શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શુકદેવજી કહે છે: જ્યારે અક્રૂર કૃષ્ણ અને બલરામને લઈને ગોકુલથી જવા લાગ્યા, ત્યારે વ્રજની સ્ત્રીઓ, જેઓ કૃષ્ણમાં સંપૂર્ણપણે લીન અને વિયોગથી પીડાતી હતી, પોતાના સંકોચને છોડી, ઉંચે અવાજે રડવા લાગી – “ગોવિંદા! દામોદરા! માધવ!” એમ પukarવા લાગી. તેમનો રોદન અને કૃષ્ણ માટેની તીવ્ર તલપ સાથે, સૂર્યોદય થયો અને અક્રૂર, પોતાની મિત્રતાની ફરજ પૂરી કરીને, રથ આગળ ધપાવ્યા. નંદબાબા અને અન્ય ગોપો, ગાડીઓમાં અનેક ગાયોના ઉત્પાદનો ભરેલા ઘડાં લઈને, કૃષ્ણની પાછળ ચાલ્યા. ગોપીઓ, પોતાના પ્રિય કૃષ્ણના વશમાં થઈ, એક નિશાની માટે આતુર રહી, કૃષ્ણના પાછળ પાછળ ચાલતી રહી અને રાહ જોઈ રહી. જ્યારે કૃષ્ણ તેમના વિયોગથી પીડાતા ગોપીઓને જોઈ, યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૃષ્ણે, પ્રેમભરી વાતો અને આશ્વાસન આપતા દૂત મારફતે કહ્યું, “હું પાછો આવું છું.” જ્યારે સુધી રથનું ધ્વજ અને ધૂળ દેખાતી હતી, ગોપીઓ અને ગોપો કૃષ્ણની પાછળ ચાલ્યા, તેમનું મન કૃષ્ણમાં જ અડગ હતું – જાણે ચિત્રમાં ખેંચાઈ રહ્યા હોય. પરંતુ જ્યારે ગોવિંદના પાછા આવવાની આશા ટૂટી ગઈ, ત્યારે તેઓ પાછા વળ્યા; હવે દુઃખથી મુક્ત થઈ, પોતાના પ્રિય કૃષ્ણની લીલાઓ ગાઈને દિવસો વિતાવ્યા. હે રાજન, ભગવાન કૃષ્ણ, બલરામ અને અક્રૂર સાથે, રથમાં ચડીને, યમુના નદી પાસે પહોંચ્યા – જ્યાં પવિત્રતા છલકાતી હતી. કૃષ્ણે યમુનાના સ્વચ્છ, રત્ન સમાન પાણીથી મુખ શुद्ध કર્યું, પાણી પ્યું, અને બલરામ સાથે વૃક્ષોની છાયામાં જઈ, પછી ફરી રથમાં બેઠા. અક્રૂર, તેમને વિદાય આપી, રથ પર બેઠા અને યમુનાના તળાવમાં જઇ, સ્નાન માટે ઉતર્યા. યમુનાના પાણીમાં ડૂબીને, અક્રૂરએ શાશ્વત બ્રહ્મનો જાપ કરતા, એક અજાયબી જોઈ – બલરામ અને કૃષ્ણ બંને પાણીમાં હાજર હતા! “અરે, તેઓ તો રથ પર હોવા જોઈએ, તો પાણીમાં કેમ?” એમ વિચારી, બહાર આવી, શોધવા લાગ્યા. ફરી, તેઓ રથ પર બેઠેલા દેખાયા; અક્રૂર ફરી પાણીમાં ડૂબ્યા, વિચારી રહ્યા કે પાણીમાં જે દર્શન થયો, એ ખોટો હતો કે સાચો. એ વખતે, અક્રૂરને મહાન ભગવાનના દિવ્ય રૂપના દર્શન થયા – સિદ્ધો, ચારણો, ગંધર્વો અને અસુરો, માથું ઝૂકાવી, વાદ્ય વગાડી, ભગવાનની સ્તુતિ કરતા હતા. અક્રૂરે એક હજાર મસ્તક, હજારો ફણવાળા, વાદળી વસ્ત્ર પહેરેલા, હિમમાળાની જેમ ચમકતા, શ્વેત રંગના, મહાન નાગના દર્શન કર્યા. તેના ગોદમાં, વાદળી વાદળ જેવો, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલો, ચાર ભુજાવાળો, શાંત, કમળ જેવા લાલ આંખોવાળો, કૃષ્ણ દેખાયા. કૃષ્ણનું મુખ સુંદર, શાંત, હલકું સ્મિતથી શોભિત; ભમર, નાક, કાન, ગાલ, અને હોઠ સૌ લાલ અને આકર્ષક. તેમના હાથ લાંબા અને મજબૂત, છાતી વિશાળ અને તેજસ્વી, ગળા શંખ જેવી, નાભી ઊંડી, પેટ પર કાંઈકાં tender પાંદડાં જેવી વાંટ. તેમના કમર અને જાંઘો વિશાળ, હાથ અને ઘૂંટણ સુંદર, પગ graceful અને આકર્ષક આકારના. પગના અંગૂઠા અને નવ આંગળીઓ, કમળ જેવા ચમકતા, એડીઓ ઊંચી, નખ લાલ અને કિરણો છાંયે. કૃષ્ણ અનેક અમૂલ્ય રત્નોથી સજ્જ – મુકુટ, કંકણ, બાહુબંધ, યજ્ઞોપવીત, કમરપટ્ટા, માળા, પાયલ, કાનના દાંડા. કમળ જેવા હાથમાં શંખ, ચક્ર, ગદા; છાતી પર શ્રીવત્સનો ચિહ્ન, કૌસ્તુભ રત્ન અને વનમાલા. આસપાસ સુનંદા, નંદા અને અન્ય સહાયકો, સનકાદિ ઋષિ, બ્રહ્મા, રુદ્ર જેવા દેવતાઓ, નવ શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પ્રહલાદ, નારદ, વસુ અને અન્ય ભક્તો – સૌ પોતાના રીતે, શુદ્ધ હૃદયથી, ભગવાનની સ્તુતિ કરતા. શ્રી, પુષ્ટિ, વાણી, તેજ, કીર્તિ, તૃપ્તિ, વિલય, વિજય, જ્ઞાન, અજ્ઞાન, શક્તિ, માયા – સર્વે ભગવાનની સેવા કરતા. અક્રૂર, આ દિવ્ય દર્શનથી હર્ષથી ભરાઈ ગયા, શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી, શરીરે રોમાંચ, હૃદયમાં ભાવ, આંખમાં અશ્રુ. અવાજ અડધો બંધ, સત્વગુણમાં સ્થિત, અક્રૂર, માથું ઝૂકાવી, હાથ જોડીને, ધીરજથી ભગવાનની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. આ રીતે, ભગવતના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધમાં, "અક્રૂરનું વ્રજથી પાછું ફરવું" નામે ઓગણત્રીસમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે – જે પરમહંસો માટે શ્રેષ્ઠ ગ્રંથ છે. પછી, અક્રૂર ભગવાનને પ્રણામ કરીને કહે છે: "હે નારાયણ! હે સર્વ કારણોના કારણ! હું તમને નમન કરું છું, જેની નાભીમાંથી બ્રહ્મા ઉત્પન્ન થયા, અને જેમાંથી સમગ્ર જગત જન્મ્યું. પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, પવન, આકાશ, મહાભૂત, અવ્યક્તનું મૂળ, મન, ઇન્દ્રિયો, ઇન્દ્રિયોના વિષય, અને બધા દેવતાઓ – એ બધા જગતના તત્વો છે, હે ભગવાન! પણ, એ બધા, અવ્યક્તથી શરૂ કરીને, તમારી સાચી સ્વરૂપને જાણતા નથી, કારણ કે એ 'અન્ય' તરીકે જ પકડાય છે; જન્મ-મૃત્યુથી મુક્ત પણ, ગુણોમાં બંધાયેલ, માત્ર ગુણાતીતને જાણે છે, તમારું સાચું સ્વરૂપ નહીં. યોગીઓ, તમારા સ્વરૂપને, પરમ પુરુષ, સ્વમાં, જીવમાં, અને દેવોમાં, સીધા પૂજતા છે. કેટલાંક દ્વિજ, વૈદિક માર્ગે, ત્રણવિધ વેદના વિધિથી, અનેક યજ્ઞો અને નામોથી, તમારી પૂજા કરે છે. બીજા, સર્વ કર્મ ત્યાગી, શાંતિ પ્રાપ્ત કરી, જ્ઞાન યજ્ઞથી, જ્ઞાન સ્વરૂપあなたની પૂજા કરે છે. બીજાં, મન શુદ્ધ કરીને, વિધિ અનુસાર, સર્વ સ્વરૂપવાળા, એક સ્વરૂપવાળા, તમારી પૂજા કરે છે. બીજાં, શિવના માર્ગે, શિવરૂપે, અનેક રીતે, વિવિધ ગુરુઓના ઉપદેશ પ્રમાણે, તમારી પૂજા કરે છે. વાસ્તવમાં, બધા દેવતાઓની પૂજા પણ, અંતે તમારી જ પૂજા છે – ભલે મન અન્યત્ર હોય, પણ સર્વે, હે સ્વામી, અંતે તમને જ પામે છે. જેમ પર્વતોમાંથી નીકળેલી નદીઓ, વરસાદથી ભરાઈ, ચારેબાજુથી સમુદ્રમાં મળે છે, તેમ સર્વ માર્ગો અંતે તમને જ મળે છે. સત્વ, રજ, તમ – એ તમારા ગુણ છે; એમાં બ્રહ્માથી લઈને સ્થાવર સુધી, સર્વે જીવ રચાયેલા છે. હું તમને નમન કરું છું – જેનું દૃષ્ટિ અલિપ્ત છે, સર્વના સ્વરૂપ છે, સર્વ મનના સાક્ષી છે; અજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન ગુણોની પ્રવાહ, દેવ, માનવ, પશુમાં વહે છે. હે ભગવાન, અગ્નિ તમારો મોઢ, પૃથ્વી તમારે પગ, સૂર્ય તમારે આંખ, આકાશ તમારો નાભિ, રથ તમારું હૃદય, દિશાઓ તમારે કાન, સ્વર્ગ તમારો માથું, ઇન્દ્ર અને દેવો તમારે હાથ, સમુદ્ર તમારો પેટ, પવન તમારો શ્વાસ, અને શક્તિ તમારું ઊર્જા છે." આ રીતે અક્રૂર, દિવ્ય દર્શન અને ભક્તિથી ભરપૂર, ભગવાનની સ્તુતિ કરે છે.