શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ગોપીઓ ભગવાન કૃષ્ણને કહે છે: "હે કમળ-નેત્રવાળા! જ્યારે અમને તમારા પદપદ્મોનો સ્પર્શ મળ્યો, એ ક્ષણ—even લક્ષ્મી, જંગલવાસીઓની પ્રિય—જેને એ પદપદ્મોનો સ્પર્શ થોડા સમય માટે પણ મળેલો નથી, એથી અમને કોઈ બીજા સામે ઊભા રહી શક્યા નથી; તમે અમને એટલા મોહી લીધા છો." "લક્ષ્મીજી એ પણ તમારા પદપદ્મોની ધૂળીની ઈચ્છા રાખે છે; એ તો તમારા વક્ષસ્થળ પર સ્થાન પામી છે, અને તમારા સેવકો દ્વારા સેવા પણ કરે છે, છતાં એ ધૂળી માટે તરસે છે. તમારા દયાળુ દૃષ્ટિ માટે બીજા દેવતાઓ પણ પ્રયત્ન કરે છે. એ જ રીતે, અમે પણ તમારા પદપદ્મોની ધૂળીમાં શરણાગત થયા છીએ." "અત્યારે, હે દુ:ખના નાશક, અમ પર કૃપા કરો. અમે અમારા ઘર-કુટુંબ છોડી, માત્ર તમારા પદપદ્મોની સેવા માટે આવ્યા છીએ. હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અમારું હૃદય તમારી સુંદર સ્મિત અને દૃષ્ટિ માટે તરસે છે—અમને તમારી દાસીઓની સેવા કરવાની કૃપા આપો." "તમે જ્યારે તમારા વાળથી ઘેરાયેલો ચહેરો, ગાલ પર ઝળહળતા કુંડલ, હોઠોના અમૃત, સ્મિતભરી દૃષ્ટિ, ભયમુક્તિ આપતી ભુજાઓ, અને લક્ષ્મીનો એકમાત્ર નિવાસ-સ્થાન એવા તમારા વક્ષસ્થળને જોઇએ છીએ, ત્યારે અમને માત્ર તમારી દાસી બનવાની જ ઇચ્છા થાય છે." "ત્રણે લોકમાં એવી કઈ સ્ત્રી છે, જે તમારી મીઠી, મધુર વાણી અને દિવ્ય કૃત્યોથી મોહી ન થાય? તમારી સુંદરતા—even ગાય, પક્ષી, વૃક્ષ અને હરણ—જેને જોઈ આનંદ પામે છે, તેને જોઈને કઈ સ્ત્રી મોહી ન થાય?" "અપાર દુ:ખ અને ભયને દૂર કરવા માટે તમે વ્રજમાં પ્રગટ થયા છો, જેમ પ્રાચીન ભગવાન દેવતાઓના રક્ષક છે. હે દુ:ખીजनના મિત્ર, તમારી કમળ-હસ્ત અમ દાસીઓના દુ:ખથી દહાતા હૃદય અને મસ્તક પર રાખો." શુકદેવજી કહે છે: ગોપીઓના વ્યથિત વચન સાંભળીને, યોગીઓના ભગવાન, સ્વયં-સંતોષી હોવા છતાં, દયાભર્યું સ્મિત આપીને ગોપીઓમાં આનંદ પામ્યા. ગોપીઓથી ઘેરાયેલા, જેમના ચહેરા કૃષ્ણની દૃષ્ટિથી આનંદથી ખીલી ઉઠ્યા હતા, અચ્યૂત ભગવાન, સફેદ ચમેલીના ફૂલ જેવી સ્મિત સાથે, તારા વચ્ચે ચંદ્ર જેવો તેજથી ઝળક્યા. સાંગીતિક મહિલાઓ સાથે, જયારે તેઓ ગાતા હતા અને તેમને ગીત ગવાતાં, વૈજયંતી માળા પહેરી, કૃષ્ણ વન-વિહાર કરતા, અને વનને શોભિત કરતા. ગોપીઓ સાથે નદીના કિનારે, ઠંડા, રેતાળ કિનારે, તેઓ રમ્યા, અને કમળની સુગંધવાળી, મૃદુ પવનથી આનંદિત થયા. કૃષ્ણએ ખુલ્લી ભુજાઓથી, અંકલાગી, રમણીય મસ્તી, ઢીલા કમરપટા, નખોના સ્પર્શ, હાસ્ય, દૃષ્ટિ અને સ્મિતથી, વ્રજની સુંદર સ્ત્રીઓને આનંદ અપાવ્યો, અને કામદેવને જાગૃત કર્યો. આ રીતે, મહાન આત્મા શ્રીકૃષ્ણની કૃપા પ્રાપ્ત કરીને, એ ગૌરવભરેલી સ્ત્રીઓ પોતાને પૃથ્વી પર સૌથી ભાગ્યશાળી માનવા લાગી. કૃષ્ણે તેમનો ગૌરવ જોઈ, જે શુભ ભાગ્યથી જન્મેલો હતો, અને તેમને શાંત કરવા અને કૃપા કરવા માટે, કેશવ તુરંત ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા. યહાં, દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગનો ઉન્નત્રીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે—શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણ, પરમહંસોના પરમ શાસ્ત્ર. હું એ પરમ પુરુષ, શ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણને વંદન કરું છું, જે મધમાખી જેવો, વેદોનો રસ કાઢીને, પોતાના સેવકોને જ્ઞાન અને આત્મસાક્ષાત્કારનો અમૃત આપીને, સંસારના ભયને દૂર કરે છે. હરી સર્વ જીવોના આત્મા છે, પ્રકૃતિના ભગવાન છે; તેમના પદપદ્મ જ refuges છે, જ્યાંથી સંસારના લોકો માટે સલામતી મળે છે. તે જ સર્વથી પ્રિય આત્મા છે, જેમાંથી નાનામાં નાનું પણ ભય નથી; જે આ જાણે છે, એ સાચો જ્ઞાની છે, અને એવો જ્ઞાની—હરી—જ ગુરુ છે. નારદજી કહે છે: "હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, તમારો પ્રશ્ન આ રીતે ઉત્તર મળ્યો; હવે, હું એક ગુપ્ત અને નિશ્ચિત વાત કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો." "એક નાનકડું, ભટકતું પ્રાણી, મૃદુ સ્વભાવવાળાઓમાં શરણ લેશે છે, અને છ પગવાળાઓના મીઠા ગીતોનો લહાવો માણે છે; એ અવગણના કરે છે, સામે વોલ્વ્સ (ભયંકર દુ:ખ) છે, જે કદી સંતોષી નથી, એ આગળ વધે છે, અને પાછળથી એક હરણ, જે શિકારીના બાણથી ઘાયલ છે, એ તેને પીછો કરે છે." "અર્થ એ છે: મૃદુ સ્વભાવવાળી સ્ત્રીઓમાં આશ્રય, આશ્રમની સુગંધ જેવી, ખૂબ જ ઓછી છે. ઇચ્છાથી જન્મેલા ક્ષણિક સુખની શોધમાં, મન એકતામાં તલિન થઈ જાય છે. છ પગવાળાઓના ગીતો જેવી, સ્ત્રીઓની મોહક વાણી કાનને આકર્ષે છે. આગળ, વોલ્વ્સ જેવી, સમય જીવનને ખાઈ જાય છે, દિવસ-રાત, અને મન ઘર-સુખમાં મગ્ન રહે છે. એ વચ્ચે, અદૃશ્ય શિકારી—મૃત્યુ—બાણથી ઘાયલ કરે છે. હે રાજા, તમે એ આત્માને જુઓ, જેનું હૃદય એ રીતે ઘાયલ છે." "તેથી, હરણના વર્તનથી શીખો અને તમારું મન હૃદયમાં નિયંત્રિત કરો, જેમ રથચાલક કાબૂ રાખે છે. સ્ત્રીઓની company અને સંગીતનો ત્યાગ કરો, અને ધીમે ધીમે હંસના આશ્રય લો, સંતોષ પામો અને પગે પગે વિમુક્ત થાઓ." રાજા કહે છે: "હે બ્રાહ્મણ, મેં ભગવાનના વચન સાંભળ્યા અને વિચાર્યા છે. જો ગુરુઓ જાણે છે, તો એ સમજાવતાં કેમ નથી?" "હે બ્રાહ્મણ, તમારા વચનથી મારી મોટી શંકા દૂર થઈ છે. જ્યાં ઇન્દ્રિયો પહોંચી નથી, ત્યાં તો ઋષિઓ પણ ભટકી જાય છે." "માણસ જે કર્મ કરે છે, એ શરીર છોડીને, બીજા શરીરમાં એ કર્મના ફળ ભોગવે છે." "વેદજ્ઞો વચ્ચે એ વિવાદ સાંભળ્યો છે: કરેલા કર્મ છુપાયેલા છે, પ્રગટ નથી." નારદજી કહે છે: "માણસ જે કર્મ કરે છે, એ જ કર્મથી, પછીના જીવનમાં, અવરોધ વિના, સૂક્ષ્મ શરીર અને મન દ્વારા ફળ ભોગવે છે." "જેમ માણસ સૂતા, શ્વાસ લેતા શરીરને છોડે છે, એ રીતે એ કર્મના ફળ ભોગવે છે, એ શરીરથી કે બીજા શરીરથી." "માણસ 'હું એ છું' એમ મનમાં જે ગ્રહણ કરે છે, એ કર્મના ફળ પ્રાપ્ત કરે છે, જેના દ્વારા પુનર્જન્મ થાય છે." "જેમ મન બંને પ્રકારની ઇન્દ્રિયોની ક્રિયાઓથી અનુમાનવામાં આવે છે, એ જ રીતે, પૂર્વ શરીરના કર્મ મનની ગતિથી ઓળખાય છે." "આ શરીરે, જે અનુભવ્યું નથી, જોયું નથી, સાંભળ્યું નથી, તો પણ, એ રૂપ ક્યારેક અંદરથી અનુભવી શકાય છે." "તેથી, હે રાજા, જીવ એ શરીરથી આવતી એવી જ રીતે રૂપ પામે છે; જે અર્થ સીધો અનુભવાયો નથી, એ મનથી પકડાય નહીં." "મન જ માણસને પૂર્વરૂપ, આવનારા રૂપ, અને જે નહીં હોય એ પણ બતાવે છે—તમને શુભ રહે." "અહિં, ક્યારેક, જે જોયું કે સાંભળ્યું નથી, એ મનમાં પ્રગટ થાય છે; તેથી, સ્થાન, સમય અને કર્મ પ્રમાણે અનુમાન કરવું." "મન અને ઇન્દ્રિયોથી પ્રાપ્ત થતી વસ્તુઓ વારંવાર ક્રમ પ્રમાણે આવે-જાય છે; બધાં લોકો એ અનુભવ કરે છે." "જ્યારે મન માત્ર સત્ત્વમાં સ્થિર થાય છે, ભગવાન પાસે રહે છે, ત્યારે અંધકાર, ચાંદ્રના છાયાની જેમ, દૂર થાય છે અને પ્રકાશ થાય છે." "'હું' અને 'મારું' નો ભાવ, મન, બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિય અને ગુણોની અનાદિ વ્યવસ્થા સુધી રહે છે." "ઉંઘ, બેહોશી, દુ:ખમાં, શ્વાસની અવરોધથી, 'હું છું' નો ભાવ ઉદ્ભવતો નથી—even મૃત્યુના દહનમાં." "ગર્ભમાં અને બાળાવસ્થામાં, અપરિપક્વતાથી, અગિયાર પ્રકારનું સૂક્ષ્મ શરીર પ્રગટતું નથી, જેમ ચાંદ્ર નવી તિથિમાં છુપાય છે." "વસ્તુ અદૃશ્ય હોય, તો પણ, ચક્ર બંધાતું નથી; મનમાં વસ્તુઓ વિચારતા, સ્વપ્નમાં, દુ:ખ આવે છે, છતાં એ અસ્તિત્વ નથી." "આ રીતે, પંચ પ્રકારનું સૂક્ષ્મ શરીર, ત્રણ અને સોળ રીતે વિસ્તરેલું, જ્યારે ચેતનામાં જોડાય છે, ત્યારે તેને જીવ કહે છે." આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવતના ઉન્નત્રીસમો અધ્યાયની વાર્તા પૂર્ણ થાય છે.