શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અચ્યૂત ભગવાને પોતાના ભુજબળથી દુષ્ટ વ્યોમાસુરને પરાજિત કર્યો, તેને જમીન પર ફેંકી દીધો અને દેવતાઓ આ દ્રશ્યને સ્વર્ગમાંથી નિહાળી રહ્યા હતા ત્યારે, ગૌઓના ઘાતક એવા વ્યોમાસુરનું સંહાર કર્યું. ત્યારબાદ, ભગવાને ગુહાના પ્રવેશદ્વારને તોડી નાંખ્યું અને ભારે પરિશ્રમથી ગોપાળકોએ મુક્ત કર્યા. દેવતાઓ તથા ગોપાળકોના સ્તુતિથી ઘેરાયેલા શ્રીકૃષ્ણ પોતાના વ્રજમાં પરત ફર્યા. આ રીતે, વ્યોમાસુરના સંહારનું વર્ણન કરતી ભગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગની સત્તત્રીસમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. આ પછી, શુકદેવજી કહે છે: અક્રૂર, જે મહાન બુદ્ધિશાળી હતા, તેમણે રાત મથુરામાં વિતાવી. સવારે તેઓ પોતાના રથ પર આરૂઢ થઈને નંદબાબાના ગોકુલ તરફ પ્રસ્થાન કર્યા. માર્ગમાં જતા જતા, ભગવાન કૃષ્ણના કમળનયન સ્વરૂપનું સ્મરણ કરતા, અક્રૂરજીના હૃદયમાં ભક્તિ જાગી ઉઠી અને તેઓ વિચારી રહ્યા—'શુ ભલું કર્મ કર્યું હશે? કેવો મોટો તપ કર્યો હશે? કેવા પુણ્યના દાન આપ્યા હશે? કે આજે હું કેશવના દર્શન કરવાના છું!' 'ભગવાનના જે અલૌકિક રૂપના દર્શન મને થવાના છે, તે મને તો અત્યંત દુર્લભ લાગે છે. જેમ શૂદ્ર માટે બ્રહ્મનાદ દુર્લભ છે, તેમ મને ભગવાનનું દર્શન દુર્લભ છે. મારી જેવી પાપી વ્યક્તિને પણ ભગવાન અચ્યૂતના દર્શનથી વંચિત ન રહેવું જોઈએ; કારણ કે ક્યારેક તો સમયરूपी નદીમાં વહાઈ રહેલો પણ પાર પહોંચી જાય છે.' 'આજે તો મારા સર્વ દુઃખોનો અંત આવ્યો છે, અને મારું માનવ જન્મ સફળ થયો છે, કારણ કે હું યોગીઓના ધ્યાનાર્થ એવા ભગવાનના કમળચરણોમાં વંદન કરું છું. આજે તો કન્સે મને પરમ કૃપા કરી છે, કારણ કે હું શ્રીહરિના કમળચરણોના દર્શન કરીશ, જેમના નખના તેજે પ્રાચીન દેવતાઓ પણ પાર ન પડી શકેલા અંધકારને દૂર કરી દીધો હતો.' 'આ ચરણો, જેમને બ્રહ્મા, શિવ, શ્રીમહાલક્ષ્મી, ઋષિ-મુનિ અને સાત્વતગણ પણ પદપદે પૂજતા આવે છે, જે વનમેળે ગોપગણ સાથે ગૌચરણમાં વિહરે છે, અને જેમના ચરણોમાં ગોપીઓના કુંકુમના ચિહ્નો છે—આજે હું એના દર્શન કરીશ.' 'નિશ્ચયે, આજે હું મુકુંદના મુખચંદ્રનું દર્શન કરીશ—જેમની ગાલે અને નાક સુંદર છે, હાસ્યમય ચિત્તાકર્ષક નજર છે, લાલ કમળ જેવા નેત્ર છે, વાળ ઘુંઘરાળા છે અને જેમની આસપાસ હરણો પણ પરિક્રમા કરે છે.' 'હ probabil today my eyes will attain the supreme fruit by directly beholding that Lord Vishnu, who has assumed human form by his own will to relieve the burden of the earth, and who is the very abode of all beauty.' 'He, whom I am about to see, though free from ego and duality, dispels the darkness of ignorance by his own radiance; by his માયા, he is perceived in the homes of beings through their life, senses, and intellect.' 'His words, filled with auspicious qualities, deeds, and birth, destroy all inauspiciousness, enliven, purify, and sanctify the world; those who are indifferent to them are like beautiful corpses.' 'He has descended in the Sātvata lineage, bringing joy to the best of the gods who guard their own realms; his fame spreads everywhere, and he dwells in Vraja, where the gods sing his all-auspicious deeds.' 'આજે તો હું નિશ્ચયે એ ભગવાનને જોઈશ, જે મહાન સંતોનો ધ્યેય છે, ત્રણેય લોકના આનંદદાતા છે, નેત્રોના ઉત્સવરૂપ છે અને શ્રીમહાલક્ષ્મી પણ જેમના સ્વરૂપમાં વાસ કરે છે.' 'પછી, જ્યારે ભગવાન રથ પરથી ઉતરશે ત્યારે હું પણ તેમના ચરણોમાં પતિત થઈશ, અને એ ચરણો, જેને યોગીઓ પણ મનમાં ધારે છે, તેના દર્શન અને વંદનનો લાભ લઉં.' 'શક્ય છે કે ભગવાન પોતાના કમળ જેવા હાથે મારા માથા પર સ્પર્શ કરશે, જેમણે સમયરૂપ સર્પથી ભયભીત શરણાગતોને નિર્ભયતા આપી છે.' 'એ સ્પર્શથી તો વિશ્વામિત્ર અને બલિ રાજાએ ત્રણેય લોકનું રાજપદ મેળવ્યું હતું; અથવા રમતમાં ભગવાને વ્રજની સ્ત્રીઓની થાક ઉતારી હતી.' 'અચ્યૂત સર્વજ્ઞ છે, એ મને કન્સનો દૂત હોવા છતાં શત્રુતાથી નહિ જુએ; કારણ કે એ સર્વના અંતરયામી છે, અને મનથી થાય તે બધું જાણે છે.' 'શક્ય છે કે ભગવાન, હું ચરણોમાં પતિત થઈ, હાથ જોડું ત્યારે, હાસ્યમય અને દયાળુ નજરથી મને જુએ; અને એ નજરથી મારા સર્વ પાપો ક્ષણે નાશ પામશે, અને હું નિર્ભય આનંદ પ્રાપ્ત કરીશ.' 'પછી, મારા સગા,મિત્ર અને ઈષ્ટદેવ એવા ભગવાન પોતાના વિશાળ ભુજાઓથી મને આલિંગન કરશે; એ ક્ષણે જ હું પવિત્ર થઈશ અને કર્મબંધનથી મુક્ત થઈશ.' 'જ્યારે હું હાથ જોડીને વંદન કરીશ અને ભગવાનના અંગોને સ્પર્શીશ, ત્યારે ભગવાન અક્રૂરને બોલાવશે; જો આપણે માનવદેહ ધારણ કર્યા હોવા છતાં ભગવાનના વંદનીય ન બનીએ, તો એવો જન્મ નિષ્ફળ ગણાય.' 'ભગવાનને કોઈ અતિપ્રિય, અતિમિત્ર કે અપ્રીય, દ્વેષી કે અવગણિત નથી; પણ જેમ કલ્પવૃક્ષ પાસે જનારને તે સૌ આપેછે, તેમ ભગવાન પણ ભક્તોને કૃપા કરે છે.' 'અને પછી, યદુવંશમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાન, સ્મિત સાથે, વંદન કરનાર અક્રૂરને આલિંગન આપશે, ઘરમાં લઈ જશે, જ્યાં સર્વ સન્માનની વ્યવસ્થા થઈ છે, અને કન્સથી થયેલા સંકટ વિશે પૂછશે.' આ રીતે, અક્રૂરજી કૃષ્ણચિંતનમાં મગ્ન રહી, ગોકુલ તરફ રથ હાંકી, અને જેમ સૂર્ય પશ્ચિમ પર્વત તરફ જાય છે તેમ, ગોકુલ પહોંચ્યા. ત્યાં ગોપગામમાં તેમણે એ ભગવાનના પાદચિહ્નો જોયા, જેમની ધૂળી સર્વ લોકપાલો પોતાના મસ્તકે ધારણ કરે છે, અને જેમના ચિહ્નોમાં કમળ, જવાર અને અંકુશ પણ દેખાતા. આ દ્રશ્ય જોઈને અક્રૂરજી આનંદ અને ભક્તિથી ભીંજાઈ ગયા, આંખોમાંથી અશ્રુ વહેવા લાગ્યા, રોમાંચથી શરીર ઉભું થઈ ગયું. તેઓ રથમાંથી ઉતરીને, એ પાદચિહ્નોમાં ફરતા, બોલી ઉઠ્યા: 'આ તો ભગવાનના પાવન ચરણરજ છે!' શરીરધારીઓ માટે સર્વોત્તમ કલ્યાણ એ છે કે, અહંકાર, ભય અને શોકનો ત્યાગ થાય, અને એ પ્રથમ થાય છે શ્રીહરિના ચિહ્નોનું દર્શન, શ્રવણ વગેરે થી. પછી, અક્રૂરજીએ વ્રજમાં કૃષ્ણ અને રામને જોયા, જે ગાયે દોહ્યા પછી પરત ફરી રહ્યા હતા. એક પીળા, એક વાદળી વસ્ત્રોમાં, અને નેત્રો શરદકાળના કમળ જેવા. તે બંને યુવાન હતા—એક શ્યામ, એક ગૌર—સૌંદર્યના ધામ, વિશાળ ભુજાવાળા, સુંદર ચહેરાવાળા, તેજસ્વી સ્વરૂપવાળા, અને યુવાન ગજની જેવી મજા અને ચાલ ધરાવતા. મહાન આત્માઓ, જેમના પદોમાં ધ્વજ, વજ્ર, અંકુશ અને કમળના ચિહ્નો, તેઓ વ્રજમાં વિહાર કરતા, સ્મિતમય, દયાળુ નજરથી સૌને આનંદિત કરતા. રમણિય અને વિહારી, વનમાં ગાલાં અને વનમાલા ધારણ કરેલા, અંગે સુગંધિત લિપન, સ્નાન અને શુદ્ધ વસ્ત્રોથી શોભતા. આ બંને, પ્રાચીન પુરુષ, જગતના કારણ અને સ્વામી, પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા માટે, બલરામ અને કેશવ રૂપે અવતરીને આવ્યા હતા. એમના તેજથી સર્વ દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ રહી હતી—જેમ જાડીતો પાચળ સોનાથી શોભતો પન્નાનો પર્વત અને ચાંદીનો પર્વત. અક્રૂરજી, પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈ, રથમાંથી ઉતરી ઝડપથી દોડી ગયા અને કૃષ્ણ-બલરામના ચરણોમાં પતિત થયા. પ્રભુના દર્શને અક્રૂરજીની આંખોમાંથી અશ્રુ વહેવા લાગ્યા, શરીરે રોમાંચ છવાઈ ગયો, અને આનંદથી એ પોતાનું નામ પણ બોલી ન શક્યા. ભગવાન કૃષ્ણ, જેમના હાથે રથનું ચક્રનું ચિહ્ન હતું, અક્રૂર પાસે આવ્યા, તેમને હૃદયપૂર્વક આલિંગન આપ્યું, કારણ કે ભગવાન હંમેશા વંદન કરનાર ભક્તોને પ્રિય રાખે છે. અને સંકર્ષણ, વિશાળ ચિત્તવાળા, અક્રૂરને પણ હાથે પકડીને, પોતાના ભાઈ સાથે ઘરમાં લઈ ગયા, જ્યાં તેમના સન્માનની સર્વ વ્યવસ્થા થઈ હતી.