શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કંસે પોતાના મુખ્ય મંત્રીને આદેશ આપ્યો: “હાથી કુવલયાપીડને રંગમંચના દ્વાર પર લાવો, જેથી તે મારી શત્રુઓને ત્યાં મારણ કરે.” પછી તેણે આજ્ઞા આપી કે ચતુર્દશી તિથિને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે ધનુષ્યયજ્ઞ શરૂ થવો જોઈએ અને શુદ્ધ પશુઓને સૃષ્ટિના ભગવાન માટે બલિરૂપે લાવો—જે આશીર્વાદ આપનાર છે. આ રીતે વ્યવહારકુશળને સૂચના આપી, કંસે યદુમાં શ્રેષ્ઠ એવા અક્રૂરને બોલાવ્યા, તેમનો હાથ પકડીને કહ્યું: “હે દયાળુ સ્વામી, કૃપા કરીને મારી સાથે મિત્રતા સ્થાપો; ભોજ અને વૃષ્ણિમાં તમારો જેટલો શુભેચ્છક બીજું કોઈ નથી.” પછી કંસે વિનંતીપૂર્વક કહ્યું: “મૈત્રીભાવે હું તમારી શરણમાં આવ્યો છું, કેમ કે તમે મહત્વપૂર્ણ કાર્યો સિદ્ધ કરી શકો છો—જેમ ઈન્દ્રે વિષ્ણુ પર આધાર રાખી પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ કર્યું હતું.” કંસે આગળ કહ્યું: “તમે નંદના વ્રજ જાઓ; ત્યાં અનકદુંદુભિના બે પુત્રો—કૃષ્ણ અને બલરામ—રહે છે. તેમને તરત જ આ રથમાં લાવો. કહેવાય છે કે વૈકુંઠવાસી દેવતાઓએ મારા મૃત્યુ માટે તેમને મોકલ્યા છે; તેમને નંદ અને અન્ય ગોપો તથા તેમના ભેટ-ઉપહાર સાથે અહીં લાવો.” “જ્યારે તેઓ અહીં આવી જશે, ત્યારે હું તેમને મૃત્યુરૂપ હાથી દ્વારા મરાવાડું છું; જો તેઓ બચી જાય, તો વીજળી જેવાં ભયાનક મલ્લો દ્વારા તેમને મરાવાડું.” પછી કંસે ઘાતકી મનસૂવીથી કહ્યું: “જ્યારે એ બંને મૃત્યુ પામશે, ત્યારે હું વસુદેવ અને અન્ય પીડિતોને પણ નાશ કરીશ, અને તેમના સંબંધીઓ—વૃષ્ણિ, ભોજ, દશાર્હ—ને પણ મારી નાખીશ. પછી ઉગ્રસેન, મારા વૃદ્ધ પિતા જે સિંહાસન ઈચ્છે છે, તેમના ભાઈ દેવક અને અન્ય કોઈ પણ વિરોધીને પણ હું નાશ કરીશ.” કંસે દંભપૂર્વક કહ્યું: “પછી આ પૃથ્વી કાંટાવિહીન થઇ જશે; જરાસંધ મારો ગુરુ છે, દ્વિવિદ મારો પ્રિય મિત્ર છે. શમ્બર, નરક અને બાણ પણ મારો મિત્રત્વ ધરાવે છે; તેમના સહારે હું દેવમિત્ર રાજાઓને નાશ કરી પૃથ્વીનો આનંદ માણીશ.” “આ બધું જાણીને, કૃષ્ણ તથા બલરામને—જે રમણમાં આનંદિત છે—ઝલ્દી લાવો, જેથી તેઓ ધનુષ્યયજ્ઞ અને યદુનગરની વૈભવતા નિહાળી શકે.” આ બધું સાંભળીને અક્રૂરે નમ્રતાથી કહ્યું: “રાજન, આપનો આદેશ યોગ્ય છે અને શત્રુઓનો નાશ કરવો આપનું ધર્મ છે; પણ સફળતા કે અસફળતા બંને ભાગ્ય પર આધાર રાખે છે, કારણ કે પરિણામનું મૂળ કારણ ભાગ્ય છે.” “મનુષ્યો પોતાના ઇચ્છા માટે ખૂબ પ્રયત્ન કરે છે—even જ્યારે ભાગ્ય વિપરીત હોય—તેમ છતાં સુખ-દુઃખ બંનેનો અનુભવ કરે છે. તેમ છતાં, હું આપનો આદેશ પાળું છું.” પછી શ્રી શુકદેવજી કહે છે: આમ અક્રુરને સૂચના આપી અને મંત્રીઓને વિદાય આપી, કંસે પોતાના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો અને અક્રૂર પણ પોતાના ઘરે પાછા ગયા. એ પછી કંસે દ્વારા મોકલાયેલો, મન જેવી ઝડપ ધરાવતો શક્તિશાળી ઘોડો—કેસી—પૃથ્વીને પોતાના ખુરોથી ધમપાટતો, વાદળી મેઘ જેવો કાળો, વિશાળ આંખો અને રાક્ષસી મોઢો ધરાવતો, ભયાનક હિનકારથી આકાશ હલાવતો અને બધાને ભયભીત કરતો, નંદના વ્રજ તરફ ગયો. કેસી, દુષ્ટ હેતુથી અને કંસને મદદરૂપ થવા ઇચ્છતો, વ્રજમાં પ્રવેશી ગયો અને તેની ધ્વજાથી વાદળોને ઉડાડી, ઉંચી અવાજે હિનકાર કરતા કૃષ્ણના વ્રજને ડરાવતો રહ્યો. ત્યારે ગોપાળકોના નાયક ભગવાન કૃષ્ણે સિંહની દહાડ જેવી અવાજે તેને લલકાર્યો. કેસી, યજ્ઞમાં વ્યસ્ત કૃષ્ણ સામે ક્રોધથી દોડ્યો, જાણે આકાશ જ ગળી જઇશ તેમ, અને કમલનેત્ર કૃષ્ણને પોતાના પગથી ઘાયલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. પણ અવિનાશી ભગવાને ક્રોધપૂર્વક તેને બંને હાથથી પકડી, પગથી પકડીને ગોળ ગોળ ફેરવી, ગર્વથી, જાણે ગરુડે સાપને ફેંકી દે તેમ, તેને સો ધનુષ્યલંબાઇ દૂર ફેંકી દીધો. પછી, અચેતનથી ફરી સંભળી, કેસીએ ઉગ્રતાથી હરિ પર દોડ કરી અને મોઢું ઉઘાડ્યું; હરિ સ્મિતપૂર્વક પોતાનો હાથ તેના મોઢામાં ઘુસાડી દીધો, જાણે સાપ પોતાના બિલમાં જાય. ભગવાનના હાથના સ્પર્શથી કેસીના દાંત તપેલા લોખંડ જેવાં તૂટી પડ્યા, અને ભગવાનનો હાથ લોખંડની સળિયા જેવો તેના શરીરમાં વિસ્તરતો ગયો. કૃષ્ણના હાથથી તેના શ્વાસ અટકી ગયા, અંગ ફફડવા લાગ્યા, આખાં શરીરમાં પસીનો છૂટી ગયો, આંખો ઉલટી પડી, અને કેસીએ લોહી ઉગળી, નિર્જીવ થઈ જમીન પર પડી ગયો. પછી, ભગવાને પોતાના હાથ કેસીના મૃત શરીરમાંથી બહાર કાઢ્યો; કોઈ આશ્ચર્ય કે ગર્વ કર્યા વિના, દેવતાઓએ પુષ્પવૃષ્ટિ કરીને તેમનું સન્માન કર્યું. ત્યાં પછી, શ્રેષ્ઠ ભક્ત અને દિવ્ય ઋષિ કૃષ્ણ પાસે આવ્યા અને ગુપ્ત રીતે કહ્યું: “કૃષ્ણ, કૃષ્ણ! અપરિચિન્ન આત્મા, યોગેશ્વર, વિશ્વનાથ, વાસુદેવ, સર્વાશ્રય, સાત્વતપ્રમુખ! તમે સર્વના આત્મા, જ્ઞાનીજનમાં એકમાત્ર પ્રકાશ, હૃદયગુહામાં રહેનારા સાક્ષી, મહાપુરુષ અને પ્રભુ છો.” “તમારે પોતે પોતાની શરણ લેવાયેલી છે; પ્રારંભે, તમારી માયાથી ત્રિગુણોનું સર્જન કર્યું; એ ગુણોથી તમે જગતનું સર્જન, પાલન અને લય કરો છો. તેથી, પૃથ્વીનું ભાર ઉતારવા—દૈત્ય, દુષ્ટો અને રાક્ષસોનો નાશ કરવા અને સજ્જનોની રક્ષા માટે—તમારો અવતાર થયો છે.” “સૌભાગ્યથી, ઘોડારૂપ દૈત્ય, જેના હિનકારથી દેવતાઓ પણ ડરી ગયા અને સ્વર્ગ છોડીને ગયા, તે તમારે રમતમાં સંહાર પામ્યો. આવતીકાલ કે પરમ દિવસે, હું ચાણૂર, મુષ્ટિક, અન્ય મલ્લો, હાથી અને કંસનો પણ તમારાથી સંહાર જોશ.” “પછી શંખ, યવન, મુર, નરકનો પરાજય, પારિજાત વૃક્ષની ચોરી અને ઈન્દ્રનો દમન, તમારી પરાક્રમથી જે કન્યાઓ સાથે લગ્ન, તથા દ્વારકામાં નૃગ રાજાનો શાપમોચન—આ બધું પણ હું જોશ.” “સ્યામંતક મણિ અને તેની પત્નીનું પ્રાપ્તિકરણ, બ્રાહ્મણના મૃત પુત્રને તમારા ધામથી પાછા લાવવું, પૌંડ્રકનો સંહાર, કાશી નગરીનું દહન, દંતવક્રનો નાશ, મહાયજ્ઞમાં શિશુપાલનું મૃત્યુ—આ બધાં વિરાટ કાર્યો અને દ્વારકામાં નિવાસ કરતી વખતે તમે જે જે પરાક્રમ કરો, એ બધું હું જોઈશ; જે પૃથ્વી પર કવિઓ દ્વારા ગવાય છે.” “હવે, હું એ પણ જોશ કે કેવી રીતે ભગવાન, સ્વયં કાળરૂપ બની, અર્જુનને સારથી બનાવી, આ સૈન્યનો નાશ કરે છે.” “અમે એ પરમ ભગવાનનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે શુદ્ધ જ્ઞાનથી ભરપૂર, સ્વરૂપસ્થ, સર્વસિદ્ધ, સ્વેચ્છા પૂર્ણ, પોતાની તેજથી સદા અવિદ્યા રહિત, અને ગુણપ્રવાહના મૂળ છે.” “હું તમને વંદન કરું છું, હે પ્રભુ, સર્વાશ્રય, જેણે પોતાની માયાથી સર્વ ભેદો રચ્યા છે; અને લિલા માટે માનવરૂપ ધારણ કર્યું છે; યદુ, વૃષ્ણિ અને સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ છો.” આવી રીતે દિવ્ય પ્રસંગો વ્રજમાં ઘટ્યા, અને ભગવાનના અપરિમિત પરાક્રમ અને ભક્તોના ભાવપૂર્વકના સ્તુતિઓ યથાક્રમ ચાલ્યા.