શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પરમ કલ્યાણ માટે, હે રાજન, અવિનાશી, અપરિમિત, ત્રિગુણાતીત અને સર્વ ગુણોના આત્મા એવા પરમેશ્વર ભગવાન સ્વયં પ્રગટ થાય છે. જે લોકો હંમેશા પોતાની ઈચ્છા, ક્રોધ, ભય, સ્નેહ, એકતા કે મિત્રતા ભગવાન હરિ તરફ જ દોરે છે, તેઓ અંતે હરિમાં લીન થઈ જાય છે. તેથી, હે રાજન, આમાં આશ્ચર્ય કરવાની કોઈ જરૂર નથી; કેમ કે એ મુક્તિ પણ કૃષ્ણ, સર્વ યોગેશ્વરોના સ્વામી, અજન્મા ભગવાનના અનુગ્રહથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. વિશ્વની સ્ત્રીઓ જ્યારે કૃષ્ણ પાસે આવી, ત્યારે ભગવાન, શ્રેષ્ઠ વક્તા, મોહક વચનો વડે તેમની બુદ્ધિને મોહિત કરી બોલ્યા: "આવો, હે સૌભાગ્યશાળી સ્ત્રીઓ! હું તમારો શું ઉપકાર કરું? વ્રજમાં બધું સુખી છે ને? કહો, તમે અહીં કેમ આવી છો? આ રાત્રિ ભયાનક છે, જંગલી જીવોથી ભરેલી છે; વ્રજમાં પાછા જાવ, હે સુકુમારી સ્ત્રીઓ, અહીં રહેવું યોગ્ય નથી. તમારાં માતા-પિતા, પુત્રો, ભાઈઓ અને પતિઓ તમને શોધી રહ્યા છે, ચિંતિત છે; એમને દુઃખ ન આપો. તમે આ વનના પુષ્પોથી શોભિત દૃશ્ય, ચાંદનીથી ઝગમગતી રાત્રિ અને યમુનાના તટ પર વહેતા સુગંધિત પવનનો આનંદ માણ્યો છે. હવે વિલંબ ન કરો—વ્રજ પરત જાવ, પતિની સેવા કરો; વાંછડા અને બાળક રડતાં બેઠાં છે—જાવ, એમને દૂધ પીવડાવો. અથવા તો, કદાચ મારા પર અત્યંત સ્નેહવશ તમે અહીં આવી ગયાં છો; એ સ્વાભાવિક છે, કેમ કે સર્વ જીવો મારા તરફ આકર્ષાય છે. સ્ત્રીઓનું શ્રેષ્ઠ ધર્મ એ છે કે તેઓ પતિ, કુટુંબ અને સંતાનોની સેવા કરે. જો પતિ દુષ્ટ, અપ્રસન્ન, વૃદ્ધ, મૂઢ, રોગી કે ગરીબ હોય તો પણ, જે સ્ત્રીઓ ધર્મ ઇચ્છે છે, તેઓ પતિનો ત્યાગ કરતી નથી. સજ્જન સ્ત્રીઓ માટે પતિ સિવાય બીજાં પુરુષ સાથે સંયોગે સ્વર્ગ નથી, માત્ર અપયશ, દુઃખદ પરિણામ, ભય અને સર્વત્ર નિંદા જ મળે છે. મારા વિષે સાંભળવાથી, જોવામાં, મનન અને ગીત ગાવામાં ભક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે—શારીરિક નજીકતાથી એટલી નહિ; તેથી હવે ઘરે જાવ." ભગવાનના આ કઠોર વચનો સાંભળીને ગોપીઓની આશા તૂટી ગઈ, તેઓ અત્યંત વ્યાકુળ થઈ, દુઃખમાં ગરકાવ થઈ ગઈ. પોતાના મુખ પુંછી, ઉષ્માશ્વાસથી સુકાઈ ગયેલા હોઠ, પગથી જમીન પર આલેખન કરતા, કાંઈ બોલી ન શકતી, આંખોમાંથી આંસુઓ અને કુંકુમથી ભીના થયેલા સ્તનો સાથે, કૃષ્ણ માટે વ્યાકુળ થઈ ઊભી રહી. અંતે, આંખો પુંછી, ગળામાં રોધથી થોડી વાત કરી. ગોપીઓએ કહ્યું: "હે પ્રભુ, આવું કઠોર ન બોલો! એ તમારી યોગ્યતા નથી. અમે બધું ત્યજીને, તમારા ચરણોમાં આવી ગયાં છીએ. તમારા ભક્તોને તમે અવગણશો નહીં, જેમ મુક્તિ ઇચ્છનારને પરમાત્મા કદી ત્યાગતા નથી. તમે ધર્મના જ્ઞાતા છો, અને સ્ત્રીઓના કર્તવ્ય તરીકે પતિ, સંતાન અને મિત્રોની સેવા કહેલી છે—એ સાચું છે. છતાં, હે ધર્મના આચાર્ય, તમે જ અમારા માટે સર્વપ્રિય, સર્વના સ્નેહી અને આત્મા છો. બુદ્ધિશાળી લોકો તો તમામાં જ પ્રેમ રાખે છે; પતિ, પુત્ર વગેરે તો દુઃખ આપે છે. તેથી, હે પરમેશ્વર, અમારે પર કૃપા કરો—અમારા મનમાં જે આશા જાગી છે, એ છીનવી ન લો, હે કમળનેત્ર! અમારા મન તો તમારી પાસેથી ખુશીથી ચોરી લેવામાં આવ્યા છે, હવે ઘરે પાછા નથી ફરતા, હાથ ઘરકામમાં લાગતા નથી, પગ તમારી પાસે થી હલતા નથી—તો અમે કેવી રીતે વ્રજ જઈ શકીએ? બીજું શું કરીએ? હે પ્રિય, તમારા હોઠોના અમૃત, હાસ્ય, દૃષ્ટિ અને મધુર ગીતથી અમને શીતળ કરો; નહિ તો, વિયોગની અગ્નિમાં દહાઈને, અમે ધ્યાનમાં જ તમારા ચરણોમાં પહોંચી જઈશું. હે કમળનેત્ર, એક પળ માટે પણ, તમારા ચરણો સ્પર્શતા, અમારે બીજું કશું ગમતું નથી—અમારું મન તો પૂરેપૂરું તમારા પર મોહિત થઈ ગયું છે. લક્ષ્મીજી પણ તમારા ચરણરજ માટે તરસતી રહી, જયારે તેઓ તમારી છાતી પર સ્થાન પામી અને સેવિકા બની. તમારા દૃષ્ટિ માટે અન્ય દેવતાઓ પણ પ્રયત્ન કરે છે; એ જ રીતે, અમે પણ તમારા ચરણરજમાં શરણ લઈએ છીએ. હે દુઃખહરણ, અમારે પર કૃપા કરો; અમે ઘર છોડીને માત્ર તમારી સેવા માટે આવી છીએ. હે પુરુષોત્તમ, તમારા સ્મિત અને દૃષ્ટિ માટે અમારું હૃદય તપે છે—અમને દાસી તરીકે સેવા દો. તમારા વાળથી ઘેરાયેલો ચહેરો, ગલાઓ પર ઝગમગતાં કુંડળ, હોઠોના અમૃત, સ્મિતભરી દૃષ્ટિ, ભયહરણ કરનારાં હાથ અને લક્ષ્મીનો નિવાસ એવા છાતીને જોઈને, અમારે માત્ર તમારી દાસી જ બનવું છે. ત્રણેય લોકમાં એવી સ્ત્રી કોણ હશે, જે તમારા મધુર વચન અને દિવ્ય લીલાથી મોહિત ના થાય? તમારી સુંદરતા જોઈને તો ગાય, પક્ષી, વૃક્ષો અને હરણ પણ આનંદ પામે છે—તો પછી બીજું કોણ બચ્યું? સ્પષ્ટ છે કે તમે વ્રજમાં ભય અને દુઃખ દૂર કરવા આવ્યા છો, જેમ પ્રાચીન ભગવાન દેવતાઓના રક્ષક છે. હે દુઃખીજનોના દોસ્ત, તમારી કમળ જેવો હાથ અમારી દુઃખી છાતી અને માથે મૂકો." ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે, યોગેશ્વરોના સ્વામી, ગોપીઓના વ્યાકુળ વચનો સાંભળી, સ્વયં તૃપ્ત હોવા છતાં, હળવી સ્મિત સાથે તેમને પ્રસન્ન કર્યા. ગોપીઓથી ઘેરાયેલા, જેમ ચાંદ્રમા તારા વચ્ચે ઝગમગે છે, તેમ અચ્યૂત શ્રીકૃષ્ણના ચહેરા પર સફેદ મલ્લિકા જેવા સ્મિતથી ગોપીઓ આનંદિત થઈ. ગોપીઓ સાથે, વૈજયંતી હાર ધારણ કરીને, કૃષ્ણ વનમાં વિહાર કરવા લાગ્યા. તેઓ ગોપીઓ સાથે યમુનાના ઠંડા, રેતાળ કાંઠે ગયા, જ્યાં સુગંધિત પવન ફૂંકાતો હતો. ખુલ્લા હાથ, અંકલાગી, રમૂજી સંઘર્ષ, ઢીલી કમરપટ્ટા, નખોથી સ્પર્શ, હાસ્ય, દૃષ્ટિ અને સ્મિતથી કૃષ્ણે ગોપીઓમાં કામદેવને જગાડ્યો, તેમને આનંદમાં ગરકાવ કર્યા. આ રીતે, મહાપુરુષ શ્રીકૃષ્ણના અનુગ્રહથી ગોપીઓએ પોતાને ધરતી પર સર્વથી વધુ ભાગ્યશાળી માનવા લાગી. પણ કૃષ્ણે તેમના મનમાં ઉત્પન્ન થયેલા અહંકારને જોઈ, તરત જ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા—તેમને શાંત કરવા અને વધુ અનુગ्रह આપવા માટે. આ રીતે દશમ સ્કંધના પ્રથમARDARDના ઓગણત્રીસમા અધ્યાયનું સમાપન થાય છે, જે શ્રેષ્ઠ પરમહંસો માટેનું શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણ છે. હું એ પરમ પુરુષ શ્રીકૃષ્ણને વંદન કરું છું, જેમણે વેદોના સારને મધમાખી જેવો ગ્રહણ કરી, પોતાના સેવકોને જ્ઞાન અને અનુભૂતિનું અમૃત આપ્યું, અને સંસારના ભયને દૂર કર્યું. હરિ સર્વ જીવોના આત્મા છે, પ્રકૃતિના સ્વામી છે; તેમના ચરણોમાં જ લોકમંગલ અને સુરક્ષા છે. તેઓ જ સર્વથી પ્રિય આત્મા છે, જેઓને જાણે છે, તેમને કદી ભય રહેતો નથી; આવા જ્ઞાની, હરિ સ્વયં ગુરુ છે. નારદજી કહે છે: "હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, તમારો પ્રશ્ન હું આવું જવાબ આપ્યો છે; હવે, હું એક રહસ્ય કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો. એક નાનું પ્રાણી, મધુર ગીત સાંભળીને, છ પગવાળા જીવોમાં મોહાઈ જાય છે, અને આગળ અતૃપ્ત ભયાનક વાઘો હોવા છતાં, એ અવગણના કરે છે; પાછળથી એક હરણ, જે તીરથી ઘાયલ છે, એ તેનો પીછો કરે છે." —આ રીતે, શ્રીમદ્ ભાગવતના આ અધ્યાયમાં ભગવાન કૃષ્ણ અને ગોપીઓ વચ્ચેના દિવ્ય પ્રેમ અને લીલાનું વર્ણન થાય છે, જ્યાં પરમાત્મા સર્વે જીવના કલ્યાણ માટે પ્રગટ થાય છે, અને સાચા અર્થમાં, ભક્તિ, ત્યાગ અને અનન્ય પ્રેમનું મહાત્મ્ય ઉજાગર થાય છે.