શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અકૂરૂર પોતાની મનમાં વિચારે છે: “પ્રભુના ઉત્તમ યશવાળાના દર્શન મને મળ્યા છે, એ તો મારા માટે અતિ દુર્લભ છે; જેમ બ્રહ્મના જપ શૂદ્ર માટે દુર્લભ હોય છે, તેમ જ, કારણ કે હું ઇન્દ્રિય વિષયોમાં લિપ્ત છું.” તે આત્મવિશ્વાસથી પ્રભુ અચ્યૂતના દર્શન માટે પ્રાર્થના કરે છે: “મારા જેવા પતિતને પણ એ દર્શન નિરાકરિત ન થાય; ક્યારેક સમયની નદીમાં વહેતા કોઈને પણ પાર થવાની તક મળી જાય છે.” આજે, અકૂરૂર કહે છે, “મારું દુર્ભાગ્ય નષ્ટ થયું છે, અને મારા જીવનને ફળ મળ્યું છે, કારણ કે હું યોગીઓ જે પ્રભુના કમળ-પદનો ધ્યાન કરે છે, તે પદને વંદન કરું છું.” એ અદભૂત ભાવના સાથે કહે છે, “આજે તો કાંસાએ મને મહાન કૃપા કરી છે, કારણ કે હું હરીના કમળ-પદના દર્શન કરવા જઈ રહ્યો છું—જે અવતારરૂપે અવતર્યા છે, અને જેમના નખની કિરણો એ અંધકારને દૂર કરી હતી, જે પ્રાચીન લોકો માટે પણ અતિ દુર્લભ હતો.” અકૂરૂરનું મન એ પદના વર્ણન કરે છે: “જે પદ બ્રહ્મા, શિવ, અન્ય દેવો, શ્રી દેવી, ઋષિઓ, તથા સાત્વત લોકો દ્વારા પૂજવામાં આવે છે; જે વનમા ગોપો સાથે ગાય ચરાવતા ફરતાં છે, અને જે ગોપીઓના કુંકુમથી ચિહ્નિત છે.” તે આશા રાખે છે: “હું મુકુન્દના મુખને પણ જોઈશ—સુંદર ગાલ, નાક, હસતો, કટાક્ષ કરતો, લાલ કમળ-આંખો, વાળથી ઢંકાયેલું, અને આસપાસ હરણો પરિક્રમા કરે છે.” અકૂરૂર કહે છે: “શાયદ આજે મારા નેત્રો વિષ્ણુના દર્શનથી ફળ પામશે—જે સ્વેચ્છાએ માનવરૂપે અવતર્યા છે, ભૂમિનો ભાર હલકું કરવા, અને જે સૌંદર્યના આધારે છે.” તે પ્રભુની મહિમા યાદ કરે છે: “જે અહંકાર અને દ્વંદ્વથી મુક્ત છે, પણ પોતાની તેજથી અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરે છે; અને જેમના માયાથી, જીવોમાં જીવન, ઇન્દ્રિયો, અને બુદ્ધિ દ્વારા પ્રભુના દર્શન થાય છે.” અકૂરૂર પ્રભુના શબ્દો અને કૃત્યોનું સ્મરણ કરે છે: “પ્રભુના ગુણયુક્ત, જન્મ અને કૃત્યોમય વચન, જગતની અશુભતા નષ્ટ કરે છે, જીવંત કરે છે, શુદ્ધ કરે છે; અને જે લોકો એથી ઉદાસીન છે, તેઓ સુંદર મરણશવ જેવા છે.” એ પ્રભુના અવતરણની મહિમા ગાય છે: “સાત્વત વંશમાં પ્રભુ અવતર્યા છે, દેવતાઓને આનંદ આપ્યા છે, અને વ્રજમાં પોતાના યશથી વસે છે, જ્યાં દેવતાઓ પ્રભુના શુભ કૃત્યો ગાય છે.” અકૂરૂર કહે છે: “આજે હું પ્રભુના દર્શન કરીશ—મહાન લોકોના ધ્યેય, શિક્ષક, ત્રણ લોકના આનંદદાતા, નેત્રો માટે ઉત્સવ, શ્રી દેવીના ઇચ્છિત નિવાસરૂપ, અને એ પણ, મારી જ આંખે, વહેલી સવારે.” પછી તે આશા રાખે છે: “જ્યારે પ્રભુ રથમાંથી ઉતરે, ત્યારે હું યોગીઓ જે પદને મનમાં ધરાવે છે, એ પદને પામીશ; હું, તેમના મિત્રો અને વનવાસીઓ સાથે, વંદન કરીશ.” અકૂરૂર પ્રાર્થના કરે છે: “શાયદ પ્રભુ પોતાનો કમળ-હાથ મારા માથા પર મૂકે, જ્યારે હું તેમના પદ પર પડીશ—જે સમય-સર્પથી ડરેલા અને આશ્રય માંગતા લોકોને નિર્ભયતા આપે છે.” એ સ્પર્શની મહિમા યાદ કરે છે: “કૌશિક (વિશ્વામિત્ર) અને બલિએ પૂજન કરીને ત્રણ લોકની શાસન પામી; અથવા, રમતમાં, પ્રભુએ વ્રજની સ્ત્રીઓના થાકને પોતાના સુગંધિત હાથે દૂર કર્યો.” અકૂરૂર આત્મવિશ્વાસથી કહે છે: “અચ્યૂત, સર્વને જોનારા, મને—even though I am Kamsa's messenger—શત્રુ તરીકે નહીં જુએ; કેમ કે તે ક્ષેત્રજ્ઞ છે, અને મનથી અંદર-બહારના કૃત્યોને શુદ્ધ દૃષ્ટિથી perceives.” તે આશા રાખે છે: “શાયદ પ્રભુ, હું પદ પર પડ્યો, હાથ જોડીને, હલકું, હસતા, દયાળુ નજરથી જોઈશ; અને તરત જ મારા બધા પાપ નષ્ટ થશે, અને હું મહાન, નિર્ભય આનંદ પામીશ.” પછી અકૂરૂર કહે છે: “મારો શ્રેષ્ઠ મિત્ર, સગો, એકમાત્ર દેવતા, મને પોતાના વિશાળ હાથે અલિંગન કરશે; એ ક્ષણે, મને પવિત્રતા મળે છે, અને કર્મજન્ય બંધન દૂર થાય છે.” તે કહે છે: “જ્યારે હું વંદન કરી, હાથ જોડીને, પ્રભુના અંગોનો સ્પર્શ પામું, ત્યારે, અકૂરૂર, પ્રભુ મને બોલશે; પણ જો માનવ તરીકે જન્મ્યા છતાં પ્રભુથી સન્માન ન મળે, તો એ જન્મ ધિક્કાર છે.” અકૂરૂર પ્રભુના સ્વભાવનું વર્ણન કરે છે: “પ્રભુને કોઈ સૌથી પ્રિય નથી, કોઈ શ્રેષ્ઠ મિત્ર નથી, કોઈ અનાદર, દ્વેષ, કે અવગણના નથી; પણ, જેમ કલ્પવૃક્ષ આશ્રય લેનારા માટે ફળ આપે છે, તેમ પ્રભુ પોતાના ભક્તોને કૃપા આપે છે.” પછી, યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ, હસતા, અકૂરૂરને, જે હાથ જોડીને વંદન કરે છે, અલિંગન કરે છે, ઘરમાં લઈ જાય છે, જ્યાં તમામ સન્માનની તૈયારી છે, અને કાંસા દ્વારા સગાંઓ પર થયેલી મુશ્કેલી વિશે પૂછે છે. શુકદેવ કહે છે: “આ રીતે કૃષ્ણનું સ્મરણ કરતાં, શ્વફલ્કપુત્ર અકૂરૂર, રથમાં મુસાફરી કરતાં, ગોકુલમાં પહોંચે છે, જેમ સૂર્ય પશ્ચિમ પર્વત પર પહોંચે છે, હે રાજા.” અકૂરૂર ગોપગામમાં એના દર્શન કરે છે: “તેના પગલાંના ચિહ્નો, જેમના ધૂળ વિશ્વના શાસકો પોતાના મસ્તક પર પહેરે છે, કમળ, જવાર, અંકુશ જેવા ચિહ્નોથી વિશિષ્ટ.” એ દૃશ્ય જોઈ, આનંદ અને ભક્તિથી ભરાઈ જાય છે; આંખોમાં આંસુ, રોમાંચથી રોમકૂપ ઉભા થઈ જાય છે, અને તે રથમાંથી ઉતરી, એ પગલાંમાં ફરતાં, ‘આહ! આ તો પ્રભુના પગલાંની ધૂળ છે!’ એમ બોલે છે. અકૂરૂર મનમાં કહે છે: “મૂર્તિમાન જીવ માટે શ્રેષ્ઠ લાભ એ છે કે અહંકાર, ભય, અને દુ:ખ ત્યાગી દેવું, અને એ પ્રથમ તો હરિના ચિહ્નોને જોવાથી, સાંભળવાથી, અને અન્ય સ્પર્શથી મળે છે.” પછી, અકૂરૂર જોઈ છે: “વ્રજમાં, કૃષ્ણ અને રામ, ગાય દુહીને પાછા આવી રહ્યા છે, પીળા અને વાદળી વસ્ત્ર પહેરેલા, અને આંખો શરદના કમળ જેવી.” બંને યુવાન, એક શ્યામ અને એક ગોરા, સૌંદર્યના આધાર, વિશાળ હાથ, સુંદર મુખ, તેજસ્વી રૂપ, અને યુવાન હાથીઓ જેવી શક્તિ અને ચાલ ધરાવે છે. મહાન આત્માઓ, જેમના પગ પર ધ્વજ, વજ્ર, અંકુશ, કમળના ચિહ્નો છે, વ્રજમાં તેજસ્વી નજર, હસતા, દયાળુ નજર સાથે, શોભા આપે છે. રમતમાં મનોહર, ફૂલ અને વનમાળાઓથી શોભિત, પવિત્ર સુગંધથી અંકિત, સ્નાન અને શુદ્ધ વસ્ત્રોથી સજ્જ. એ બે, આદિ પુરુષ, જગતના કારણ અને સ્વામી, ધરતીના હિત માટે, બલરામ અને કેશવરૂપે, પોતાના અંશથી અવતર્યા છે. રાજા, તેઓ પોતાના તેજથી બધા દિશાઓમાં અંધકાર દૂર કરે છે—જેમ પન્નાનો પર્વત અને ચાંદીનો પર્વત સોનાથી શોભિત. અકૂરૂર, પ્રેમથી ભરાઈ, તરત જ રથમાંથી ઉતરી, રામ અને કૃષ્ણના પગ પર પાતી જાય છે. પ્રભુના દર્શનથી આનંદથી, આંખોમાં આંસુ, રોમાંચથી શરીર ઉભું, એટલો ઉત્સાહ કે પોતાનું નામ પણ બોલી શકતો નથી, હે રાજા. પ્રભુ, જેમના હાથ પર રથના ચક્રનું ચિહ્ન છે, નજીક આવી, અકૂરૂરને હૃદયપૂર્વક અલિંગન કરે છે, કેમ કે તે વંદન કરનારને પ્રેમ કરે છે. સંકર્ષણ, મહાન મનવાળા, વંદન કરનારને અલિંગન કરે છે, હાથ પકડી, ભાઈ સાથે ઘરમાં લઈ જાય છે. પછી, તેમની કાળજી પુછી, સન્માનથી બેઠાડે છે, પગ ધોઈ, સ્વાગત માટે મધ-મિશ્રણ આપે છે. મહેમાનને ગાય આપે છે, થાકેલાં અંગોનું સન્માનથી મસાજ કરે છે, અને ભક્તિપૂર્વક શુદ્ધ, પુષ્કળ ભોજન આપે છે. ભોજન પછી, રામ, ધર્મના મહાન જ્ઞાતા, પ્રેમથી, યજ્ઞમાં ઉપયોગી સુગંધ અને ફૂલમાળાઓથી વધુ સન્માન આપે છે. નંદા, યોગ્ય રીતે સન્માન કરીને, પૂછે છે: “કાંસા જીવતો હોય ત્યારે, અહીં દયાના અભાવમાં, તમારું કેમ ચાલે છે, દાશાર્હ? શું અમે ક્રૂર માલિક હેઠળના ગોપો જેવા નથી?” પછી, નંદા કહે છે: “એ દુષ્ટ, જેમણે પોતાના ભત્રીજાઓને મારી નાખ્યા, જ્યારે તેમની માતાઓ દુ:ખથી રડી રહી હતી—તમે અને તમારા લોકો માટે સુખ કેવી રીતે શક્ય છે?” આ રીતે, નંદા દ્વારા સન્માન અને સત્યવચનથી, અકૂરૂર, પ્રેમથી પુછવામાં આવ્યા, પોતાના પ્રવાસનો થાક ભૂલી જાય છે. આ રીતે, ભગવત દર્શન અને સન્માનથી અકૂરૂરનો હૃદય આનંદ અને શાંતિથી ભરાઈ જાય છે.