈઓ સુદામા માળી એના ઘેર ગયા. તેમને આવતાં જોઈને સુદામાએ ઊભા રહી શીર્ષ નમન કર્યું. પછી બેસવા માટે આસન, પગ ધોવા માટે પાણી, અર્ઘ્ય અને અન્ય સન્માન સાથે, સુદામાએ તેમના સહયોગીઓ સહિત ભગવાનની પુષ્પમાળાઓ, પાન અને સુગંધિત લવણથી પૂજા કરી. પછી તેણે કહ્યું: “પ્રભુ, તમારું આગમનથી મારું જન્મ સફળ થયો, મારી વંશ પરિષ્કૃત થઈ અને મારા પૂર્વજો તથા દેવી-દેવતાઓ પ્રસન્ન થયા.” પછી તેણે કહ્યું: “તમ બંને તો જગતના પરમ કારણ છો, સંસારમાં કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિ માટે અંશરૂપે અવતરી ગયા છો. હે મિત્ર અને સર્વજગતના આત્મા, તમારું દૃષ્ટિ કદી પક્ષપાતી નથી; તમે સર્વ પ્રાણીઓમાં સમભાવ રાખો છો—even those who worship or are worshipped by you. હવે તમારા દાસને આદેશ આપો—હું શું કરું? તમારી આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરવી એ મહાન કૃપા છે.” આ રીતે વિચારીને, સુદામાએ આનંદપૂર્વક શ્રેષ્ઠ સુગંધિત પુષ્પમાળાઓ અર્પણ કરી. તે માળાઓથી શોભિત થઈ, પ્રસન્ન થઈ, કૃષ્ણ અને રામે પોતાના ભક્તને, જે શરણાગત થઈ નમ્યો હતો, વરદાન આપ્યા. સુદામાએ અખંડ ભક્તિ, ભગવાનના ભક્તો સાથે મિત્રતા અને સર્વ પ્રાણીઓ માટે પરમ દયા માંગ્યાં. ભગવાને તેને વરદાન આપ્યા—વંશવૃદ્ધિ માટે ધન, બળ, આયુષ્ય, યશ અને તેજસ પણ આપ્યું—અને પછી પોતાના મોટા ભાઈ સાથે ત્યાંથી વિદાય લીધી. આ રીતે ‘મથુરા પ્રવેશ’ નામના અધ્યાયનો અંત થયો. આ પછી, શુકદેવજીએ કહ્યું: કૃષ્ણે કુબ્જા પર કૃપા કરી, ધનુષ્ય તોડ્યું અને મલ્લયુદ્ધ માટે મેદાન તૈયાર કર્યું. એક દિવસ, માધવ રાજમાર્ગે જતા, એક સુંદર મુખવાળી યુવતીને ointment લઈને જતા જોઈ. તે કુબ્જા હતી, જે ખુશીથી હસતી હતી. કૃષ્ણે તેને પૂછ્યું, “તુ કોણ છે, સુંદરિ? આ સુગંધિત લવણ શું છે? તું કઈ ગૃહદાસી છે? અમને પણ આ ઉત્તમ લવણ લગાડ, તારા ભાગ્ય જલ્દી જ ઉજળશે.” કુબ્જાએ જવાબ આપ્યો: “હે સુંદર, હું કংসની મંજૂર દાસી છું, મારું નામ ત્રિવક્રા છે. મારું કામ ointment તૈયાર કરવાનું છે, જે કુંસને બહુ પ્રિય છે. તમે બંને સિવાય બીજું કોઈ આ લાયક નથી.” તેણે બંનેના સૌંદર્ય, મોહકતા, મીઠી સ્મિત અને દૃષ્ટિથી મોહિત થઈ, તે ointment બંનેને લગાડી દીધું. તે ointmentથી સજ્જ થઈ, બંનેની કાંતિ વધુ તેજસ્વી બની. ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને વિચાર્યું—કુબ્જાને સીધી કરી, દર્શનફળ બતાવું. કૃષ્ણે તેના પગ પર પગ મૂક્યા, હાથની આંગળીઓથી ચિન ઉપાડી અને તેને સીધી કરી. મુકુંદના સ્પર્શથી કુબ્જાનું શરીર તરત જ સુંદર, સીધું, વિશાળ નિતંબ અને ઉન્નત સ્તનવાળું બની ગયું. તે સુંદર, ગુણવાન અને દયાળુ બની, કૃષ્ણના ઉપરવાસ્ર્ત્ર ખેંચી, હસીને ઈચ્છા વ્યક્ત કરી: “આવો, મારા ઘેર ચાલો; હું તમને છોડવા સહન કરી શકતી નથી. મારું મન તમારી તરફ ખેંચાયું છે—મહેરબાની કરી, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, કૃપા કરો.” કૃષ્ણે, બલરામ અને અન્ય ગોપાળકોની હાજરીમાં હસીને કહ્યું: “હું તમારા ઘેર આવિશ, સુંદર ભ્રૂવાળી. જ્યારે અમારું કાર્ય પૂર્ણ થશે, ત્યારે અમે તમારું આશ્રય લઈશું.” આ રીતે મધુર વચનથી વિદાય લઈ, કૃષ્ણ વેપારીઓના માર્ગે આગળ વધ્યા. લોકો તેમને વિવિધ ભેટો, પાન, પુષ્પમાળા અને સુગંધિત દ્રવ્યોથી સન્માન આપી રહ્યા હતા. કૃષ્ણના દર્શન અને સ્મરણથી સ્ત્રીઓ એટલી મગ્ન થઈ ગઈ કે પોતાનું હોવું ભૂલી ગઈ—કપડાં, વાળ, કાંગણ બધું ખસી ગયું, જાણે ચિત્રમાં જીવ આવી ગયો હોય. પછી અચ્યુતએ નગરવાસીઓથી ધનુષ્યસ્થાન વિશે પૂછ્યું અને ત્યાં પહોંચીને ઈન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું અદ્ભુત ધનુષ્ય જોયું. ઘણા રક્ષકો તેની રક્ષા કરતા હતા, પૂજિત અને તેજસ્વી હતું. રક્ષકોએ રોકવા પ્રયાસ કર્યો છતાં, કૃષ્ણે બળપૂર્વક ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું. ડાબા હાથથી રમતમાં જ ધનુષ્ય ઉઠાવી, પળભરમાં તાણ્યું અને બધાની નજર સામે તે ધનુષ્યને બે ભાગે તોડી નાખ્યું, જાણે હાથી ઈખ તોડી નાખે. ધનુષ્ય તૂટવાનો ધ્વનિ આખા આકાશ, પૃથ્વી અને દિશાઓમાં વ્યાપી ગયો; કુંસ એ સાંભળી ડરી ગયો. ગુસ્સે ભરેલા રક્ષકો અને તેમના સહયોગીઓએ “પકડી લો! મારી નાખો!” કહીને હુમલો કર્યો. પણ બલરામ અને કૃષ્ણે ધનુષ્યના ટુકડાં ઉઠાવી, ક્રોધથી તેમને માર્યા અને સંહાર કર્યો. કંસે મોકલેલી સેના પરાજિત થઈ, પછી બંને ભાઈઓ આનંદથી મહેલમાંથી બહાર આવ્યા અને શહેરનું વૈભવ નિહાળતાં ફરવા લાગ્યા. નગરવાસીઓએ તેમની અદ્ભુત પરાક્રમ, તેજ, આત્મવિશ્વાસ અને રૂપ જોઈને એમ માન્યું કે તેઓ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે. જેમ જેમ તેઓ શહેરમાં ફર્યા, તેમ સૂર્યાસ્ત થયો; કૃષ્ણ અને બલરામ ગોપાળકો સાથે નગરમાંથી પોતાના રથ પાસે પાછા ગયા. ગોપીઓ, મુકુંદથી વિયોગથી વ્યથિત, મથુરામાંથી તેમને હૃદયપૂર્વક આશીર્વાદ આપતી હતી; અને શ્રીમહાલક્ષ્મી પણ, કૃષ્ણના રૂપને જોઈ, બીજાને ત્યજી માત્ર તેમને જ ઇચ્છવા લાગી. પગ ધોઈને અને દૂધમિશ્રિત ભોજન કરીને, બંને ભાઈઓ આનંદથી રાત્રિ વિતાવ્યા, જાણતાં કે કુંસની મનસૂબા શું છે. બીજી તરફ, કુંસે ધનુષ્ય તૂટ્યું, પોતાના રક્ષકોનો સંહાર થયો અને શ્રીકૃષ્ણ-રામના અદ્ભુત વિહારમાંથી ખૂબ જ ભય અને ચિંતામાં આવી ગયો.