શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

હવે હું એનો સાક્ષાત્કાર કરું છું, જે સમય સ્વરૂપ છે, જે સર્વનો નાશક છે, અને જેના રથમાં અર્જુન રથચાલક છે—એના દ્વારા આ સેના નાશ પામશે. અમે એ ભગવાનનું ચિંતન કરીએ છીએ, જે શુદ્ધ જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ છે, પોતાની સ્વભાવમાં સ્થિત છે, જેના બધા ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ થાય છે, જેના ઇચ્છાઓ ક્યારેય નિષ્ફળ નથી થતી, જે પોતાની તેજથી સદાય માયા-મોહથી મુક્ત છે, અને જે ગુણોના પ્રવાહનો સ્ત્રોત છે. હું તમને, સર્વના આશ્રયદાતા ભગવાનને વંદન કરું છું, જેમણે પોતાની માયા શક્તિથી સર્વ ભેદો સર્જ્યા છે, અને લીલા માટે માનવ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે; યદુ, વૃષ્ણિ અને સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ છો. શુકદેવજી કહે છે: આમ, યદુમાં શ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણને વંદન કરીને, ભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ ઋષિ, અનુમતિ મેળવી, એ દર્શનથી આનંદિત થઈને વિદાય થયા. ભગવાન ગોવિંદે, કેશી દાનવને સંઘર્ષમાં સંહાર કરીને, આનંદિત ગોપો સાથે ગાયોની સેવા કરી, વ્રજમાં આનંદ ફેલાવ્યો. એક વખત, ગોપો પર્વતની ઢાળ પર ગાયોને ચરાવતા હતા, ત્યારે તેઓ ચોર-રક્ષકના રમતમાં ભાગ લેનાર બન્યા. કોઈ ચોર, કોઈ ગોપ, અને કોઈ ઘેટા બની રમ્યા; બધા નિર્ભય અને નિમિત્તે આનંદથી રમ્યા. માયાના પુત્ર, મહામાયાવી દાનવ વ્યોમ, ગોપનું રૂપ ધારણ કરી, ઘેટાના નેતા બની, અનેક ચોર બન્યા એવા ગોપોને લઈ ગયો. મહાદાનવે એમને પર્વતની ગુફામાં પૂરી દીધા, માત્ર ચાર-પાંચને બહાર રાખી, અને ગુફાનું દ્વાર પથ્થરથી બંધ કરી દીધું. શ્રીકૃષ્ણ, જે સદાચારીને આશ્રય આપે છે, એ દાનવના કાર્યોને ઓળખી, જ્યારે એ ગોપોને લઈ જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે સિંહ જેવો વરુને પકડી લીધો. દાનવ એ સમયે પોતાનું અસલ રૂપ ધારણ કરી, પર્વત જેટલો વિશાળ બની, છૂટવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ શ્રીકૃષ્ણના સામર્થ્ય સામે નિષ્ફળ રહ્યો. અચ્યુતે પોતાના બળથી એ દાનવને જમીન પર ફेंકી દીધો, અને દેવતાઓ આ દૃશ્યને આકાશથી જોઈ રહ્યા હતા, ત્યારે ગાયોની હત્યા કરનાર દાનવનો સંહાર કર્યો. પછી, ગુફાનું દ્વાર તોડી, કઠિનાઈથી ગોપોને બહાર કાઢ્યા, અને દેવતાઓ તથા ગોપો દ્વારા સ્તુતિ પામીને શ્રીકૃષ્ણ પોતાના વ્રજમાં પ્રવેશ્યા. આ રીતે, પ્રથમ સ્કંધના દશમ અધ્યાયના પ્રથમ ભાગમાં 'વ્યોમાસુર વધ' નામે સાતત્રીસમાં અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે, જે પરમહંસો માટે શ્રેષ્ઠ ગ્રંથ છે. શુકદેવજી કહે છે: અક્રૂર, જ્ઞાની, એ રાત મથુરામાં વિતાવી, અને વહેલી સવારે રથમાં ચડી, નંદના ગોકુલ તરફ روانા થયા. રસ્તામાં, એ ધન્ય પુરુષ, ભગવાન કમલનેત્ર માટે ભક્તિથી ઉલ્લાસિત, એમ વિચારતા ગયા: 'કઈ શુભ કર્મ કર્યું છે, કઈ મહાન તપસ્યા કરી છે, કેવો ઉત્તમ દાન આપ્યો છે, કે આજે હું કેશવના દર્શન કરું છું? મને ભગવાનના દર્શન એ અતિ દુર્લભ લાગે છે, જેમ અતિગૃહસ્થ વૃત્તિ ધરાવતો શૂદ્ર બ્રહ્મનું જપ દુર્લભ હોય છે. કદાચ, મારા જેવા પતિતને પણ અચ્યુતના દર્શનથી વંચિત થવું નહીં પડે; કારણ કે, ક્યારેક સમયના પ્રવાહમાં વહેતા કોઈ વ્યક્તિ પણ પાર થઈ જાય છે. આજે મારા દુર્ભાગ્યનો નાશ થયો છે, અને જીવન ફળદાયી બન્યું છે, કેમ કે હું યોગીઓના ધ્યાનના વિષય એવા ભગવાનના કમલચરણને વંદન કરું છું. આજે તો કংসે મને વિશ્વત્મા પરમ કૃપા કરી છે, કેમ કે હું હરિના કમલચરણના દર્શન કરું છું, જે અવતારરૂપે પૃથ્વી પર આવ્યા છે, અને જેમના નખના તેજે પૂર્વજોના અવિદ્યાના અંધકારનો નાશ થયો હતો. એ ચરણ, જે બ્રહ્મા, શિવ, અન્ય દેવો, શ્રીમતી, ઋષિઓ અને સાત્વતો દ્વારા પૂજાય છે, જે વનમાં ગોપો સાથે ગાયોની સેવા કરતા ફરતા છે, અને જે ગોપીઓના વક્ષસ્થળના કુંકુમથી ચિહ્નિત છે. નિશ્ચયથી, હું મુકુંદના મુખના દર્શન કરું છું—સુંદર ગાલ, નાક, હસતા, લાલ કમલ જેવા નેત્ર, વાળથી ઢંકાયેલું, અને આસપાસ હરણો પરિક્રમા કરે છે. શાયદ આજે મારા નેત્રોને શ્રીવિષ્ણુના દર્શનનો ફળ મળશે, જેમણે પોતાની ઇચ્છાથી માનવ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે, પૃથ્વીનો ભાર હળવો કરવા, અને જે સૌંદર્યના ધામ છે. જેને હું જોવા જઈ રહ્યો છું, એ સ્વયં અહંકાર અને દ્વેષથી મુક્ત છે, પોતાના તેજથી અવિદ્યાનો અંધકાર દૂર કરે છે; અને પોતાની માયાથી, જીવોના ઘરમાં, પ્રાણ, ઇન્દ્રિયો અને બુદ્ધિ દ્વારા દેખાતા છે. એના વચન, જે શુભ ગુણ, કર્મ અને જન્મથી ભવભવના દુઃખનો નાશ કરે છે, જગતને ઉત્સાહ, શુદ્ધતા અને પવિત્રતા આપે છે; જે તેમને અવગણે છે, એ તો સુંદર મૃતદેહ સમાન છે. એ ભગવાન સાત્વત વંશમાં અવતરી છે, દેવતાઓને આનંદ આપે છે, વ્રજમાં રહે છે, જ્યાં દેવો એના સર્વ શુભ કાર્યોની સ્તુતિ કરે છે. આજે ચોક્કસ, હું એના દર્શન કરું છું—મહાન લોકોનો ધ્યેય, શિક્ષક, ત્રણ લોકનો આનંદ, નેત્રોના ઉત્સવ, શ્રીમતીના ઇચ્છિત ધામ, અને એના સ્વરૂપને હું સવારે પોતાના નેત્રોથી નિહાળું છું. પછી, જયારે એ રથમાંથી ઉતરશે, ભગવાન સાથે, ત્યારે હું એ ચરણ પ્રાપ્ત કરું, જે યોગીઓ મનમાં ધારણ કરે છે; હું વંદન કરું, અને એના મિત્ર તથા વનવાસીઓ પણ એ ચરણને વંદન કરશે. કદાચ, ભગવાન પોતાનું કમલહસ્ત મારા માથા પર મૂકે, જયારે હું એના ચરણમાં પડીશ, અને સમયના સર્પથી ભયભીત આશ્રયાર્થીઓને નિર્ભયતા આપે છે. એ સ્પર્શથી, કૌશિક (વિશ્વામિત્ર) અને બલિ, પૂજા કરીને, ત્રણ લોકની અધિપતિ બન્યા; અથવા, રમવામાં, એણે વ્રજની સ્ત્રીઓના થાકને પોતાના સુગંધિત હસ્તના સ્પર્શથી દૂર કર્યો. અચ્યુત, સર્વને જોનારો, મને—even though I am Kamsa's messenger—શત્રુ સમાન નહીં માને, કેમ કે એ ક્ષેત્રજ્ઞ છે, શુદ્ધ દ્રષ્ટિથી સર્વ મનના આંતર-બાહ્ય કાર્યોને જાણે છે. કદાચ, હું એના ચરણમાં પડું, હાથ જોડું, ત્યારે એ મને હસતા, દયાળુ, કોમળ દૃષ્ટિથી જોઈ શકે; અને ત્યારે, મારા બધા પાપો નાશ પામે, અને હું મહાન, નિર્ભય આનંદ પામું. પછી, શ્રેષ્ઠ મિત્ર, સગો, એકમાત્ર દેવ, પોતાના વિશાળ હાથથી મને આલિંગન કરશે; ત્યારે એ ક્ષણે, એ મને પવિત્ર કરે છે, અને કર્મથી થયેલી બંધનનો નાશ કરે છે. જ્યારે હું, હાથ જોડીને, એના અંગોના સ્પર્શને પ્રાપ્ત કરું, ત્યારે, 'અક્રૂર!' કહી, ભગવાન મને સંબોધન કરશે; ત્યારે, જો માનવ જન્મમાં એના દ્વારા સન્માન ન મળે, તો એવો જન્મ નિંદનીય છે. ભગવાનના કોઈ સૌથી પ્રિય નથી, કોઈ શ્રેષ્ઠ મિત્ર નથી, કોઈ અપ્રિય, દ્વેષિત કે અવગણેલ નથી; પણ, જેમ કલ્પવૃક્ષ પાસે જનારને ફળ આપે છે, તેમ એ ભક્તોને કૃપા કરે છે. પછી, યદુમાં શ્રેષ્ઠ, હસતાં, એણે હાથ જોડીને વંદન કરનાર અક્રૂરને આલિંગન કર્યું, ઘરમાં લઈ ગયા, જ્યાં સર્વ સન્માનની વ્યવસ્થા હતી, અને કংসે સગાંઓ પર કરેલી કષ્ટોની વાત પૂછ્યું. શુકદેવજી કહે છે: આમ શ્રીકૃષ્ણનો ચિંતન કરતા, શ્વફલ્કપુત્ર અક્રૂર, રથમાં ગોકુલ પહોંચ્યા, જેમ સૂર્ય પશ્ચિમ પર્વત સુધી પહોંચે છે, રાજન! એ ગોપગામમાં એના પગલાંના ચિહ્નો જોયા, જેના ધૂળને વિશ્વના રાજાઓ પોતાના મુકુટમાં ધારણ કરે છે, અને જે કમલ, જવાર અને અંકુશ જેવા ચિહ્નોથી વિશિષ્ટ છે. એ દૃશ્યથી આનંદ અને શ્રદ્ધાથી ભરાઈ, આંખે અશ્રુ અને પ્રેમથી રોમાંચિત થઈ, અક્રૂરે રથમાંથી ઉતરી, એ પગલાંની ધૂળમાં ચાલતા, ભાવથી exclaimed: 'આહ! આ તો ભગવાનના પગલાંની ધૂળ છે!