શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અક્રૂર વ્રજ પહોંચ્યા ત્યારે, નંદ અને ગોપોએ તેમને ખૂબ સન્માનપૂર્વક આવકાર્યો. સૌપ્રથમ તેમની કૂશળક્ષેમ પૂછીને, માનપત્ર પર બેસાડ્યા અને પરંપરા મુજબ તેમના પાંવ ધોઈને મધપર્ક અર્પણ કર્યો. પછી એક ગાય ભેટ આપી, શ્રમ દૂર થાય તે માટે સ્નેહપૂર્વક તેમના અંગો દબાવ્યા અને ભક્તિભાવે શુદ્ધ અને વિપુલ ભોજન પણ પીરસ્યું. જ્યારે અક્રૂરે ભોજન લીધું, ત્યારે ભગવાન બલરામે, ધર્મના પરમ જ્ઞાતા તરીકે, ખૂબ પ્રેમથી યજ્ઞમાં ઉપયોગ થતી સુગંધિત ચંદન તથા ફૂલો વડે તેમનું પુનઃપુનઃ સન્માન કર્યું. નંદબાબાએ પણ યથાવિધી તેમનું આદરપૂર્વક સન્માન કર્યું અને પૂછ્યું: "દશાર્હ, કંસ જીવતો હોય ત્યારે તમે અહીં કેવી રીતે સુખી છો? શું આપણે ગૌપાલકોએ કોઈ ક્રૂર સ્વામી હેઠળ જીવન જીવવું પડે છે?" પછી તેમણે કહ્યું: "તે પાપી, જેણે પોતાની જ ભાણજાઓનો તેમના માતાપિતાની રડત વચ્ચે વધ કર્યો, તેની છાયા હોય ત્યાં તમારો અને તમારા પરિવારનો કલ્યાણ કેવી રીતે શક્ય છે?" નંદના આવા હાર્દિક શબ્દોથી અક્રૂરના યાત્રા દરમિયાનના થાકે વિદાય લીધી. શુકદેવજી કહે છે કે, પછી અક્રૂર આરામથી સૂઈ ગયા, કેમ કે તેમને બલરામ તથા કૃષ્ણ તરફથી જે સન્માન મળ્યું, તેમાં તેમની યાત્રાની બધી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ. ભગવાન pleased થાય ત્યારે કશું અપ્રાપ્ય રહેતું નથી, પણ તેમનામાં ભક્તિ ધરાવતા લોકો તો કાંઈ માંગતા જ નથી. સાંજના ભોજન પછી, દેવકીનંદન કૃષ્ણે પોતાના મિત્રો અને સગાં સાથે કંસના વર્તન અને તેની તાજેતરની યોજના વિશે પૂછપરછ કરી. પછી કૃષ્ણે અક્રૂરને કહ્યું: "પ્રિય અક્રૂર, આપનું સ્વાગત છે! આપ અને આપના કુટુંબમાં સૌ સ્વસ્થ અને સુખી છે ને?" પછી કૃષ્ણે કહ્યું: "હું આપણા કુટુંબની કૂશળતા કેવી રીતે પૂછું, જયારે કંસ, આપણો મામા, આપણાં બધાનો શાસક બનીને દુઃખ આપી રહ્યો છે?" "અલાસ! મારા પવિત્ર માતાપિતાને અમારી જ કારણે કેટલું દુઃખ ભોગવવું પડ્યું—અમારા માટે તેમના પુત્રો મારા ગયા, અને અમારાં કારણે તેઓ કેદ કરવામાં આવ્યા." પછી કૃષ્ણે આનંદપૂર્વક કહ્યું: "આજે સૌભાગ્યે હું મારા પોતાના લોકોને જોઈ રહ્યો છું, જેમની મને લાંબા સમયથી આશા હતી. હવે કહો, તમે કયા હેતુથી આવ્યા છો?" આ રીતે પુછવામાં આવતા, અક્રૂરે ભગવાનને બધું વિગતે કહ્યું—યદુઓ અને કંસ વચ્ચેની દુશ્મની, વસુદેવના વધ માટે કંસની યોજના, અને નારદજી દ્વારા કંસને અનકદુંદુભિના પુત્રના જન્મ વિશે આપેલી માહિતી. પછી અક્રૂરે પોતે દૂત તરીકે મોકલાવાનું કારણ પણ દર્શાવ્યું. આ બધું સાંભળીને કૃષ્ણ અને બલરામ, દુષ્ટોને વિનાશ કરનારા, હલકાં હસ્યા અને પછી નંદબાબાને રાજાના આદેશ વિશે જણાવ્યું. નંદે ગોપોને કહ્યું: "બધા દૂધ અને દૂધમાંથી બનતી વસ્તુઓ એકત્ર કરો, ભેટો તૈયાર કરો અને રથો જોતો કરો. કાલે આપણે મથુરા જઈને રાજાને આપણી ઉપજ અર્પણ કરીશુ અને મહોત્સવ જોઈશુ, કેમ કે ગામના બધા લોકો ત્યાં જઈ રહ્યા છે." નંદના આ આદેશથી આખું વ્રજ ચકિત થઈ ગયું. ગોપીઓનું મન તો વ્યાકુળ થઈ ગયું, કેમ કે અક્રૂર રામ અને કૃષ્ણને શહેર લઈ જવા આવ્યો હતો. કેટલીક ગોપીઓ દુઃખથી શ્વાસે શ્વાસે પીળા પડી ગઈ, કેટલીકના વસ્ત્ર, કંકણ અને વાળની વેણી બેધ્યાન છૂટવા લાગી. કેટલીક તો કૃષ્ણના વિચારમાં એટલી લીન થઈ ગઈ કે દુનિયાની કોઈ વાતનું જ્ઞાન જ રહ્યું નહીં—એવી લાગ્યું કે પોતાના મનના આંતરિક જગતમાં પ્રવેશી ગઈ છે. અન્ય ગોપીઓએ શૌરી કૃષ્ણની મીઠી સ્મિત અને વચન યાદ કર્યા, અને એ યાદમાં bewildered થઈ ગઈ. તેમણે તેની મૃદુ ચાલ, હાવભાવ, પ્રેમભરી સ્મિત-દૃષ્ટિ, દુઃખ દૂર કરતી રમૂજી વાતો અને રમણિય લિલાઓ યાદ કરી. મુકુન્દના વિચારથી, વિયોગના ભયથી અને દુઃખથી, ગોપીઓ એકત્ર થઈ, આંખોમાં આંસુ સાથે, અચ્યૂતનું સ્મરણ કરતા બોલવા લાગી. એ ગોપીઓએ કહ્યું: "હે સર્જનહાર, તમે કેટલા નિર્દય છો! જીવોને મિત્રતા અને પ્રેમથી જોડો અને પછી તેમને પૂર્ણ થાય એ પહેલાં જ વિભાજિત કરી દો—જેમ બાળકોના રમકડાં છીનવી લેવાય છે. તમે અમને મુકુન્દનું સૌમ્ય ચહેરું બતાવ્યું—કાળી વાળની લટ, સુંદર ગાલ, ઊંચી નાક અને હળવી સ્મિત, જે દુઃખ દૂર કરે—અને હવે તે અમને દૂર કરી રહ્યા છો, એ યોગ્ય નથી." "તમે સાચે જ અક્રૂર નામના લાયક છો, કેમ કે તમે અમને દર્શન આપ્યા અને હવે એ દર્શન છીનવી રહ્યા છો. તમારાથી જ અમને મધુ-શત્રુ, જે સર્વ ગુણની ખાણી છે, એનું સૌંદર્ય જોવા મળ્યું. હવે તે બધું છીનવાઈ ગયું." "નંદપુત્ર કૃષ્ણનું પ્રેમ હવે સ્થિર રહ્યું નથી, હવે તો તે અમને જોઈ પણ નથી. અમે ઘર, કુટુંબ, પતિ બધું છોડીને તેની સેવા માટે આવ્યા, પણ હવે તે નવી પ્રિયાઓ પામી ગયો છે." "શહેરની સ્ત્રીઓ માટે તો આજની રાત ખૂબ સુખદ રહી હશે, કેમ કે તેઓ કૃષ્ણના ચહેરા અને તેની સ્મિતભરી પારખી નજરના અમૃતને પીને તૃપ્ત થશે." "મુકુન્દ હવે તેમની મધુર વાણીથી મોહિત થઈ ગયો છે, હવે તે અમારે ગામની ભોળી ગોપીઓ પાસે પાછો કેમ આવશે?" "આજે દશાર્હ, ભોજ, અંધક, વૃષ્નિ અને સાત્વત વગેરે માટે તો મહોત્સવ છે, રસ્તામાં જનારાઓને દેવકીપુત્રના દર્શન થશે." "અક્રૂર નામ સાચે જ તેને જ સુટે છે—કેમ કે એ અમને કોઈ ઢાઢસ આપ્યા વિના આપણા પ્રિયમિત્રને દૂર લઈ જશે." "તે નિર્દય હૃદયથી રથ પર બેઠો છે, અને બીજા તેને ઉત્સાહ આપી રહ્યા છે. ગોપાલક પુરૂષો રથો સાથે પાછળ આવે છે, પણ આજ તો ભાગ્ય જ અમારો વિરોધી બની ગયો છે." "ચાલો, આપણે માધવને રોકી લઈએ! અમારા વડીલ અને સંબંધીઓ શું કરી લેશે, જયારે ભાગ્યે જ અમારું હૃદય—મુકુન્દથી ક્ષણમાત્ર પણ વિયોગ સહન ન થાય—આજે તૂટી ગયું છે!" "અમારા હૃદય તો તેની સ્મિત, વાણી, મોહક દૃષ્ટિ, અંકલાપ અને રાસક્રીડાની મજા વડે પૂરેપૂરું તેની તરફ ખેંચાઈ ગયું છે. હવે તેના વિયોગનું અંધકારમય સમુદ્ર, એક ક્ષણ પણ, અમે કેવી રીતે પાર કરી શકીશું?" "જ્યારે દિવસના અંતે અનંતના મિત્ર કૃષ્ણ વ્રજ પરત આવે છે, ગોપાલકોની વચ્ચે, વાંસળી વગાડતો, તેના વાળમાં ધૂળ ભરેલી, હસતી આંખોથી જોઈ લે છે—એના વિના અમે કેવી રીતે જીવશું?" શુકદેવજી કહે છે: આવી રીતે ગોપીઓ, કૃષ્ણમાં લીન અને વિયોગથી વ્યથિત, પોતાનું લજ્જાશીલ સ્વભાવ પણ ભૂલી ગઈ અને ખુલ્લેઆમ રડવા લાગી: "ગોવિંદ! દામોદર! માધવ!" ગોપીઓ રડતી રહી અને સૂર્યોદય થયો. અક્રૂરે પોતાના મૈત્રીભાવપૂર્વકના કર્તવ્ય પૂરા કરીને રથ આગળ ધપાવ્યો. નંદ અને બીજા ગોપાલકો પણ રથો અને દૂધના પાત્રો જેવી ભેટો સાથે પાછળ ચાલ્યા. ગોપીઓ તો કૃષ્ણના પ્રેમમાં મગ્ન રહી, પાછળથી તેને જોવાની આશાએ ઊભી રહી ગઈ.