શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મથુરા શહેરમાં આનંદની લહેર છવાઈ ગઈ હતી. દરવાજા, ઝાળવાળી બારીઓ અને ઝળહળતા મકાનોમાં કબૂતરો અને મોરોની કલરવ ગૂંજી રહી હતી. શહેરના રસ્તાઓ, બજારો અને ચોરાહાઓ પર પાણી છાંટવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં ચંદન, ફૂલમાળાઓ અને અક્ષત (ચોખા) વિખેરવામાં આવ્યા હતા. દરેક ઘરના દ્વાર અને ઘર સુશોભિત હતા—દહીં અને ચંદનથી અંકિત પૂર્ણકુંભો, કાચી પાંદડીઓથી શણગારેલી ફૂલમાળાઓ અને દીપમાળાઓ, કાપડના પટ્ટા અને વાનના વૃક્ષોની ગૂંથણીઓથી ઘર-આંગણાં સજાવાયા હતાં. વસુદેવના બંને પુત્રો, કૃષ્ણ અને બલરામ, પોતાના મિત્રો સાથે રાજમાર્ગે પ્રવેશ્યા ત્યારે, સમગ્ર શહેરની સ્ત્રીઓ તેમને જોવા આતુર થઈને ઉત્સાહથી મહેલો પર ચઢી ગઈ. કેટલીક સ્ત્રીઓ તો આવડામાં કપડાં અને આભૂષણો ઉલટાં પહેરીને આવી, કેટલીક તો અર્ધવસ્ત્રમાં જ રહી ગઈ, કેટલીકએ એક જ કાનમાં કુંડળ પહેર્યું, તો કેટલીકએ એક જ આંખમાં અંજણ લગાવ્યું. કેટલીક સ્ત્રીઓ તો ભોજન અધૂરું મૂકીને અને તહેવાર બાજુએ મૂકી આવી, તો કેટલીક માતાઓ નિદ્રાથી જાગીને પોતાના બાળકને દુધ પીવડાવવાનું પણ ભૂલી ગઈ. કૃષ્ણના કમળ જેવા નેત્રો, રમૂજી દૃષ્ટિ અને મધુર સ્મિતથી તે સ્ત્રીઓ મંત્રમુગ્ધ થઈ ગઈ. તેમનું મન કૃષ્ણ તરફ ખેંચાઈ ગયું, અને તેમની આંખોમાં આનંદ છલકાયો, હૃદયમાં હર્ષની લહેર દોડી ગઈ—એમ કે પોતાના દુઃખો પણ ભૂલી ગઈ. મહેલો પર ઉભી રહી, આનંદથી તેમના ચહેરા ખીલી ઉઠ્યા અને તેમણે કૃષ્ણ-બલરામ પર પુષ્પવર્ષા કરી શુભેચ્છા પાઠવી. શહેરના બ્રાહ્મણો પણ આનંદથી વિવિધ સ્થળોએ દહીં, અક્ષત, પાણીના પાત્રો, ફૂલમાળાઓ અને સુગંધિત વસ્તુઓથી કૃષ્ણ-બલરામનું પૂજન કરવા લાગ્યા. લોકો આશ્ચર્યથી વિચારતા—'ગોપીોએ કઈ મોટી તપસ્યા કરી હશે, જે તેમને માનવ જગતના મહોત્સવરૂપ એવા કૃષ્ણ-બલરામને જોવા મળે છે!' આ રીતે આગળ વધતા, કૃષ્ણે રાજમાર્ગ પર ધોબી (રંગરેજ)ને મળ્યો અને કહ્યું, 'હે ભલા માનવી, અમને યોગ્ય અને શુદ્ધ વસ્ત્રો આપો. અમારે માટે આપશો તો તમારો કલ્યાણ થશે.' પણ રાજાના આ દાસે અહંકારથી, ક્રોધથી જવાબ આપ્યો: 'આ વસ્ત્રો તો રાજપરિવાર માટે છે, જંગલમાં રહેતા લોકો માટે નહીં. તમે કેમ રાજાની મિલ્કત માંગો છો? જો જીવતા રહેવા માંગતા હો તો તરત જ અહીંથી જાવ, નહીં તો રાજપરિવારના માણસો બાંધે, મારી નાખે અને લૂંટી લે છે.' આવું સાંભળતાં કૃષ્ણને ક્રોધ આવ્યો અને તેણે પોતાના હાથે ધોબીનું માથું ધડથી અલગ કરી દીધું. તેના બધા સહયોગીઓ પોતાના વસ્ત્રોના ગાંઠિયા ફેંકી ભાગી ગયા. કૃષ્ણે અને બલરામે મનપસંદ વસ્ત્રો પહેરી લીધાં અને બચેલા વસ્ત્રો ગોપીઓ અને મિત્રોને આપી દીધાં. પછી એક દરજી ખુશીથી કૃષ્ણ-બલરામ માટે રંગબેરંગી અને સુંદર વસ્ત્રો તૈયાર કરી લાવ્યો. બંને ભાઈઓ નવા વસ્ત્રોમાં શોભી ઉઠ્યા—એક ગોરો, એક શ્યામ, બંને યુવાન હાથીની જેમ તેજસ્વી લાગતા. pleased with the tailor’s seva, કૃષ્ણે તેને પોતાની સમાનતા, વૈભવ, બળ, દીર્ઘાયુ, યાદશક્તિ અને ઇન્દ્રિયવિજયનું વરદાન આપ્યું. પછી તેઓ સુદામા માલાકારના ઘરે ગયા. સુદામાએ તેમને જોઈને નમ્રતાથી શિર નમાવ્યું, બેઠાડવા માટે આસન લાવ્યું, પગ ધોવા પાણી, અર્જના વગેરેથી તેમનું પૂજન કર્યું, ફૂલમાળા, પાન અને સુગંધિત લવણ આપ્યું. તેણે કહ્યું, 'હે પ્રભુ, આજે મારું જન્મ સફળ થયું, વંશ પવિત્ર થયો; તમારા આગમનથી મારા પૂર્વજો અને દેવતાઓ પણ પ્રસન્ન થયા.' તેણે કહ્યું, 'તમે તો જગતના પરમ કારણ છો, જગત હિત માટે અવતરી ગયા છો. તમારું દૃષ્ટિ સર્વે પર સમાન છે—પૂજક કે પૂજ્ય, બધામાં તમે સમાન છો. હવે આપના દાસને આજ્ઞા આપો, હું શું કરું? તમારી આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરવી એ સર્વોત્તમ કૃપા છે.' આવી ભાવનાથી સુદામાએ શ્રેષ્ઠ સુગંધિત ફૂલમાળા અર્પણ કરી. pleased with his devotion, કૃષ્ણ-બલરામે તેને અવિચલ ભક્તિ, ભક્તો સાથે મિત્રતા અને સર્વજન્મીઓ માટે દયા—આવા વરદાન આપ્યા. સાથે સાથે વંશ વૃદ્ધિ, ધન, બળ, આયુષ્ય, કીર્તિ અને તેજ પણ આપ્યું. આ રીતે વરદાન આપી, બંને ભાઈઓ આગળ વધ્યા. અહીં, ભાગવતના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના એકચાળીસમા અધ્યાય, 'નગરપ્રવેશ', નું વિધાન પૂર્ણ થાય છે. પછી, શ્રીશુકદેવજી કહે છે—આગળ કૃષ્ણે કુબ્જા પર કૃપા કરી, ધનુષ્ય તોડ્યું અને મલ્લયુદ્ધ માટે મેદાન તૈયાર કર્યું. રાજમાર્ગે જતા કૃષ્ણે એક સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીને ointment (સુગંધિત લવણ)ની પાત્ર લઈને જતા જોઈ. તે યુવતીનું નામ કુબ્જા હતું. કૃષ્ણે હસતાં-હસતાં પૂછ્યું, 'તુ કોણ છે, સુંદરિ? આ સુગંધિત લવણ શું છે? તુ કોની દાસી છે? અમને સ્પષ્ટ કહો. આ ઉત્તમ લવણ અમારે શરીરે લગાડ, એથી તારો સૌભાગ્ય વધશે.' તે યુવતી, જેનું નામ ત્રિવક્રા હતું, બોલી, 'હે સુંદર, હું કન્સરાજાની માન્ય દાસી છું, મારો નામ ત્રિવક્રા છે. ointment તૈયાર કરવું એ મારું કામ છે અને જે હું બનાવું તે રાજાને ખૂબ પ્રિય છે. તમારા સિવાય બીજું કોણ તેને લાયક છે?' કૃષ્ણ-બલરામના રૂપ, સ્મિત, વાણી અને દૃષ્ટિથી મોહિત થઈ, તેણે બંનેને ઉત્તમ ointment લગાડ્યું. તે ointmentના રંગથી બંનેનું રૂપ વધુ તેજસ્વી અને મનોહર બની ગયું. pleased with her, કૃષ્ણે નક્કી કર્યું કે now he would straighten her curved body, thus rewarding her for seeing him. કૃષ્ણે પોતાના પગ તેના પગ પર મૂક્યા, હાથની આંગળીઓથી તેની ચીન ઉપર ઊંચી કરી, અને તેને સીધી કરી દીધી. કૃષ્ણના સ્પર્શથી તે તરત જ રૂપવતી, સરળ, વિશાળ કટિ અને ઊંચા સ્તનવાળી સુંદર સ્ત્રી બની ગઈ. Now endowed with beauty, virtues, and generosity, she, with newfound attraction, કૃષ્ણનું ઉપરનું વસ્ત્ર ખેંચી, સ્મિત સાથે ઇચ્છા વ્યક્ત કરતી, કેશવને સંબોધી બોલી...