શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

દિવ્ય પ્રસંગમાં, અનેક દેવતાઓના નેતાઓએ પોતાના આકાશી રથમાં આરૂઢ થઈ, કલ્પવૃક્ષના ફૂલોની વર્ષા કરી, ત્યાં ઉપસ્થિત સૌને આ ફૂલો દ્વારા આશીર્વાદિત કર્યા. આ સમયે, સૂતજી કહે છે—એમ, જેઓના મન અવિભાજિત અને એકાગ્ર હતા, તેઓએ શ્રીમદ્ ભાગવતની મહિમા મહાન નારદજી સમક્ષ સ્પષ્ટ રીતે વર્ણવી. કુમારો કહે છે: હવે અમે શુકદેવજીના ગ્રંથથી ઉત્પન્ન થયેલી મહિમા વર્ણવવા જઈ રહ્યા છીએ—જેની માત્ર શ્રવણથી મુક્તિ હાથમાં આવી જાય છે. ભાગવતની કથા સર્વદા સેવા માટે છે, સર્વદા સેવા માટે છે; માત્ર એની શ્રવણથી હરિ આપણા હૃદયમાં નિવાસ કરે છે. આ ગ્રંથમાં અઢાર હજાર શ્લોકો છે, તે બાર સ્કંધમાં વિભાજિત છે; અને તે પરિક્ષિત તથા શુકદેવજી વચ્ચે થયેલી સંવાદ છે—આ ભાગવતને શ્રવણ કરો. હે પ્રિય, આ સંસારના ચક્રમાં, માણસ અજ્ઞાનમાં ભટકે છે, જો એક ક્ષણ પણ શુકદેવજીના શાસ્ત્રનું ઉપદેશ તેના કાનમાં ના પહોંચે. અન્ય અનેક શાસ્ત્રો અને પુરાણોનું શ્રવણ શું કામનું, જે માત્ર ગૂંથવણ કરે છે? એક માત્ર ભાગવત જ મુક્તિદાતા તરીકે ગર્જના કરે છે. તે ઘર, જેમાં ભાગવતની કથા રોજ થાય છે, તે ખરેખર તીર્થ છે, અને એ ઘરમાં રહેનારના પાપો નાશ પામે છે. હزار અશ્વમેધ યજ્ઞ અને સો વાજપેય યજ્ઞ—even એ પણ શુકદેવજીના ગ્રંથની કથાના એક સોળમા ભાગના પુણ્યની સરખામણી કરી શકતા નથી. હે સાધુઓ, પાપો શરીરમાં ત્યા સુધી રહે છે, જ્યાં સુધી લોકો ભાગવતનું યોગ્ય રીતે શ્રવણ નથી કરતા. ગંગા, ગયા, કાશી, પુષ્કર, અને પ્રયાગ—even એ પણ શુકદેવજીના ગ્રંથની કથાના ફળની સરખામણી કરી શકતા નથી. જો તમે શ્રેષ્ઠ લક્ષ્ય ઇચ્છો છો, તો રોજે રોજ—even અડધો શ્લોક કે ચોથા શ્લોક પણ ભાગવતમાંથી પોતાના મુખથી પઠન કરો. વેદ, વેદોની માતા, પુરુષ સૂક્ત, ત્રૈવેદ, ભાગવત, અને બાર અક્ષરોવાળી મંત્ર— બાર રૂપ, પ્રયાગ, વર્ષ રૂપ સમય, બ્રાહ્મણ, અગ્નિહોત્ર, કામધેનુ, અને બારમો દિવસ— તુલસી, વસંત ઋતુ, અને પરમાત્મા— જ્ઞાની લોકો એમાં કોઈ ફરક માનતા નથી. જે વ્યક્તિ સમજપૂર્વક ભાગવતનું પઠન દિવસ-રાત કરે છે, તે કરોડો જન્મના પાપો નાશ કરે છે—આમાં કોઈ સંશય નથી. જે રોજે રોજ—even અડધો કે ચોથા શ્લોક પણ ભાગવતમાંથી પઠન કરે છે, એ રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞના સમાન પુણ્ય પામે છે. રોજે રોજ ભાગવતનું પઠન, હરિનું સતત ચિંતન, તુલસીની સેવા, અને ગાયોની સેવા—આ બધું સમાન છે. મૃત્યુ સમયે, જે શ્રદ્ધાપૂર્વક શુકદેવજીના ગ્રંથના શબ્દો સાંભળે છે—ગોવિંદ એ વ્યક્તિને વૈકુંઠ આપે છે. જે કોઈ ભાગવતને સુવર્ણ સિંહાસનથી સુશોભિત કરીને વૈષ્ણવને આપે છે, તે નિશ્ચયે કૃષ્ણ સાથે એકત્વ પામે છે. જો કોઈ જન્મથી, કપટમનથી, ક્યારેય શુકદેવજીના ગ્રંથની કથા નો સાંભળે, તો એ ચંડાળ કે ગધા સમાન જીવતો હોય છે; અફસોસ, એનો જન્મ વ્યર્થ છે અને એની માતા વ્યર્થમાં પ્રસવની પીડા સહન કરે છે. જેને જીવતો મૃતક કહેવામાં આવે છે, જેના કર્મ પાપી છે, અને જેમણે શુકદેવજીની કથાનો થોડો પણ ભાગ સાંભળ્યો નથી, એ માણસ પ્રાણી સમાન ગણાય છે, પૃથ્વી પર ભારરૂપ છે; આવું સ્વર્ગના દેવતાઓના શ્રેષ્ઠ સભ્યો કહે છે. શ્રીમદ્ ભાગવતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી કથા દુનિયામાં અતિ દુર્લભ છે; એ કરોડો જન્મના પુણ્યથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી, હે જ્ઞાની, આ યોગના ખજાનાને શ્રમપૂર્વક સાંભળવું જોઈએ; દિવસની કોઈ બંધાય નથી—કોઈ પણ સમયે શ્રવણ કરવું શ્રેષ્ઠ છે. કોઈ પણ સમયે શ્રવણ કરવું શ્રેષ્ઠ છે, સત્ય અને બ્રહ્મચર્ય સાથે; પણ કલીયુગમાં, અશક્તિને કારણે, શુકદેવજી દ્વારા વિશેષ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. મનના પ્રવૃત્તિઓ પર કાબૂ અને નિયમનું પાલન, તથા દીક્ષા મેળવવી મુશ્કેલ છે; તેથી, સાત દિવસનું શ્રવણ કરવું શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. જે ફળ કોઈ વ્યક્તિ શ્રદ્ધાપૂર્વક રોજે રોજ, ખાસ કરીને માઘ માસમાં, સાંભળે છે, એ ફળ શુકદેવજી સાત દિવસના શ્રવણથી પ્રાપ્ત કરે છે. મનની અશક્તિ, રોગ, આયુષ્યમાં ઘટાડો, અને કલીયુગમાં અનેક દોષોને કારણે, સાત દિવસનું શ્રવણ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. જે ફળ તપ, યોગ, અથવા ધ્યાનથી પ્રાપ્ત નથી થઈ શકતું, એ સંપૂર્ણ રીતે સાત દિવસના શ્રવણથી સહેલાઈથી પ્રાપ્ત થઈ જાય છે. સાત દિવસનું શ્રવણ યજ્ઞ, વ્રત, તપ, અને તીર્થયાત્રા કરતાં ખૂબ શ્રેષ્ઠ છે. સાત દિવસનું શ્રવણ યોગ, ધ્યાન, અને જ્ઞાન કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે; એની મહિમા શું કહીએ? વારંવાર, એ સર્વે કરતાં શ્રેષ્ઠ છે. શૌનકજીએ પૂછ્યું: આ કથા ખરેખર અદ્ભુત છે, જ્ઞાન અને અન્ય ધર્મોને એક તરફ રાખી છે; તો સર્વોત્તમ કલ્યાણ આપતી અને યોગ તથા અન્ય માર્ગો દર્શાવતી ભાગવત પુરાણ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું? સૂતજી કહે છે: જ્યારે કૃષ્ણ, પૃથ્વી છોડીને પોતાના ધામ પર જવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે અગિયાર (મુખ્ય ભક્તો)ની વાત સાંભળી, અને ઉદ્ધવજીએ એમને સંબોધન કર્યું. ઉદ્ધવ કહે છે: હે ગોવિંદ, તમે ભક્તો માટે કાર્ય પૂર્ણ કરીને વિદાય લેશો; મારા હૃદયની વિશાળ ચિંતાને સાંભળીને કૃપા કરીને શાંતિ આપો. હવે ભયાનક કલીયુગ આવી ગયો છે; દુષ્ટ લોકો ફરીથી ઉદ્ભવશે, અને સજ્જન પણ તેમના સંગથી ઉગ્ર બની જશે. ત્યારબાદ પૃથ્વી, ભારથી દબાઈ, ગાયના રૂપમાં આશ્રય લેશે; હે કમલનયન, તમારી સિવાય બીજો રક્ષક દેખાતો નથી. તેથી, હે ભક્તપ્રિય, કૃપા કરો અને વિદાય ના લો; ભક્તોના હિત માટે, તમે ગુણરૂપ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે, જેઓ સ્વરૂપથી પરે અને ચેતન છો. તમારા વિના ભક્તો પૃથ્વી પર કેવી રીતે રહેશે? નિરાકારની પૂજા કઠિન છે; તેથી, કંઈક વિચાર કરો. ઉદ્ધવજીના શબ્દો સાંભળીને, હરિ પ્રભાસ ખાતે વિચાર કરે છે: 'મારા ભક્તોના સહારે માટે શું કરવું?' તેમણે પોતાની દિવ્ય તેજસ્વિતા ભાગવતમાં સ્થપાવી, પોતાને છુપાવી, અને શ્રીમદ્ ભાગવતના પવિત્ર સાગરમાં પ્રવેશ કર્યો. આ રીતે, શ્રીમદ્ ભાગવતની મહિમા, તેની શ્રવણ-પઠન અને સેવા, અને એમાં ભગવાનની ઉપસ્થિતિ, સર્વેને કલ્યાણ અને મુક્તિ આપે છે.