શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અકૃરાનું વિમોચન અધ્યાય પૂર્ણ થયા પછી, શ્રી અકૃરા ભગવાનની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. તેમણે કહ્યું: “હું સર્વ કારણોના કારણ, નારાયણ, આદિ, અવિનાશી પુરુષને નમન કરું છું, જેમના નાભિ-કમળમાંથી બ્રહ્મા પ્રગટ થયા અને જેમમાંથી આ જગત ઉત્પન્ન થયું. પૃથ્વી, જલ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ—મહાભૂત, અવ્યક્તનો મૂળ, મન, ઇન્દ્રિયો, ઇન્દ્રિયોના વિષય અને સર્વ દેવતાઓ—હે પ્રભુ, આ બધાં તત્વો વિશ્વમાં આવેલા છે. છતાં, અવ્યક્તથી શરૂ થતા આ તત્વો તમારી સત્ય સ્વરૂપને જાણતા નથી, કારણ કે તેઓ ‘અન્ય’ તરીકે જ અનુભવે છે; જન્મરહિત પણ ગુણોથી બંધાયેલા છે, અને તેઓ માત્ર ગુણાતીતને જ જાણે છે, તમારું સાચું રૂપ નહીં. યોગીઓ તમને સીધા જ સર્વોચ્ચ પુરુષ, ધર્મમૂર્તિ અને સર્વમાં રહેલા તत्त्व તરીકે પૂજે છે. કેટલાક દ્વિજ, વૈદિક માર્ગે, ત્રણ પ્રકારના વેદ અને વિવિધ યજ્ઞો દ્વારા તમારી ઉપાસના કરે છે. અન્ય લોકો, કર્મનો ત્યાગ કરીને શાંતિમાં સ્થિર થઈ, જ્ઞાનયજ્ઞ દ્વારા જ્ઞાનરૂપあなたી ઉપાસના કરે છે. કેટલાક, મન શુદ્ધ કરીને વિધિવત કૃત્યો અનુસરે છે અને તમામ રૂપોના એકમાં, અનેક રૂપોમાં પણ એક રૂપあなたી આરાધના કરે છે. બીજાં, શિવના માર્ગે, શિવરૂપあなたી વિવિધ રીતે પૂજે છે, જુદા-જુદા ગુરુઓના ઉપદેશ પ્રમાણે. હકીકતમાં, બધા દેવતાઓあなたી પૂજાય છે, કારણ કે સર્વ દેવあなたીમાં વાસ કરે છે—even those who worship other deities, their worship ultimately reaches you, O Master. પર્વતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી નદીઓ જેમ વરસાદથી ભરાઈને ચારેય બાજુથી સમુદ્રમાં મળે છે, તેમ સર્વ માર્ગો અંતેあなたી સુધી પહોંચે છે. સત્વ, રજ અને તમ—આ ગુણあなたી સ્વભાવ છે, અને બ્રહ્માથી અચલ સુધી સર્વ જીવો આ ગુણોમાં જ જોડાયેલા છે. હુંあなたી નમન કરું છું, જે અનાસક્ત દ્રષ્ટિ ધરાવ છો, સર્વમાં આત્મા છો, સર્વ મનના સાક્ષી છો; અવિદ્યા દ્વારા ઉપજેલો ગુણપ્રવાહ દેવ, માનવ અને પશુમાં ફરતો રહે છે. હે પ્રભુ, અગ્નિあなたી મોઢ છે, પૃથ્વીあなたી પગ છે, સૂર્યあなたી આંખ છે, આકાશあなたી નાભિ છે, રથあなたી હૃદય છે, દિશાઓあなたી કાન છે, સ્વર્ગあなたી માથું છે, ઇન્દ્ર અને દેવあなたી હાથ છે, સમુદ્રあなたી પેટ છે, વાયુあなたી શ્વાસ છે, અને શક્તિあなたી ઊર્જા છે. વૃક્ષ અને ઔષધあなたી શરીરનાં વાળ છે, માથાની વાળあなたી વનસ્પતિ છે, વાદળあなたી હાડકાં અને નખ છે, પર્વતあなたી દાંત છે, પલકあなたી દિવસ-રાત છે, પ્રજાપતિあなたી મન છે, વર્ષાあなたી જનન અંગ છે, અને પુરૂષત્વあなたી છે. હે અવિનાશી પુરુષ,あなたીમાં વિશ્વ, દેવ અને અનેક જીવあなたી સ્થિત છે—જેમ પાણીમાં જલચર, અંજીર પર કીટ, અથવા મનમાં વિચારો. હે પ્રભુ,あなたી જે રૂપે અહીં લીલા માટે પ્રગટ થાઓ છો, તે રૂપあなたીથી જગત પાપમુક્ત થઈあなたી કીર્તિ ગાય છે. હુંあなたી નમન કરું છું—માછલી રૂપあなたી, જે પ્રલયના જલમાં તર્યા; ઘોડા-મસ્તકあなたી, મધુ-કૈટભનો સંહાર કર્યો; વિશાળあなたી, મંડર પર્વત ઉઠાવનાર; વરાહ રૂપあなたી, પૃથ્વી ઉઠાવનાર; સિંહあなたી, ધર્મીજનોનો ભય દૂર કરનાર; વામનあなたી, ત્રણ વિશ્વમાં પગલાં ભરનાર; ભૃગુના દેવあなたી, અરણ્યમાં ક્ષત્રિયનો અહંકાર નષ્ટ કરનાર; રઘુમાં શ્રેષ્ઠあなたી, રાવણનો સંહાર કરનાર; વાસુદેવあなたી, સંકર્ષણあなたી, પ્રદ્યુમ્નあなたી, અનિરુદ્ધあなたી, સાત્વતના સ્વામીあなたી; બુદ્ધあなたી, દૈત્ય-દાનવોને મોહમાં મુકનાર; કલ્કિあなたી, પાપી અને અધર્મી રાજાઓનો સંહાર કરનાર. હે પ્રભુ,あなたી માયાથી જીવજગત ભ્રમિત છે, ‘હું’ અને ‘મારું’ના મિથ્યા ભાવમાં કર્મના માર્ગમાં ફરતું રહે છે. હું પણ, ભ્રમમાં, શરીર, સંતાન, ઘર, સંપત્તિ, સંબંધીઓમાં વાસ્તવિકતા માનીને, સ્વપ્ન જેવી મિથ્યા વસ્તુઓમાં સત્ય માનીને ફરું છું. મન દ્ધંદથી ભ્રમિત, અંધકારમાં ડૂબેલો, હું મારા આત્માને શું સાચું પ્રિય છે તે જાણતો નથી, કારણ કે અસત્ય, અસ્થિર અને દુઃખદ વસ્તુઓમાં જ જોડાયેલો છું. જેમ અજ્ઞાન માણસ વનસ્પતિથી ઢંકાયેલા પાણીને છોડીને મૃગમરીચિકા પાછળ દોડે છે, તેમ હુંあなたીથી મુખ ફેરવી મિથ્યા પાછળ દોડું છું. હું, દયનીય મનવાળો, ઇચ્છા અને કર્મથી પીડિત, મનને રોકી શકતો નથી, જે ઇન્દ્રિયોથી અડછતી રીતે હમેશાં ખેંચાય છે. એટલે, હુંあなたી પગ પાસે આવ્યો છું, જે અયોગ્યો માટે અપ્રાપ્ય છે; અને આ પણ હુંあなたી કૃપાથી જ માનું છું. જન્મ-મૃત્યુના ચક્રમાંથી મુક્તિ ત્યારે મળે છે, હે કમલ-નાભી, જ્યારે મનあなたી યોગ્ય ઉપાસનામાં અર્પિત થાય છે. હુંあなたી નમન કરું છું—શુદ્ધ ચૈતન્યあなたી, સર્વ નિશ્ચયના કારણあなたી, પુરુષ અને પ્રધાનના સ્વામીあなたી, અનંત શક્તિના બ્રહ્મあなたી. વાસુદેવあなたી, સર્વ સંહારકあなたી, હૃષીકેશあなたી,あなたી નમન—મને રક્ષા કરો, હુંあなたી આશ્રયમાં આવ્યો છું. આ રીતે અકૃરાની સ્તુતિ પૂર્ણ થાય છે. શુકદેવજી કહે છે: જયારે અકૃરા ભગવાનની સ્તુતિ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે ભગવાને જળમાં પોતાનું દિવ્ય રૂપ દર્શાવ્યું, અને પછી, જેમ કે અભિનય પૂરો થાય, કૃષ્ણે એ રૂપ પાછું ખેંચી લીધું. યે દૃશ્ય અદૃશ્ય થઈ ગયું, ત્યારે અકૃરા તરત જ પાણીમાંથી બહાર આવ્યા, પોતાના સર્વ કાર્ય પૂર્ણ કર્યા અને આશ્ચર્યથી ભરેલા, રથ તરફ પાછા ગયા. હૃષીકેશે પુછ્યું: “તમે શું અદ્ભુત જોયું—પૃથ્વી પર, આકાશમાં કે જળમાં—કે તમે એટલા આશ્ચર્યચકિત છો?” અકૃરા બોલ્યા: “અહીં જે અદ્ભુત છે—પૃથ્વી, આકાશ, જળમાં—તે બધુંあなたી, વિશ્વના આત્મા,あなたી જ છે. હું શું જોઈ શકું જે મને અજાણ હોય?” પૃથ્વી, આકાશ, જળમાં જ્યાં-જ્યાં અદ્ભુત હોય,あなたી જોઈને, હે બ્રહ્મન, હું અહીં શું અદ્ભુત જોઈ શકું? આ રીતે કહી, ગાંદિનીપુત્ર અકૃરાએ રથ આગળ ચલાવ્યો અને દિવસના અંતે રામ અને કૃષ્ણને મથુરા પહોંચાડ્યા. માર્ગમાં, રાજા, ગામના લોકો અહીં-ત્યાં ભેગા થયા, અને વસુદેવના પુત્રોને જોઈને આનંદિત થયા, અને તેમની દૃષ્ટિ હટાવી શક્યા નહીં. એ વખતે, વ્રજના લોકો, નંદજી અને ગોપો સાથે, શહેરના ઉદ્યાનોમાં આવી પહોંચ્યા અને આતુરતાથી ત્યાં રાહ જોઈ રહ્યા હતા.